YesAlbum

In het voorjaar van 1974 ging een jongen van twaalf in zijn dorp naar de plaatselijke LP-winkel om er zijn verjaardagsgeld uit te geven. Door de bakken rommelend, viel zijn oog op een dikke plaat, met niet één, niet twee, maar zelfs drie LP’s erin! De spannende afbeeldingen deden de rest en de plaat ging mee naar huis.

“Yessongs” lag op dat moment ongeveer een jaar in de platenbakken. Het was het eerste livealbum van de band die op dat moment op het hoogtepunt van zijn bestaan was. Voor de context van “Yessongs” moeten we terug naar 1971, het jaar waarin twee wisselingen van de wacht de grote doorbraak betekenden van de band. Gitarist Steve Howe verving de vertrokken Peter Banks, en toetsenist Rick Wakeman nam de plek in van Tony Kaye. Nog in datzelfde jaar dat “The Yes Album” verscheen (nog met Kaye, maar wel met Howe), maakte deze formatie de kraker “Fragile”. Dit album, met de hit Roundabout en Wakemans karakteristieke Mellotron-geluid, maakte van Yes een van de grootste rockbands ter wereld.

Met “Close to the Edge” (1972) maakte Yes zijn door velen als beste beschouwde album. Bruford vond het daarna welletjes en besloot om over te stappen naar King Crimson. De afspraak was dat hij nog met Yes mee zou gaan op de tour in de Verenigde Staten om het nieuwe materiaal te spelen, en vanaf 1 oktober zou aansluiten bij KC. Maar Robert Fripp sprak zijn mond voorbij in een interview in Melody Maker in juli 1972, waarna Yes het ‘psychologisch onverantwoord’ vond dat hij nog meeging op tour. In allerijl werd een nieuwe drummer gezocht, en dat werd uiteindelijk Alan White, die tot dan toe speelde in onder andere de Plastic Ono Band van John Lennon. Hij had vervolgens drie dagen om het hele repertoire van Yes uit zijn hoofd te leren.

Door al dit gedoe is “Yessongs” uiteindelijk wel een goede weergave van de periode “Fragile”/“Close to the Edge”, maar is het weinig coherent. Bruford speelt op enkele nummers die uit de Fragile-tour komen. Op de rest is White te horen, die een duidelijk andere stijl heeft.

Wat het album bijzonder maakt, is de manier waarop de muziek live ademt. Het is duidelijk dat Yes in 1972 een formidabele liveband is. Nummers zijn uitgebreid, geïmproviseerd, soms bijna onherkenbaar verlengd ten opzichte van de studioversies. The Fish groeit uit tot een colloquium voor bas en drums. Perpetual Change heeft een drumsolo van Bruford die in de studioversie niet voorkomt. Het achttien minuten durende Close to the Edge is in zijn geheel opgenomen. Op de setlijst prijkt ook het solowerk van Wakeman: een medley van zijn debuut “The Six Wives of Henry VIII”.

Natuurlijk trapt het album af met het slot van Strawinsky’s Vuurvogelsuite, zoals de band jarenlang zal blijven doen. De overgang naar Siberian Khatru voelt dan ook hartstikke vertrouwd. Het nummer lijkt vloeiender dan de studioversie, en dat heeft alles te maken met de stijl van drummen van Alan White.

De volgorde van de tracks wijkt volledig af van de setlists van de shows. En dat weten we, omdat in 2015 de boxset “Progeny: Seven Shows from Seventy-Two” verscheen, met zeven shows uit de “Close to the Edge”-tour. De tracks op “Yessongs” zijn allemaal van deze tapes afkomstig, met uitzondering uiteraard van de nummers waarop Bruford meespeelt. Door de opnames met elkaar te vergelijken zijn fans er zelfs in geslaagd om precies te achterhalen welk nummer van welk optreden afkomstig is, iets wat nooit bij het album zelf werd vermeld.

Wat we ook weten, is dat producer Eddie Offord samen met de band dagen in de studio heeft doorgebracht om de opnames te mixen. Offord was niet te spreken over de kwaliteit van de opnames; hij was namelijk ook de Front of House-engineer tijdens de shows, zodat de opnameapparatuur door anderen moest worden bediend.

In een recensie van “Yessongs” mag een bespreking van de hoes niet ontbreken. Roger Dean ontwierp een vierdubbele klaphoes met tekeningen die het verhaal van “Fragile” voortzetten: delen van de ontploffende planeet landen op een andere wereld en raken begroeid. De tekening waarbij de brokstukken aankomen, is helaas alleen in de Britse versie van het album te vinden. In de laatste tekening met het meisje rechts op de rots, getiteld Pathways, zijn de pootjes van Deans kat te zien, die over de tekening liep toen die lag te drogen.

“Yessongs” is meer dan alleen een tijdsdocument. Het was de eerste keer dat een rockband, een symfonische rockband nog wel, een ambitieuze driedubbele live-LP uitbracht. Het zette de toon voor veel meer livemateriaal, zoals “Welcome Back My Friends…” van Emerson, Lake & Palmer, “Live” van Genesis, en natuurlijk “Seconds Out”.

Voor mij betekende het de kennismaking met symfonische rock, en daarom heeft “Yessongs” nog altijd een warme plek in mijn hart, ondanks de matige geluidskwaliteit. (En toch ook best leuk dat ik dit op de dag af 53 jaar na het verschijnen van “Yessongs” schrijf: 18 mei.)