Lef en conformisme: de remix

Liefde voor muziek hoeft niet gepaard te gaan met liefde voor de weergave ervan. Lees; niet elke progger is ook een audiofiel. Voor mij is dat anders, ik vind het heerlijk als de muziek geen geheimen voor me heeft. Tegelijkertijd kan ik nog steeds volop geraakt worden als ik een favoriet liedje even vanaf mijn telefoon afspeel.

Ik heb ook de ervaring dat door een remix van een klassiek seventies album, zoals bijvoorbeeld bij “Nursury Cryme”, mijn waardering voor dat album enorm kan toenemen. Voor mij was de originele troebele mix op de persing van het ook niet al te beste Famous Charisma label gewoon nauwelijks beluisterbaar.

Voordat ik dieper op de remix inga, wil ik eerst even wat ophelderen over wat een (re-)mix eigenlijk is. Bij dat proces ben ik meermaals nauw betrokken geweest als gitarist en daar heb ik best wat van opgestoken. Bij het opnemen van een album begin je uiteraard met het opnemen van de instrumenten. Bij de mixage kies je welk instrument welke plaats krijgt in de geluidslandschap. Gitaar links of recht. Drums in het midden of zoals bij sommige sixties albums meer aan één kant. Ook ga je de instrumenten equalizen en beïnvloed je de klankkleur. Klinkt de gitaar wollig of knisperend helder. Heeft de zang een galmpje of klinkt hij ‘droog’.

Het allermoeilijkste van mixen is dat veel instrumenten overlap hebben als het gaat om hoge, lage of midden frequenties. Een keyboard en een gitaar zitten al snel in elkaars vaarwater. Het is dan ook helaas niet anders; als je elk instrument individueel het mooist laat klinken en daarna alle sporen open zet, klinkt het totaal nergens naar!

Bij een remix kan je de muziek dus echt behoorlijk veranderen. Het is dan ook interessant hoe verschillende producers daar anders over nadenken. Neem Steven Wilson, bijna al zijn remixen zijn eigenlijk zéér getrouwe kopieën van het origineel. Ja, ze zijn een heel klein beetje ruimtelijker of meer helder, maar eigenlijk vind ik dat hij de echte problemen van de originele mixen behoudt. Bij Yes knallen de basgitaar (die bij Chris Squire weinig onderlaag heeft) en de gitaar van Steve Howe nog precies even onhandig door elkaar heen. En voor een goede reden. Doe je dat niet, dan breekt online de pleuris los. Je kán de basgitaar bij Yes niet lager laten klinken om zo ruimte te maken voor de instrumenten die wel daar horen te zitten. Het internet zou boos op je worden. Mogelijk heeft Wilson ook gewoon te veel ontzag voor deze albums om ze aan te durven passen; eigenlijk lijkt hij vooral de best mogelijke versie van het gemankeerde origineel te willen presenteren.

Nick Davis toont wat mij betreft wel het lef dat een remix nodig heeft. Hij nam alle seventies albums van Genesis onder handen en trok ze daadwerkelijk binnenstebuiten. Online kan je analyses vinden waar bijvoorbeeld bij elk liedje van “Trespass” minstens tien duidelijk hoorbare verschillen zijn te vinden. Bij het liedje Visions Of Angels schrapte hij zelfs het hele koorwerk. Terecht wat mij betreft, want daar vloog het nummer totaal uit de bocht en werd het een geluidsbrei. Davis ziet zijn werk als mixer anders dan Wilson; hij wil met de bestaande opnames gewoon de best mogelijke sound krijgen. Hij erkent de eerdere mix, maar trekt zich er ook niet te veel van aan. Zijn versies van de Genesis albums klinken fris, ruimtelijk en levendig. Maar ook anders, en dat is zeker even wennen blijkt. Eerst hoor je alleen wat je denkt te zullen missen. Het grootste verwijt van de fans is dan ook dat hij ‘buiten zijn rol treedt’ door de muziek te grondig te veranderen. Op het internet kan je pagina’s vol aan kritiek lezen van fans die er woest over schrijven, veelal naar aanleiding van een enkele luisterbeurt, waarna ze hun oude Famous Charisma label elpee of cd weer hebben opgezet om snel bij te komen van de schrik.

Steven Wilson is in het door ons beminde genre dan de held van remix geworden. Er is mede door zijn toedoen een status quo ontstaan; geef de mensen gewoon een tikkeltje meer van waar ze al van hielden. Ik vind dat jammer. Recentelijk heb ik eindelijk kunnen ervaren dat Marillion, evenals het oude Genesis, daadwerkelijk geniaal is. Die middag zette ik voor het eerst de recente vinylpersing op van de 2018 remix van “Clutching At Straws”. Wat een genot voor het oor is dat! Ook de nieuwe remixen van Van der Graaf Generator zijn een verademing. Nu nog wachten tot de huidige vinylpersing van 2021 op is, want daarop hadden ze – heel handig – nog de oude mix geprint; misschien ook wel gewoon een vellige keuze van de band.

Een cocon van troost en de recensentenkamer

Er is altijd wel iets nieuws in dat hoekje tussen mijn linker speaker en mijn stereomeubel. Daar staat het rijtje nieuw vinyl; muziek waar ik me mee aan het verbinden ben. Muziek die op de schopstoel staat of muziek die eerder zonder de verdiende aandacht de kast in is verdwenen. Want er was al weer iets nieuws. Er is altijd wel iets nieuws.

Vandaag had ik er even goed de pee in. Onlangs ben ik begonnen met mijn nieuwe baan en die is zogezegd nógal pittig. Gisteren had iets me in het bijzonder geraakt en eigenlijk was ik er een dag later nog niet van af. Het was tijd voor troost, voor de warmte van muziek. Kent u dat? Dat je je door bepaalde muziek zo ontzettend gezien en erkend voelt? Dat als dat die warmpjes door de kamer galmt, het een soort veilige cocon om je heen vormt? Getrouw liep ik naar dat hoekje tussen de linker speaker en het stereomeubel, maar daar aangekomen kwam ik tot stilstand. En ik had daar prima zo nog even kunnen blijven staan; versteend, geblokkeerd.

Opeens bekruipt me het besef dat ik al maanden niet naar mijn favoriete platen luister. Al een half jaar niet. De muziek waar ik van houd. Onder de naald beland telkens weer muziek waarmee ik mezelf nog bekend aan het maken ben, die eigenlijk nog vreemd voor me is. Die me nog helemaal niet dat warme gevoel geeft. Muziek die misschien wel helemaal geen plek in mijn leven gaat innemen.

Tijd om dat verschrikkelijke rijtje eens naar de achterste hoek van de kamer te bonjouren. Ik wil die – overigens prima – muziek voorlopig niet meer zien. Ik ben begonnen aan een nieuwe baan in een vakgebied waar ik nog niets van wist. Nu is het is tijd om me te gaan omringen met bekendheid als ik thuis kom. Tijd voor de acid-melancholie van een liedje als Mary, Mary, So Contrary van die “Monstermovie” elpee van Can. Dat is nog eens thuiskomen. En die warme remix van Genesis’ “The Musical Box”, daarbij voel ik me betrokken. En dan nog eens even goed mentaal uitwaaien op House With No Door van Van Der Graaf Generator. Dat is nog eens edele eenzaamheid.

Als ik even de gang op loop om te checken of de voordeur al op slot is, ligt er een vierkante enveloppe op de deurmat. Iets nieuws. Diepe zucht. Zoek het uit.

Waar het hart vol van is…

“Bandjes zoals Pink Floyd of neem bijvoorbeeld Bohemian Rhapsody van Queen, dát is progressieve rock. Allerlei verschillende invloeden, een liedje met een bijzondere vorm. Drama en virtuositeit, Alleen dan meestal wat minder glamoureus. Oké, Ik zal er niet te lang over doorgaan.”

Vanavond ga ik weer eens op date. Momenteel gebruik ik een app waarbij je net als bij Tinder profielen kan ‘liken’, alleen kan je hier niet eerst appen. Je krijgt bij wederzijdse waardering van elkaars digitale persoon meteen een datumplanner. En dan ga je dus op date. Zo ook vanavond. Twee keer afzeggen zonder goede reden en ze gooien je van de app af. Prima systeem, met name dat je niet eerst twee weken aan het appen bent en elkaar daarna nooit meer spreekt bij een tegenvallende date.

Vanavond gaat ze, deze tot dusver in mysterie verhulde dame, dan vertellen wie ze is en wat ze allemaal met haar leven doet. Vrouwen van mijn leeftijd, zo rond begin-dertig, hebben zichzelf wel gevonden. Ze hebben een carrière, ze verdienen en wonen niet zelden beter dan ikzelf. Dat maakt me niet zo veel uit, wat ik graag wil weten is of ze een échte passie heeft. Of ze iets najaagt wat haar verder weinig oplevert op de maatschappelijke ladder of respect afdwingt bij haar vriendengroep. Gewoon iets wat haar fascineert. Misschien iets met geschiedenis of filosofie. Of nog beter; iets cultureels. Of ze zich nog kan voelen als een kind dat later astronaut wilt worden.

Dat zou fijn zijn, want ik mag daarna gaan uitleggen dat ik recensent ben bij een website van een muziekgenre waar ze überhaupt nog nooit van gehoord heeft. Dat ik een bloedfanatieke verzamelaar ben van veelal vergeten muziek. Dat ik concerten bezoek waar ik de enige ben die zijn jonge blonde haar nog heeft (op wat kleine inhammen na). Als zij zélf ook zo’n hobby heeft die niet zo veel mensen begrijpen, dan begrijpen wij in elk geval elkaar.

Wie weet zit ze dan op een dag bij mij op de bank en zegt ze, “nou zet dan eens wat op van die muziek”. Ik heb op zo’n moment wel eens het nummer The Seventh House van IQ opgezet. Kant twee van het vinyl. Om het inzichtelijk te maken duid ik dan welke verschillende mindstates de muziek oproept; hier is het abstract, hier is het persoonlijk. Hier is het bezinnend, hier is het dreigend. Hier is het angstig, hier is het avontuurlijk. Hier komt alles samen in een concluderende sfeer. Samen vormen al deze passages een muzikaal verhaal dat op geen andere manier te vertellen is. Een reis die je met ogen dicht kunt maken.

Dat is toekomstmuziek. Vanavond eerst maar eens uitleggen dat het gaat om ‘bandjes zoals Pink Floyd’. Al is dat eigenlijk onzin. Goed opletten dat ik er niet te veel over door ga ratelen. Voordat ik op date ga bezoek eerst nog even mijn grootvader. Hem hoorde ik ooit een oud spreekwoord zeggen “waar het hart vol van is stroomt de mond van over”. En of dat waar is.

Zwart Goud

Het is pas woensdag en je begint hem al te voelen; de motor begint te pruttelen, je dreigt al voordat je naar huis mag tot stilstand te komen. Je moet even bijtanken. Even jezelf herinneren aan waarvoor je dit toch allemaal doet. Tijd voor zo’n nieuwe glanzende zwarte schijf. Tijd voor een teken van loyaliteit aan waar je eigenlijk wilt toebehoren; de wereld van de progressieve muziek. Daar waar jeugd en volwassenheid mooi samenkomen.

Je neemt een kijkje bij je digitale pompstation, maar tot je schrik zijn ook daar de prijzen behoorlijk gestegen. Geen twee euro twintig voor een liter benzine, maar wel zo’n 75 cent voor een minuut muziek. Of zeg maar; 30 euro voor een enkelaar. Met een beetje pech krijg je er geeneens een klaphoes of tekstvel erbij. Voor een dubbelaar kom je al gauw op 40 euro uit. Besluit je niet bij Amazon te bestellen vanwege je ferme houding tegenover de grootkapitalisten, kan je ook nog eens een paar weken wachten voordat je nieuwe luisterplezier zijn weg naar de naald heeft gevonden. “We leven in 2022, welverdraaid”,  hoor je jezelf denken.

Het zou dan liggen aan de stijgende prijzen van karton, dat natuurlijk van hout wordt gemaakt. En daarom schaars is. Vinyl zelf wordt, net als benzine, gemaakt van olie. De schaarste daarvan is u welbekend. Wat ook meespeelt is dat vinyl vloeren ook flink aan populariteit hebben gewonnen. Ten slotte is er een beperkte capaciteit voor het persen van vinyl en is de markt ervoor nogal gegroeid de afgelopen tien jaar. Naar verluid kunnen zelfs grote artiesten en platenmaatschappijen maar nauwelijks hun platen op tijd geperst krijgen. Ten slotte is er nog de verarmde artiest die door de digitalisering van de muziek berooid is achtergebleven. De échte fans kunnen de elpees simpelweg niet laten staan en daarom is de vraagprijs zelden niet erg laag. Het schijnt dat overigens maar 40% van de gedrukte muziek vaker dan één keer wordt gedraaid. Voor een grote groep is de schaars geworden elpee toch bovenal gewoon een hebbedingetje.

Ondertussen gaat voor ons het leven door. Hoe hoog de prijs van de benzine ook oploopt; je moet toch van (kant) A naar B en blijft dus gewoon wekelijks bijtanken. Ik las ooit een onderzoek waaruit bleek dat als je meer hebt betaald voor een ijsje, het ook lekkerder smaakt. Nu is het zo dat ik niet per se lekkerder rijdt over de snelweg sinds het debacle in Oekraine; maar wie weet.. wie weet klinkt mijn volgende aankoop wel éxtra goed. Dan komt daar vast ook een erg enthousiaste recensie uit voort. Wie weet trek ik u dan alsnog over de streep en houden we uw (pick-up) motor ook deze woensdag weer draaiende. Eigenlijk niet eens zo gek dat de wekelijkse Progwereld-update op dinsdagavond komt!

Send this to a friend