|
Jaar: 1995
(heruitgave: 2005) Tracklist: Band:
Info:
Discografie: |
The Gathering - Mandylion De
winnaars van de Popprijs 2005 waren... Within Temptation. Een begeleidende
en veel geciteerde zinsnede van de jury was de volgende: “Door deze
groep heeft Gothic Metal in ons land een nieuw ijkpunt gekregen”. In
termen van verkoopcijfers is dit een waar woord. Een commerciële
doorbraak beleefde dit Waddinxveense gezelschap begin 2002 met het nummer Ice
Queen, dat het tot de vierde plaats in de vaderlandse top 40 schopte.
Nog vijf hitnoteringen zouden volgen en ook de begeleidende albums "Mother
Earth"
en "The Silent
Force"
gingen als de spreekwoordelijke warme broodjes (meer dan een half miljoen
van laatstgenoemde, red.) over de toonbank. In
artistiek opzicht weten we natuurlijk wel beter. Sterker nog: in datzelfde
jaar 2005 werd het tienjarig jubileum van hét vaderlandse én
grensoverschrijdende ijkpunt der gothic metal aangegrepen voor een
geremasterde versie, compleet met tekst en uitleg en daarnaast een
bonus-cd vol demo’s. Over die remaster verderop meer, nu eerst een
woordje over het ‘origineel’. Het origineel wáárvan? Oh ja, van
“Mandylion” van The Gathering. De
ambitieuze formatie uit Oss had zich vanaf het uit 1992 stammende debuut
al toegelegd op een betrekkelijk melodieuze vorm van doom metal en dat
debuut kon zich dan ook in een positieve cultwaardering verheugen. Voor
het tweede album werden een nieuwe zanger en dito zangeres aangetrokken en
ook de bakens werden verzet. Deze bakenverzetting werd echter maar matig
opgepikt door pers en fans en nadat de wegen van band en zanger en
zangeres gescheiden waren, had het er alle schijn van dat weer een
veelbelovende band vooral een eendagsvlieg gebleken was. En
toen was daar... Anneke van Giersbergen! Een charismatische zangeres met
een uit duizenden herkenbaar stemgeluid en een heldere visie op de band en
zijn richting. Vanwege het debuut van de sindsdien definitieve zangeres en
vanwege het gegeven dat "Mandylion" zo totaal anders klinkt dan
zijn voorgangers, wordt dit door nogal wat fans als het ‘feitelijke
debuut’ van de band beschouwd. Nogal wat andere fans zijn het daar dan
weer niet mee eens. De liner notes rekenen in elk geval ook wel af met een
deel van de mythe: het grootste deel van de muziek was al voor Van
Giersbergens komst geschreven, zij het nog zonder teksten. Dan
rest toch de vraag: wat is er nu zo anders aan "Mandylion"? De
grunts en andere doom-elementen zijn definitief afgeworpen. Wat
overblijft, is een vorm van progressieve metal die, nou vooruit, toch nog
behoorlijk naar gothic smaakt. Diva Anneke is echter geen gemiddelde
‘gothic’ zangeres, maar een krachtige bandleider die het feeërieke,
het donkere, het melodieuze, het bombastische en het ingetogene allemaal
precies op de juiste waarde neer weet te zetten. Laten
we eens een blik op de songs werpen. Het album opent statig met Strange
Machines, de ‘hitsingle’ van het album. Niet in de laatste plaats
dankzij Henk Westbroek - één van de laatste Nederlandse diskjockeys aan
wie een eigen mening toegestaan werd - krijgt dit nummer ook enige
radio-airplay middenin de weerbarstige jaren '90. De top 40 wordt nét
niet gehaald, maar de fanschare groeit door dit album met de vreemde
machines als visitekaartje tot grote hoogte. Hoewel
de rest van de plaat zeker niet zomaar ‘meer van hetzelfde’ is, is Strange
Machines op zijn minst een goed visitekaartje. Eléanor is met
zijn pakkende melodielijn en heavy metal drumpartijen een van de beste
Gathering nummers ooit gemaakt. In andere songs wordt de metal met andere
elementen gemixt. Zo kent het gitaarwerk in Fear
The Sea een wat opgeschroefde new wave benadering en laten de beide In
Motion-nummers een wat geromantiseerde shoegaze-invloed horen. Deze
inspiratie zou later explicieter gemaakt worden met de publicatie van
enkele covers, waaronder een van Slowdive.
De meest aparte noot (maar met enige fantasie kunnen we dit wel
interpreteren als een glazen bolmoment, daar het vooruit lijkt te kijken
naar meer atmosferische nummers op albums als "if_then_else"
en "Souvenirs")
vinden we in het instrumentale titelnummer. Inhoudelijk is dit nummer
overigens meer reflecterend dan vooruitkijkend, daar het opgenomen is ter
nagedachtenis aan een overleden vriend van de band. Ook Sand And
Mercury onderscheidt zich van de andere nummers en wel met een meer
epische structuur. De kwaliteit van dit langste nummer op de plaat niet
tegenstaand, zou de band qua variatie en compositorische verfijning op
latere albums wel grotere hoogten bereiken. De bonustracks worden gevormd door zeven demo’s uit twee verschillende series: vijf vroege versies van “Mandylion”-nummers, één vroege versie van het “Nighttime Birds”-nummer Third Chance en een nog niet op een regulier album verschenen instrumentaaltje Solar Glider. Aan de kwaliteit lijkt het niet gelegen te hebben, maar op “Mandylion” zou het wel een buitenbeetje geworden zijn. Het luchtige nummer had eventueel, al dan niet met ingevoegde tekst, wel tussen de meer uptempo nummers van “Nighttime Birds” gepast. Over uptempo nummers op “Nighttime Birds” gesproken: de vroege demo van Third Chance weet te verrassen met een sound die zowel licht als rauw is. Er zit nog een ander refrein in dan in de definitieve versie. Kennen we die tekst trouwens ook ergens van? Juist… voor even wanen we ons in de Mike & Thomas Show. De
vijf “Mandylion”-demo’s bieden vooral inzicht in hoe de nummers tot
stand gekomen zijn. Zoals het demo’s betaamt is de geluidskwaliteit een
slag minder. Verder is hier en daar een passage veranderd, geschrapt of
toegevoegd. Met name de beide In
Motions en Mandylion klinken een slagje zweveriger dan in de definitieve
versie.
Het doomgehalte ligt nog net iets hoger en degene die de uiteindelijke
versies als wat overgeproduceerd ervaart, vindt hierin wellicht een
interessante variatie. Aangezien In
Motion #1 de vroegste opname van Van Giersbergen bevat, vindt de
archeologisch ingestelde luisteraar hierin wellicht verdere
aanknopingspunten voor haar invloed op de sound (al blijft het lastig om
deze los te zien van andere autonome ontwikkelingen binnen de band en zijn
omgeving). Al
met al is de uitbreiding interessant voor de doorgewinterde fan, maar de
gemiddelde luisteraar die het origineel al in huis had, zal in deze
demo’s niet zo veel meerwaarde vinden. Ook de geluidsremastering voegt
weinig tot niets toe, daar het origineel al prima klonk. Hier en daar is
het resultaat te horen van een nadruk die nét wat anders ligt, in een
vermoedelijke poging het geluid wat uit te diepen, maar of dit werkelijk
een verbetering is, is discutabel. Los
daarvan is “Mandylion” absoluut een essentieel werkje in de
Nederlandse proggeschiedenis. Dat de band zich in de rest van hun
repertoire nog in interessante richtingen zou doorontwikkelen, doet niets
af aan de mate waarin dit debuut nog bij elke luisterbeurt als een bom
inslaat. Mocht je hem tot nog toe gemist hebben en hem aantreffen naast de
remaster die maar luttele euro’s meer kost? Koop hem dan maar compleet
en wel. Casper
Middelkamp |
terug naar progarchief
progwereld.org