Voor een recensent die al zolang met muziek bezig is, komt er een huiveringwekkende tijd aan. Een tijd waarin de komende jaren alles verandert, waar je naast de angst voor de AI-toepassingen op maatschappelijk gebied, ook angst opbouwt om een plaat niet op de juiste manier te doorgronden. Dat je per ongeluk een plaat recenseert die volledig is gegenereerd door AI. Want iedereen kan dat tegenwoordig, muziek maken. Van kleine neefjes van tien jaar, tot vijftig en zestig plussers. Of ouder. Het enige wat je nodig hebt is een goede online tool. En die zijn er al in overvloed, zelfs in gratis toepassingen.

Collega Jos Driessen schreef al eens over ChatGPT en AI, maar dan meer vanuit de invalshoek dat een recensent de tool gebruikt in een recensie, of in zijn schrijfsel. Dat beviel hem niet, en tot aan vandaag ben ik ervan overtuigd dat geen van onze recensenten op Progwereld ChatGPT gebruikt. Omdat wij natuurlijk ook stilistisch te werk willen gaan bij onze schrijfsels. En waarom zou je je hobby laten uitvoeren door software? We worden niet betaald om voor progwereld te recenseren, dus het zou toch raar zijn als we onze passie overdragen aan een emotieloos programma?

Het probleem ligt dus nu op een ander vlak. Hoe herken je AI-muziek en hoe weet je dat je niet gefopt wordt? Ik noem een voorbeeld dat gelijk al verwarring kan opleveren. De band Mayfire verspreidt met het album “Cloudscapes & Silhouettes” onbedoeld een beetje verwarring. Die band heeft een geweldig debuut afgeleverd, maar de leden willen niet ontmaskerd worden als dienstdoende muzikanten. Die cd kan dus zomaar door een producer zijn gecreëerd, met bijbehorende AI gecreëerde muzikanten. Een bandfoto is immers zo gegenereerd, net als een door AI ontwikkelde perssheet met wat willekeurige uitspraken, en klaar is Kees. En luister vooral eens naar de intro van het album; het epische The Fall. Durf jij je hand ervoor in het vuur te steken als we het hebben over authenticiteit?

Die vlieger gaat dus niet op, want inmiddels heeft de band al talloze optredens in Europa gegeven waar de dynamiek vanaf spatte, dus die gedachte kunnen we parkeren. Immers, de door AI gecreëerde hologrammen gaan nog niet zover dat ze spontaan reageren op het publiek.

Voor zover we weten dan.

Nee, het gaat mij om de snelheid van de huidige ontwikkelingen. Wanneer worden we als recensenten echt getest, wanneer komt er een plaat die wel vakkundig in elkaar steekt, waardoor de charme van muziek naar de Filistijnen gaat? Wanneer is de artiest niet meer herkenbaar in de muziek? Wanneer wordt de specialist op een instrument vervangbaar?

Denk je dat het zo’n vaart niet loopt?

Ik ben eens aan de slag gegaan de laatste tijd. Er zijn genoeg gratis online tools en apps te vinden waarmee je eindeloos jouw favoriete muziek kunt componeren. Je voert een paar steekwoorden in en binnen een kort tijdsbestek heb je twee minuten van een song gecreëerd die jou helemaal op het lijf is geschreven. Zo heb ik zelf eens wat combinaties ingevoerd van persoonlijke favorieten. “Create an uptempo song with influences of Kauan, soaring guitars like Steven Rothery, hammering pianos and singing like Marc Atkinson.” Een paar seconden later heb je de eerste minuten al op je scherm. Natuurlijk moet je een abonnement nemen om het bij te schaven, af te ronden en op te slaan, maar de basis staat.

Bam. En verdorie, je hoopt eigenlijk op een mislukking, maar het klinkt nog goed ook. En als die simpele eerste opzet gelukt is, gaat er een hele wereld voor je open. Helemaal wanneer je jouw favoriete verwijswoorden toepast die je ook in een recensie gebruikt, komen er verrukkelijke creaties naar boven die binnen jouw smaakpalet vallen. Bizar. Waar al die muzikanten soms jaren over doen en waar ze jaren op een instrument gestudeerd hebben, floept hier binnen een paar minuten een prima song uit de computerluidsprekers! En het ontroert mij ook nog enigszins. En tuurlijk, je kan het (nu nog) wel waarnemen waar het minder natuurlijk klinkt, maar met de huidige ontwikkelingssnelheid duurt dat niet lang meer. Ben ik bang.

Collega Dick van der Heijde is zelfs nog verder gegaan. En daar schemert zelfs iets moois in door. Iets hoopvols. Zoals de meeste lezers van Progwereld wellicht weten, is Dick in 1991 getroffen door een hersenstaminfarct en leeft hij sindsdien in het zogenaamde locked-in syndroom. Volledig verlamd van teen tot hoofd kan hij alleen nog communiceren met zijn oogleden en het puntje van zijn lip. En toch kon hij in die hoedanigheid een nummer met AI creëren. In samenwerking met zijn verzorger Michelle de Kort, die ook grafisch vormgever is, heeft hij een video gemaakt.

En dan nog wat. Ik noemde in de eerste alinea dat neefje van tien jaar oud. Dat was dus geen metafoor. En hoewel er nog veel opmerkingen te plaatsen zijn bij zijn debuut, staat het album inmiddels wel op Spotify. Als officiële uitgave, tussen alle grootheden die wij zo koesteren vanwege hun oneindige creativiteit.