eerste druk: 21-06-2005 / eindredactie: Christopher Cusack
foto's: www.dreamtheater.net & www.jordanrudess.com 

Op de rustige avond van Tweede Pinksterdag sprak ik met Jordan Rudess, de toetsenist van progmetalgigant Dream Theater. Hoewel ik in de veronderstelling verkeerde op het nieuwe album te kunnen ingaan, vertelde Jordan mij dat de band besloten had nog niet het album inhoudelijk te bespreken met internetsites, aangezien zij zouden kunnen publiceren vóór de release van het album. Gelukkig had ik nog een aantal ‘back-upvragen’ en naar bleek zou Jordan uiteindelijk toch ingaan op het nieuwe album.

Veel nummers van Dream Theater zijn gebaseerd op oudere nummers of albums. Is dat ook het geval met Octavarium?

Het grootste gedeelte van de inspiratie die we hebben opgedaan voor dit album is nieuw, niet gebaseerd op oude of vroege nummers. Er is echter wel een aantal connecties die gauw duidelijk zullen worden. Desalniettemin is er wel een algemene lijn die we aanhouden, maar die staat niet compleet op zichzelf, er zijn wel verbanden met ouder werk.

Is er een thema dat alle nummers delen?

De titel, het Octavarium-concept, refereert in principe aan de toonladder die we gebruiken. Het verwijst ook naar het gegeven dat dit het achtste studioalbum is, maar hoofdzakelijk omdat een nummer steeds geschreven is in één van de belangrijkste toonsoorten. We gaan van F naar F, oftewel van F, naar G, A, B, C, D, E, F. Dan zijn er interludes die min of meer de nummers verbinden, dus het eerste nummer is in F geschreven, waarop vervolgens de interlude de overgang naar het volgende nummer in G bewerkstelligt.

Dream Theater staat bekend om de hoge productiviteit van de leden. Niet alleen hebben jullie recentelijk het nieuwe album afgerond, ook hebben de verschillende leden solo- en sideprojects uitgebracht, jullie hebben uitgebreid getourd... Bezit Dream Theater een onophoudelijke stroom van creativiteit en inspiratie of is er een bepaalde sleutel tot jullie inspiratie, zoals bijvoorbeeld Jon Anderson van Yes een tak van het Boeddhisme aanhangt en er inspiratie uitput?

Ik denk dat iedereen in de band gewoon erg muzikaal is en we hebben allemaal veel muzikale ideeën. Ik kan natuurlijk in de eerste plaats alleen voor mijzelf spreken: ik speel al piano sinds mijn zevende. Ik ben altijd zeer geïnteresseerd geweest in bepaalde stilistische denkbeelden. Ik ben begonnen met het spelen van klassieke muziek en ben overgeschakeld naar andere muzieksoorten, niet persé meteen de rockmuziek, maar meer in de trant van experimenteren met geluid. Van daaruit ben ik in de rockwereld terechtgekomen, waarna ik pas na vele jaren in Dream Theater verzeild ben geraakt. Ik heb zelf gewoon ontzettend veel verschillende muzikale ideeën die allemaal hun weg naar buiten zoeken. En dat is niet dankzij een manier van leven, zoals bijvoorbeeld Jon Anderson met zijn meditatiepraktijken. Ik heb wel een vorm van ‘spiritueel geloof’ maar ik ben niet zozeer verbonden aan een bepaalde religie.

Het is dus alleen dat je veel ideeën kwijt moet?

Ja, er zijn gewoon veel ideeën waaraan ik uitdrukking wil geven. Ik heb een sterk verlangen muziek te zien ontwikkelen in bepaalde richtingen en ik voel het als een soort verantwoordelijkheid om dingen in die richting te sturen en als ik dat kan, dan doe ik dat.

Is Mike Portnoy de officiële leider van de band?

De leider? Nee, zo zou ik het niet willen noemen. Ik zou eerder zeggen dat hij veel dingen controleert. Muzikaal gezien is John Petrucci ook een sterke factor binnen de band, vooral als het aankomt op het schrijven van de muziek. Ik bedoel maar, een band kent zoveel kanten, dus ja, als het aankomt op het ontwerpen van de albumcovers, het opstellen van een setlist en het in orde brengen van de ‘credits’ en dergelijke, dan heeft Mike daar veel mee van doen. We laten hem daarin zijn gang gaan. Maar wanneer het op de complexe zaken binnen de band zelf neerkomt, dan is John Petrucci degene die de verantwoordelijkheid neemt en Mike staat deze volkomen aan hem af. Maar ik weet het niet, misschien als je aan Mike vraagt: “ben jij de leider van de band”, zal hij zegen: “ja, ik ben de leider”. Ik weet het niet, maar ik laat het gewoon voor wat het is, er zijn zoveel verschillende verantwoordelijkheden die onder de leden van een band verdeeld moeten worden. Dat heeft dan weer weinig te maken met het schrijven van de muziek. Mike is niet de componist, de enige componist binnen de band, het komt meer neer op John Petrucci en mijzelf terwijl Mike daarbij een soort architect is: John en ik zetten de noten op papier en we schrijven de harmonieën en dergelijke en Mike helpt ons dan de nummers vorm te geven. Dus wanneer je zegt ‘de leider’ moet je begrijpen dat een band zoveel facetten heeft dat je niet kunt spreken van één leider. Persoonlijk heb ik er geen problemen mee dat Mike de setlist schrijft en John het contact met de manager onderhoudt. Zolang ik mijn portie van de muziek mag schrijven, ben ik tevreden.

Vooral door jonge muzikanten wordt Dream Theater gezien als rolmodel. Jullie dienen als voorbeeld voor veel mensen. Houden jullie dit in gedachten wanneer jullie met muziek bezig zijn?

Ik houd dat zeker in gedachten bij alles wat ik doe. Ik ben van mening dat het ontzettend belangrijk is een leraar te zijn, om jonge muzikanten te helpen en te begeleiden. Daarom probeer ik niet alleen mijn eigen spel op een bepaald niveau te houden, maar zoek ik ook contact met muzikanten via verschillende didactische media. Zo komt er binnenkort een nieuwe dvd van mij uit en run ik een online conservatorium samen met een aantal partners. Ik probeer alles wat ik onderweg meemaak en leer door te geven, net zoals alles wat ik al geleerd heb op het pad dat ik gevolgd heb voordat ik professioneel muzikant werd.

Aangezien ik geen inhoudelijke vragen over het nieuwe album mag stellen, zou ik wat willen informeren naar ouder werk. Toen “Train Of Thought” uitkwam, kwam er veel kritiek op het album. Veel media vergeleken het album met Metallica. Wat denk je als je nu terugkijkt op de release van dat album?

Dat album was vanaf het begin bedoeld als de klassieke metalplaat van Dream Theater en heeft als zodanig ook vanaf het begin perfect in die mal gepast. Als zodanig waren we dus volledig voorbereid op wat zou volgen wanneer we het album uitbrachten. We hebben geprobeerd dat album te bouwen op de mal die we hadden. We waren bijna religieus fanatiek daarmee bezig, kijk maar eens naar de cover van dit album; compleet zwart-wit.

Ik vind het in elk geval een zeer goed album.

Dat ben ik met je eens. Veel mensen waren verbaasd toen ze het hoorden, ze hadden mijn rol in het geluid of als componist van de muziek niet door. Sommige mensen zagen pas in wat mijn bijdrage was nadat ze één van onze shows hadden bezocht, of nadat ze mij hadden gesproken en inzagen dat ik mezelf compleet heb gegeven voor die plaat.

En nu is dat allemaal te zien op de dvd “Live at Budokan”, een fantastische release. Als mijn hamster kon pianospelen zou ik het beestje net zo’n keyboardstandaard geven als jij gebruikte tijdens die tour...

(lacht) Absoluut. Ik ben nogal trots op de manier waarop ik een heleboel heavy metal-geluiden heb gemaakt op mijn keyboard, crunchy en erg krachtig, die de gitaar nadoen of er een extra smaak aan geven, zodat wanneer je ernaar luistert je denkt dat het geluid gigantisch is. Veel mensen zeggen als ze het horen, dat het geen ‘keyboardgeluid’ is. Maar een keyboard kan alles zijn, het kan het geluid van strijkers voortbrengen, het kan drumgeluiden produceren, het kan een gitaar samplen, het kan alles. Dus begrijp je, mijn rol op dat album is iets waarover ik veel heb nagedacht en waarop ik uiteindelijk ontzettend trots ben.

Persoonlijk ben ik van mening dat jouw talenten zowel in het spelen als in het programmeren van je keyboards liggen.

Ik vind programmeren leuk om te doen, het maken en combineren van geluiden. Op het moment ben ik bezig aan de grootste programmeerklus van mijn leven. Mijn keyboard-rig, die kasten die naast me staan op de Budokan dvd, zal ik niet gebruiken op de volgende tour. Ik ben bezig alles te programmeren in een enkel instrument, de Korg Oasys, een gloednieuw instrument, het is nog niet eens op de markt. Ik zal de eerste toetsenist ter wereld zijn die ermee gaat touren, het is een zeer veelzijdig en potent apparaat. Feitelijk neem ik de geluiden van zes instrumenten op in dit ene keyboard. 

Het is dus beter dan de Kurzweil?

Ja, ik ga niet langer gebruik maken van de Kurzweil, dit zal zeker sommigen teleurstellen, maar het kan niet anders, want Kurzweil bevindt zich in zwaar weer en ik weet niet wat de toekomst voor het bedrijf zal brengen. Dus ben ik naar Korg gegaan, die mij goed sponsoren en zij hebben dit nieuwe instrument en dat gaat fantastisch worden! Ik ben dan ook zeer opgewonden over de komende tour en het nieuwe album, dat verzeker ik je, want ik bespeel daarop een aantal nieuwe instrumenten: zo speel ik lap steel guitar. Wij tourden met Yes verleden jaar en de lap steel guitar van Steve Howe trok mij zeer aan. Ik ben dol op het geluid ervan wanneer Steve dit instrument bespeelt. Ik ben naar hem toegegaan en heb met hem erover gepraat. Ik ben beter bekend met hem geraakt en op de dag dat de tour was afgelopen heb ik een lap steel guitar aangeschaft en nu staat er op het nieuwe album een heel stuk waarop ik het bespeel, in het lange titelnummer.

Ik ken dat nummer nog niet, ik heb slechts vijf songs toegestuurd gekregen. Wat voor iets kunnen we verwachten?

Het is een soort nieuwe “Change Of Seasons”. Het is een lang en groots episch nummer, naar mijn mening het beste dat we ooit geschreven hebben. Ik ben er werkelijk trots op en natuurlijk ook omdat ik er wat van mijn nieuwe instrumenten mag bespelen.

Hoeveel keyboards heb je eigenlijk?

Hoeveel keyboards ik heb? Geen idee, eigenlijk teveel. Weet je wat het probleem is met de keyboards? Voor elk keyboard dat ik meeneem bij het touren moet ik een back-up hebben en dan ook nog een exemplaar thuis.

Normaal heb je naast de Kurzweil de Korg Karma bij je?

Ja, de Karma, waarvan ik er twee meeneem op tour hoewel ik er slechts één van gebruik, dan heb ik nog mijn Triton-rack en een aantal Kurzweil-racks en het Kurzweil keyboard, maar zoals ik al zei, dat gaat allemaal weg nu ik de Korg Oasys heb.

De Oasys klinkt veelbelovend... Heb je een sponsorcontract met Korg?

Ja, bovendien heb ik naast de Oasys nog een nieuw instrument, de Continuum, wat feitelijk een controller is, een fretless keyboard, waarmee ik een Roland-V synth bespeel. Maar mijn keyboard-stukken komen voorts allemaal uit de Oasys.

En ga je op de tour ook lap steel guitar spelen?

Jawel, maar waarschijnlijk niet op de festivals, daar zal mijn lap steel guitar-spel en mijn Continuum-spel gelimiteerd zijn, aangezien die shows zo ontzettend kort zijn. Maar ik ga überhaupt niet heel veel met die instrumenten spelen, maar ze zullen er staan en in de langere shows zal ik ze zeker gebruiken, zoals je gaat zien wanneer we in de herfst terug zijn in Nederland (10 en 11 oktober in Amsterdam – CC).

Mijn laatste vraag: Jij bent de band’s derde toetsenist. Mijns inziens moest jij, toen je bij de band kwam, je grotendeels in het korset passen dat daar door je voorgangers was achtergelaten. In hoeverre hebben de stijlen van jouw voorgangers je beïnvloed?

Dat is een goede vraag. Wat ik normaal doe, is terugkijken op de muziek die deze jongens geschreven hebben gedurende hun periode in Dream Theater. Vervolgens probeer ik de kenmerkende elementen en geluiden vast te stellen en dan verwijder ik de elementen die niet zo essentieel zijn voor de stijl die is ontwikkeld door de jaren heen. En die kenmerken elementen gebruik ik dan. Het zou bijvoorbeeld niet goed zijn de geluiden die tekenend waren voor het geluid gedurende de Kevin Moore-periode te veranderen. Ik kan bijvoorbeeld niet het toetsengeluid aan het begin van “Pull Me Under” gaan veranderen. Bepaalde dingen mag je niet aanpassen. Ik heb dus zeker veel geleerd van het moeten vervangen van deze zeer goede toetsenisten. Ik bedoel, Kevin en Derek zijn zeer getalenteerde muzikanten. Ik heb niet alleen veel geleerd van het bestuderen van hún stijl, maar ook van de andere jongens van Dream Theater en evenals zij leg ik ook alles wat ik leer ter tafel en daarom is, mijns inziens, Dream Theater op dit moment op z’n sterkst.

Dat kan ik niet anders dan beamen van wat ik al gehoord heb van het nieuwe album.

Bedankt, man!

Bedankt voor het interview en veel succes op de tour!

Hou je taai! 

(c) 2005 - ProgWereld. Alle rechten voorbehouden - Online sinds vrijdag 13 april 2001 - Design: HandS Webdesign