Foto’s: Lori Linstruth

Het nieuwe soloalbum van Arjen Lucassen “Songs No One Will Hear” gaat over een asteroïde die binnen vijf maanden de wereld zal vernietigen. In de nummers verkent hij hoe mensen daarop zullen reageren. Ik was benieuwd hoe dit album was ontstaan en dus maakte ik een afspraak via Zoom.

Ik was twee minuten te laat en zag Arjen de tijd verdrijven met zijn elektrische gitaar op schoot en er helemaal in opgaan. Zodra hij mij ziet, legt hij het instrument weg. Ik ben het vijfde en laatste interview van die dag, maar hij is blij dat hij nu even Nederlands kan praten en neemt alle tijd voor mijn vragen.

Je schrijft al je muziek zelf, wat is dan het verschil tussen een Ayreon-album en een soloalbum?
Het grootste verschil is dat ik op een soloalbum alles zelf zing. Op dit soloalbum verzorg ik denk ik 80% van de vocalen. Op de laatste twee Ayreon-albums ben ik niet eens te horen. Ayreon staat erom bekend veel zangers te hebben. Op “01011001” waren dat er bijvoorbeeld zeventien. De albums van Ayreon zijn rockopera’s waarin veel karakters voorkomen. Mijn soloalbum is duidelijk geen rockopera, maar er wordt wel één verhaal in verteld.

Schrijf je dan eerst de muziek en bepaal je dan waar het als het ware bij hoort?
Meestal wel. Eigenlijk is steeds mijn insteek om een soloalbum te maken. Dat is voor mij het meest makkelijk. Ik kan dan mijn studio ingaan wanneer ik wil en hoef geen zangers te regelen. Maar ja, dan heb ik een groot bombastisch stuk geschreven en dat kan ik zelf niet zingen. Ik heb een vrij kleine stem. Dan begin ik te bedenken welke zangers ik hiervoor zou kunnen benaderen en dan voel ik wel aankomen dat het geen soloalbum gaat worden.

Maar met dit album was het echt anders. Hiervan wist ik meteen dat het een soloalbum zou worden en dat ik daarbij zou blijven. Sinds het laatste Ayreon-album “Transitus”, dat alweer vijf jaar geleden uitkwam, heb ik alleen maar side projects gedaan. En de meeste projecten waren voor anderen. Zo deed ik “Plan Nine” voor Robert Soeterboek. Dat album heb ik voor hem opgenomen en hij is er nu ook mee aan het toeren. Daarna werkte ik met Simone Simons (Epica) aan haar soloalbum “Vermillion”. Dus veel voor anderen gedaan en daarna was ik helemaal leeg. Ik wist dat de enige manier om uit die leegte te komen was om een puur egoïstisch eigen soloalbum te maken.

Tijdens het luisteren van dit album moest ik denken aan films als “Don’t Look Up”, “Melancholia”, “Armageddon” en “Deep Impact”. Wat inspireerde jou om dit thema op te pakken?
Dat was niet mijn inspiratie. Die haal ik vooral uit de muziek die ontstaat. Ik vond de muziek dit keer zo eclectisch dat ik een concept nodig had dat paste bij al die verschillende sferen. Het vroeg om een sterk emotioneel thema. En wat is nu meer emotioneel dan weten dat je over vijf maanden zal sterven? Dat zet mensen aan het denken. Iedereen zal iets anders gaan doen. En door het grote verschil in nummers kon ik daar iets mee.

Toen moest ik wel gaan nadenken hoe ik dit zou aanpakken. Hoe maak ik een einde aan de wereld? Ik wilde niet iets politieks doen. Ik heb de asteroïde al eens gebruikt bij Ayreon dus ik besloot haar weer van stal te halen. En toen ben ik wel films gaan kijken. Alle films die je noemde en meer. In totaal wel vijftien films rond dit thema. Ik haalde daar verder weinig inspiratie uit omdat het in die films niet zozeer gaat over wat mensen zoal gaan doen als ze weten dat ze gaan sterven en juist dat wilde ik verkennen. En in alle bijna films wordt de planeet uiteindelijk gered en dat wilde ik niet.

Het idee om het album op te hangen aan een radio-dj is net zo eenvoudig als briljant. Had je die aanpak meteen voor ogen?
Ik houd van vertellers. Dat begon al bij “War Of The Worlds”. Ik wil in een verhaal gezogen worden en ik wil het verhaal makkelijk kunnen volgen. Niet al mijn luisteraars verstaan goed Engels, dus het moet makkelijk te volgen zijn. Dus ik wist al snel dat ik voor dit album ook een verteller wilde. Iemand die zowel komisch als serieus kon zijn. En ja, dan kom ik meteen uit bij Mike Mills. Dit past ook zo bij zijn persoonlijkheid. Hij kan ongelofelijk grappig zijn, maar ook heel diep en serieus. Toen ik hem vroeg, gaf hij meteen aan dat hij een sterk Australisch accent had dat hij niet kon uitzetten. Maar dat maakte me alleen maar meer enthousiast! En ik moedigde hem aan het juist nog meer te versterken.

Ik heb hem de nummers gegeven, hem verteld waar ze over gingen en ook een paar zinnen die ik er echt in wilde hebben en daar is hij vervolgens mee aan de slag gegaan. Die man kan echt alles, hij is echt mijn held.

Je belicht allemaal facetten van wat verschillende mensen zouden willen en doen als ze weten dat ze nog maar kort te leven hebben. Dat is enerzijds begrijpelijk, maar ergens ook triest dat er vaak eerst iets moet gebeuren voordat mensen tot actie overgaan. Wat zijn jouw gedachten hierover?
Ja, precies dat! Dat is waar dit album over gaat. Ik wil mensen aan het denken zetten. Wat zou je doen als je wist dat je nog vijf maanden te leven hebt? Mensen die ik hierover spreek, komen dan met allemaal plannen en ik zeg dan: “Doe het dan!” We weten niet of we nog vijf maanden, vijf jaar of  vijftig jaar te gaan hebben. Dus denk na over wat je wil doen en doe het ook.

De vraag is ook of mensen, als ze weten dat ze nog kort te leven hebben, ook echt dat soort dingen nog gaan doen…
Ik denk het niet. Op dat moment maakt het niet meer uit. Dan komt de struggle to survive en het recht van de sterkste. Pak wat je pakken kunt. Er is geen gezag meer, totale anarchie. Ik bedoel, welke politieagent gaat nog naar zijn werk als ie weet dat alles over vijf maanden ophoudt? Geld zegt niets meer. Het maakt niet meer uit of je Trump bent of de bakker. Ik denk dat je totaal geleefd wordt en dat het vreselijk is. In het album gaat het over Sanctuary Island. Dat is de plek waar de asteroïde zal gaan inslaan. Ik denk dat ik daar naar toe zou gaan. Ik zou die blue bus nemen  waarover gezongen wordt. Die blue bus komt trouwens niet uit een film maar uit een song van The Doors. Het is het nummer The End waarin Jim Morrison zegt “The blue bus is calling us.” Niemand weet wat hij daar mee bedoeld heeft. Waarschijnlijk wist ie het zelf ook niet. Dus leek het mij wel leuk om uit te leggen wat die blue bus was.

Ik miste de reflectie op wat er na de dood zal zijn. Het lijkt wel of niemand op het album zich daar druk om maakt. Was dat een bewuste keuze?
Dan wordt het al snel religieus of politiek en dat vermijd ik altijd. Ik wil puur escapisme bieden. Ik ben een muzikant. Ik vind niet dat ik mijn mening moet opdringen aan anderen. Ik heb een mening, hoor en soms best een extreme, maar die houd ik voor mezelf. De tweede reden dat ik daar niet over schrijf, is dat ik anders de helft van mijn publiek kwijtraak. Zeker tegenwoordig. Het is allemaal zo gevoelig. Alles is zo zwart-wit. Dat is mijn mening niet, maar die wordt dan wel snel zwart-wit gemaakt. Ik hoop zelf vooral dat er hierna niets meer is. Het begrip eeuwigheid maakt me heel bang. Als je daarover gaat nadenken dan word je gek.

Hoe is het album verder ontstaan?
Ik had op een gegeven moment vijftien nummers. Ik heb een zogenaamde ‘circle of trust’ om me heen verzameld in al die jaren. Daarin zitten vrienden, bekenden, mijn broer en mijn buren. Die volgen het hele proces. Die laat ik de demo’s horen en als alles af is, vraag ik of ze de nummers een cijfer willen geven. Dat helpt mij, want ik kan dan al niet meer objectief naar die nummers luisteren. En hun mening kan ik heel goed gebruiken. Zo bepaal ik uiteindelijk de volgorde van de nummers en ook welke naar de bonusdisc gaan. Kijk, als ik het ergens echt niet mee eens ben, dan doe ik het uiteraard anders, maar hun feedback helpt wel. Zo ontdek je ook de favoriete nummers en die moet je strategisch over het geheel verdelen. Tot dat moment heb ik ook nog geen teksten. De muziek moet eerst af zijn voor ik daar aan kan beginnen.

En de keuze voor drie zangeressen?
Ik weet dat ik voor de powervolle stukken een ander soort zanger nodig heb. Mijn eigen stem is daar te klein voor. Ik wist meteen dat Irene dit moest zingen. Ik werk al zo lang met haar samen. Ze zingt super goed en haar uitspraak van het Engels is fantastisch. Dus in eerste instantie wilde ik alleen haar stem gebruiken. Maar toen ontstond het nummer We’ll Never Know. Het gaat over een stel dat in verwachting is van hun eerste kindje, maar dat zullen ze nooit geboren zien worden. Een pijnlijk en emotioneel nummer. Ze zullen nooit weten hoe het eruit zal zien en ze zullen het niet zien opgroeien. En daarin hoorde ik gewoon Floor Jansen. Ik wist dat zij dit zou moeten zingen. Dus ik stuurde het nummer naar haar toe en hoopte vurig dat ze tijd had en het haar aansprak. Ze vond het erg mooi en was echt geraakt toen ze de tekst las. En ze heeft daarna echt heel veel emotie in haar performance gestopt.

Marcela Bovio zingt op een ander nummer (Our Final Song) een paar regels. Daarin wilde ik echt een soort gevecht tussen twee stemmen hebben. Dus daarin hoor je Robert Soeterbroek en Marcela samen.

Dit had ik natuurlijk moeten opzoeken, maar wat is een Hurdy Gurdy die in Our Weary Soldier is te horen?
(Hij barst in lachen uit) Dat is een draailier. Het is puur folk (hij doet het instrument na). Het lijkt in de verte op een doedelzak. Patty Gurdy is daar echt super goed in! Ze is echt populair. Op YouTube heeft ze super veel views. Ze is een groot fan van mijn muziek, dus toen er een folky nummer ontstond heb ik haar gevraagd.

 

Op het einde van het album hoor ik je zingen dat je het liefst op een eiland liedjes wil schrijven die niemand zal horen. Is dat wat jij gaat doen als het einde nabij is?
Nee hoor, ik niet. Wat heeft het voor zin om liedjes te schrijven die toch niemand zal horen? Maar het levert wel een hele toffe titel op toch?