Roeland JacobsAlbum

Wie herinnert zich niet Pim Jacobs, de door ons rockliefhebbers verguisde pianist uit ‘het Gooise’. Hij was in de jaren zestig en zeventig veel op de Nederlandse tv als presentator, maar ook als pianist van zijn eigen jazz-trio. Niet zelden was hij te zien in het tv-programma ‘Voor de vuist weg’ van Willem Duys. In het jazz-trio van Jacobs speelde zijn broer Ruud contrabas. Hij was een veel gevraagd sessiemuzikant en was getrouwd met danseres Thea van der Kaay. Samen hadden ze vier kinderen, waaronder Roeland. Later kreeg ene Thijs van Leer een relatie met Thea van der Kaay en werd Roeland dus de stiefzoon van Thijs. Roeland noemde hem zijn ‘bonusvader’ en bestempelde zijn relatie met van Leer als moeizaam.

Roeland werd uiteindelijk arrangeur en richtte samen met Rob van Weelde een productiemaatschappij op. Samen maakten ze “The Seven Symphonies”, een klassieke ode aan The Beach Boys, en “Another Seven Symphonies”, een even zo klassieke ode aan The Beatles. Beide Symphonies zijn op YouTube terug te vinden. De eerste werd live uitgevoerd in Antwerpen op 2 juni 2022 en de tweede in Liverpool op 19 juli 2025. Het derde project werd “The Focus Symphony” en werd op 25 mei van dit jaar live in Het Concertgebouw in Amsterdam uitgevoerd door The Antwerp Philharmonic Orchestra.

De samenwerking tussen Roeland Jacobs en Rob van Weelde bestond eruit dat van Weelde een raamwerk met fragmenten van Focus-nummers in een bepaalde volgorde aanleverde, waarmee Jacobs als arrangeur aan de slag ging. Het mocht in geen geval een ordinaire Focusmedley worden.

Omdat er van de Focus-muziek geen bladmuziek bestaat, werd ‘bonusvader’ Thijs gevraagd van een aantal nummers een pianoversie in te spelen, die Jacobs dan als basis voor zijn arrangementen gebruikte. Uiteindelijk is het een muziekwerk van ruim zevenenveertig minuten geworden. Op YouTube kun je  de tweedelige documentaire “Hocus Focus” bekijken over de band Focus en de ontstaansgeschiedenis van deze Focus Symphony. Hieronder alvast deel 1.

Het is geen klassieke symfonie geworden in de zin van een drie- of vierdelig muziekwerk met afwisselende tempo’s, maar een aaneengesloten werk in een veelal gedragen, rustig tempo. Als ik een kritiekpuntje op deze productie mag hebben, dan is het wel dat het orkest zelden uitpakt, zowel in tempo als volume. Er zijn zeker wel tempo- en volumeverschillen, maar op een schaal van 1 tot 10 blijven die bij ongeveer 8 steken.
Ben je echter een liefhebber van orkestmuziek en kun je Focus wel waarderen, of andersom, dan kun je bij dit muziekstuk zeer zeker je hart ophalen. Het blijkt dat de muziek van Focus zich uitstekend laat vertalen naar orkestmuziek. Bovendien klonken al die rijke melodieën uit het Focus-oeuvre (van de gouden periode 1970-1975) me als muziek in de oren.

Na een Bachiaanse inleiding speelt Jacobs afwisselend ingetogen met La Cathedrale de Strasbourg en Focus I, waarbij het orkest bij de laatste uiteindelijk voluit speelt. De Kathedraal komt overigens diverse keren als een soort leitmotif terug. In Le Clochard gebruikt Jacobs een harp, waardoor hij zeer dicht bij het origineel van Akkerman blijft.
Janis krijgt een schitterende ingetogen uitvoering in de cello met een klein Spaans motiefje op het eind, dat in deze symfonie groter wordt gemaakt dan in het origineel. Dat is een trucje dat Jacobs vaker gebruikt: neem een onduidelijk motiefje of tweede stem uit het origineel en maak dat in de orkestversie groter. Daardoor word je als luisteraar gedwongen om diep in je Focusarchieven te duiken.

Erg mooi is ook de manier waarop de arrangeur Eruption gestalte geeft in deze klassieke versie. Hij laat de kopersectie het thema als een statig renaissance-koraal spelen en wisselt dat af met speelse passages, vooral in de houten blaasinstrumenten. Wanneer het thema dan wordt uitgerekt, waan je je bijna in de Russische volksmuziek van Moussorgsky en Tsjaikovsky. Eén van de hoogtepunten vond ik wel de uitgebreide muzikale karakteristieken die Jacobs weet te ontlokken aan Focus III. De ene keer mysterieus, de andere keer statig, dan weer dreigend, dan weer heroïsch, als ware het filmmuziek.

House Of The King krijgt een speelse uitvoering, weer in de houten blaasinstrumenten, een instrumentengroep die zich hier uitstekend voor leent. Tommy en Happy Nightmare – Mescaline worden afwisselend ingetogen en speels uitgevoerd, terwijl Tommy uiteindelijk uitmondt in een fraaie lyrische trompetsolo waarbij het orkest voluit meespeelt. Zo wordt de sfeer van een romantische film opgeroepen. Focus IV (speels) en Love Remembered (ingetogen) worden afgewisseld met La Cathedrale de Strasbourg. De laatste wordt daarbij vernuftig vermengd met de melodieën van Focus IV en Love Remembered. Ook in Focus II worden ingetogen en speels spel weer fraai afgewisseld, en wordt het thema met de stralende koperen blaasinstrumenten afgesloten.

Het Hamburger Concerto begint heel speels met fagot en klavecimbel. Na een mooie opbouw met diverse instrumenten volgt de statige kopersectie. In het vervolg horen we dreigende oosterse invloeden. De melodie die uiteindelijk komt bovendrijven in de strijkers heeft wel wat weg van Western-filmmuziek. De slotmelodie uit Hamburger Concerto wordt prachtig verklankt door trompet en strijkers, waarna “The Focus Symphony” afsluit met het akkoordenschema uit Sylvia, statig uitgevoerd door het hele orkest.

Het stuk had een spectaculairder slot verdiend. Ook het ontbreken van de iconische gitaarmelodie van Akkerman in Sylvia vond ik een gemis. Behalve dit minpuntje was het een genot om me op deze manier onder te dompelen in dat prachtige Focus-oeuvre. Wil je weten wat Thijs van Leer van deze Focus Symphony vindt en wat dit heeft betekend voor de relatie tussen bonusvader en stiefzoon, dan raad ik je aan naar de hierboven genoemde tweedelige documentaire te kijken.