Een overzicht van 25 jaar prog

Als ik terugdenk aan 25 jaar Progwereld, dan valt me op hoeveel we hebben zien opkomen en ook weer zagen ondergaan. Labels en bands die met grote gebaren werden gelanceerd en het (na enige tijd) toch niet redden. In dit artikel wil ik daar een flinke dwarsdoorsnede van maken. Ook een aantal mensen die ons in die tijd zijn ontvallen neem ik mee. Daarmee ontstaat er meteen een mooi tijdsbeeld van 25 jaar prog. Ik hoop dat je veel “o ja”-momenten zult hebben en misschien ook nog wat nieuwe muziek ontdekt.

Want er gebeurde nogal wat in de afgelopen 25 jaar… Zo liet Neal Morse iedereen versteld staan door Spock’s Beard te verlaten (en oogstte roem en kritiek met zijn soloalbums), Mike Portnoy verliet Dream Theater én keerde weer terug. Alan Reed werd pardoes ontslagen bij Pallas, ze vochten elkaar daarna via de media de tent uit, en hij werd jaren later opeens weer teruggevraagd. Anathema overleefde de Corona crisis niet en viel uiteen. Te veel om allemaal op te noemen.

Eerst een vette disclaimer voordat mijn mailbox ontploft met mailtjes van mensen die mij willen wijzen op alles dat ik heb gemist: dit artikel is verre van volledig en dat pretendeer ik ook niet te zijn. Ik mis mega veel namen en sla heel veel over. Maar dit komt nu eenmaal uit mijn herinnering 😉.

 

A

Alias Eye
Hun debuutalbum “Field Of Names” was één van de eerste promo’s die we ontvingen. Alias Eye was de band rond zanger Philip Griffiths. Zijn vader Martin kreeg eerder bekendheid als zanger bij de Engelse band Beggar’s Opera. Deze nieuwe formatie maakte een fris soort neo-prog die bij vele luisteraars aansloeg. De band bracht hierna nog drie albums uit, maar na 2012 viel de band uiteen. Philip Griffiths begon in 2001 ook de formatie Poor Genetic Material. Die formatie bestaat nog steeds, maar heeft tot nu toe nog geen potten kunnen breken…

 

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Antares, het bleef bij het debuut “Choking The Stone” uit 2001 (zanger Han Uil zou later een aantal soloalbums uitbrengen en zong bij Seven Day Hunt).

Abigail’s Ghost, bracht vier albums tussen 2007 en 2015 uit, waarbij het debuut “Selling Insincerity” nooit werd overtroffen.

Arcane, deze Australiërs laten wel de fenomenale dubbelaar “Known / Learned” (2015) achter.

Areknamés, Italiaans viertal maakte indruk met hun gelijknamige debuutalbum in 2003 en leverde met “Love Hate Round Trip” in 2006 een iconisch album af dat nog altijd in menig ‘aller tijden’ lijstje prijkt. Na “In Case of Loss” in 2010 verscheen er geen nieuw werk meer.​

 

B

Bee&Bee Records.
Een beetje valsspelen, want het Nederlandse label werd in 1996 opgericht, maar de meeste progreleases verschenen na onze oprichting. Een van de medeoprichters van het label was Dolores Bremer. Het label sloeg destijds de spijker op zijn kop met “Painted Palm” van de Slowaakse band Miscellane, het duo Rockenfield & Speer en de Nederlandse formaties Anomaly, Aemen en Triangle. Ik kan me nog goed herinneren dat Dolores Bremer over een bepaalde zin uit een recensie van collega Erik Groeneweg was gestruikeld, ze spoorde mijn telefoonnummer op en maakte een hoop heisa aan de telefoon. In 2004 ging het label ter ziele. Doroles Bremer overleed in 2019 aan de gevolgen van kanker.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
The Barstool Philosophers, de Nederlandse band die met het debuut “Sparrows” (2009) enorme indruk maakte. Na het tweede album “Crossing Over” (2015) bleef het stil.

Blackfield. De samenwerking tussen Aviv Geffen en Steven Wilson. De eerste twee albums “Blackfield” (2004) en “II” (2007) zetten een trend voor vele andere pop-prog acts. In 2017 ging de band met “V” als een nachtkaars weer uit. Met een steeds minder grote rol voor Steven Wilson was de magie verdwenen.

Balloon. De Noord-Hollandse formatie kwam in 2007 met het debuut “Motivation”. Casper Middelkamp voorspelde dat de band nog wel eens groot zou kunnen worden, maar het bleef bij dit ene album.

Ons ontvallen:
Joost Boley. Joost was vanaf het prille begin betrokken bij Progwereld. Ik leerde hem kennen via een forum. Hij was echt een muzikale veelvreter. Hij had een enorme honger naar goede progmetal en heeft heel wat bands in het zoeklicht gezet. Zijn recensies waren vaak kort en krachtig, maar hij wist daarin altijd de kern te raken. Tussen 2001 en 2007 schreef hij ruim 160 recensies. Daarna stapte hij over naar Aardschok. Hij bleef ons altijd volgen en van tips voorzien. Op 10 april 2024 overleed hij aan lymfeklierkanker.

 

C

Hansi Cross. De Zweed Hansi Cross is bekend van zijn band Cross, maar misschien nog wel meer van zijn platenlabel Progress Records dat hij in februari 1999 oprichtte. Uit zijn stal kwamen releases voort van bands als Galleon, Grand Stand, Spectrum, High Wheel, Brother Ape en Magic Pie. Wij leerde Hansi Cross kennen als een zeer betrokken eigenaar. Na bijna elke recensie van een album uit zijn label konden wij een passievolle en vaak ook behoorlijk kritische mail van hem verwachten. Hij ging voor zijn bands door het vuur.
Met Cross kwam hij tot 13 releases. Op 17 augustus 2017 verloor hij de strijd tegen kanker.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
La Coscienza Di Zeno. Kwam in 2011 op met het gelijknamige debuutalbum dat helaas een beetje ondersneeuwde in een lawine van geweldige albums dat jaar.  Maar in 2013 kwam de band met opvolger  “Sensitivita”, dat door Fred Nieuwesteeg werd bestempeld als ‘meesterwerk’. Ook het derde album “La Notte Anche Di Giorno” gooide hoge ogen. Het jaar erop deed de band Nederland aan voor een dubbelconcert met landgenoten Unreal City. Daarna bleef het stil. Hun website is inmiddels opgeheven.

 

D

DVS Records
René Janssen was geen onbekende naam in de prog. Hij was recensent voor DPRP en was de oprichter van Progpower Europe dat in 1999 de eerste editie had. In 2001 richtte hij samen met Erik van Geel het label DVS Records op. Het was het eerste label dat het met ons aandurfde en ons voorzag van nieuwe releases, waar de andere labels in onze begintijd nog de kat uit de boom keken.

Releases van formaties als Alias Eye, Into Eternity, Sonic Debris en Wolverine gaven het label cachet. Opvallend was het mooie artwork van de releases dat veelal door de Noorse ontwerper Matthias Norén werd verzorgd. Op 31 december 2007 kwam er een einde aan het label.

Demians
Fransman Nicolas Chapel is introvert en bijzonder op zichzelf. Muziek is zijn medicijn tegen sociaal isolement. In 2008 komt zijn eerste album “Building An Empire” uit. Oud-collega Govert Krul is diep onder de indruk. Het album wordt overval goed ontvangen. Zo goed dat hij het voorprogramma voor Marillion, Anathema en Porcupine Tree mag verzorgen. Iets wat deze einzelgänger heel slecht trekt. In 2010 komt zijn tweede album “Mute” uit dat ook goed wordt ontvangen. Later volgen nog “Mercury” (2014) en “Battles” (2016), maar die vallen vies tegen. Tegenwoordig werkt hij als producer en arrangeur.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
The Dust Connection. Wederom een Nederlandse formatie. In 2003 maakt het gelijknamige debuut een ‘verplettende indruk’ op oud-collega Rob van Oosten. Er volgt nog een ep en in 2009 is daar het laatste album “Trails” waar Ruard Veltmaat zeer enthousiast over is. Daarna blijft het stil.

 

E

Enochian Theory
Voor deze Britse progmetalformatie lag de wereld open. Hun derde album “Evolution: Creatio Ex Nihilio” deed het zeer goed bij recensenten en publiek. Ruard Veltmaat schreef: ‘het album grijpt je gelijk bij de strot, maar hoe vaker je luistert, hoe mooier hij wordt’. In 2012 verscheen “Life… And All It Entails” dat ook positief werd ontvangen. Er is nooit een break-up gecommuniceerd, maar de website staat al jaren op zwart.

Ons ontvallen:
Keith Emerson, kan niet ongenoemd blijven. Eén van de grootste en meest invloedrijke muzikanten uit ons genre overleed op 10 maart 2016 door zelfdoding.

 

F

Frameshift.
Hij kwam binnen met een knal. Iedereen sprak in 2003 over Frameshift. Het debuutalbum “Unweaving The Rainbow” van de Duitse, in de Verenigde Staten woonachtige, multi-instrumentalist Henning Pauly maakte op velen indruk. Voor de zang had hij Dream Theater-zanger James LaBrie gestrikt en dat leverde sowieso veel aandacht op. Oud-collega Rob van Oosten steekt ook de loftrompet in zijn recensie van het album.

Twee jaar later is er een tweede album genaamd “An Absence Of Empathy”,  maar dat weet dan weer geen potten te breken. Pauly doet daarna nog sessiewerk voor Shawn Gordon (ProgRock Records).
In februari 2012 meldt Pauly op zijn website dat hij weer helemaal terug is en een nieuwe studio heeft gebouwd. Daarna stort hij zich volledig op zijn YouTube-kanaal HP42 (bijna 200.000 abonnees) waarin hij, tot op de dag van vandaag, voornamelijk gitaren en gitaarapparatuur recenseert.

 

G

Grudzinski, Piotr.
Eind 2002 begon het nieuws al een beetje te gonzen. Er zou een nieuwe Poolse band zijn die een ware sensatie beloofde te worden. Al snel viel de naam Riverside. Van hun eerste demo waren slechts 300 exemplaren in omloop. Ik heb hemel en aarde bewogen om deze voor Progwereld in bezit te krijgen. Erik Groeneweg schreef de recensie en noemde de plaat een “juweeltje”. Als Erik zoiets zegt, dan weet je dat het een wereldplaat is! Een jaar later verscheen het volwaardige album “Out Of Myself”, dat inmiddels het predicaat ‘klassieker’ dubbel en dwars heeft verdiend.

Gitarist Piotr Grudziński was medeoprichter van de band en drukte met zijn melodieuze gitaarsolo’s een aanzienlijk, positief stempel op de muziek. De eerste keer dat ik de band live zag, was in april 2005 in De Boerderij in Zoetermeer. Grudziński had een indrukwekkend voorkomen en zou zo door kunnen gaan voor een lid van een motorbende. Desondanks was hij een zeer zachtaardige en vriendelijke man. Hij groeide al snel uit tot publiekslieveling.

Op 21 februari 2016 sloeg het nieuws van zijn overlijden in als een bom. Hij was die nacht overleden aan de gevolgen van een hartstilstand. Zijn prachtige gitaarsolo’s en vele songteksten zullen voor altijd voortleven.

Gentle Knife
In een periode waarin de ene na de andere progressieve rockband uit Noorwegen opstond, verscheen ook Gentle Knife. De naam van deze band, die uit maar liefst elf (!) muzikanten bestond, is een samenvoeging van de namen Gentle Giant en The Knife (van Genesis). Dit beloofde direct veel goeds voor de muzikale richting. Hun gelijknamige debuut uit 2015 klonk authentiek en zat vol met knipoogjes naar de grootheden uit de jaren zeventig.

Twee jaar later volgde het album “Clock Unwound”, dat kwalitatief nauwelijks onderdeed voor hun eerste werk. Echter, in 2019 kwam het onverwachte bericht dat de band was opgeheven. Het bleek onbegonnen werk om de groep met zo’n groot aantal leden organisatorisch in stand te houden.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Grand Stand. Niet bij veel mensen bekend ben ik bang, maar hun enige album “Trick Of Time” beluister ik 23 jaar na het uitkomen nog met regelmaat. Je kunt het nog altijd op Spotify luisteren.

 

H

Harvest

In 2009 valt er een enveloppe op de deurmat. Hierin tref ik het album “Underground Community” van de uit Barcelona afkomstige band Harvest. Ik ben in verwarring door het handgeschreven Nederlandse briefje dat erbij zit. Het blijkt dat zangeres Monique van der Kolk in Groningen is opgegroeid en sinds haar twintigste in Barcelona woont. In de band zitten ook Jordi Amela en Jordi Prats die eerder speelde in de band Dracma.

Een uitgebreid interview met Monique volgt in 2010. Ik gooi een lijntje uit bij Edo Spanninga (Flamborough Head) en die boeken Harvest voor de laatste editie van Progfarm, waar ze een hele goede indruk maken. De band werkt mee aan ons Nederlandstalige 10-jarig jubileum album “Prog NL” met het nummer De Stille Zwerver. Het tweede album “Chasing Time” komt in 2012 uit en doet het vooral in Nederland erg goed. Twee jaar later volgt hun derde en tevens beste album “Northern Wind”.  Het viertal doet in maart 2016 wederom Nederland aan voor een dubbelconcert met Nice Beaver (nu Paravane) bij Serious Music Alphen. In 2017 schrijft Monique van der Kolk een serie columns voor Progwereld. In de periode daarna valt de band uiteen.

Jordi Prats, Jordi Amela en Alex Ojea brengen in 2019 nog een instrumentaal album uit onder de naam On The Raw. Monique van der Kolk en Jordi Amela vormen samen de formatie Maybe Violet waarbij ze meer richting de popmuziek opschuiven.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Helmet Of Gnats. Beetje valsspelen omdat de band al in 1996 het eerste album uitbracht, maar hun tweede album “Helmet Of Gnats” zette de band écht op de kaart met een geweldige combinatie van prog en jazzrock in de stijl van Happy The Man. Het tweede album “High Street” was helaas een stuk minder sterk. Daarna bleef het stil.

 

I

Introitus
In mei 2011 kwam het debuutalbum “Elements” van de Zweedse formatie Introitus uit op Progress Records. Ik was behoorlijk positief verrast door de muziek die grotendeels gemaakt werd door de familie Bender (Papa Mats, mama Anna en kinderen Johanna en Matthias). Ook andere magazines/sites waren ronduit positief. Het maakte dat de band werd uitgenodigd om op de laatste editie van Progfarm te komen spelen. Dat optreden werd een lijdensweg voor de aanwezigen. Er werd ronduit vals gezongen en het lukte de band niet om de muziek van het album goed live te spelen. Ik weet nog dat Markwin Meeuws en ik op de terugweg bespraken wie dat optreden zou bespreken. Het werd Markwin en hij wond er geen enkel doekje omheen.

In het najaar van 2014 volgt het tweede album “Anima” maar dat wordt door Mario van Os bestempeld als ‘zoetsappig’ en ook het derde album “Shadows” kan geen potje meer breken en valt op door de veelal slechte zang van Anna Bender. Daarna gooide de familie de handdoek in de ring. Mats Bender maakt nog steeds muziek en bracht in 2024 “Renaissance 1978 – 1986 Part I, Music From the Past” uit. Zonder Anna, dat dan weer wel.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
In Nomine. Echte liefhebbers van Neo-prog zouden moeten kijken of ze in het bezit kunnen komen van “Mutatis Mutandis” dat in 2000 uitkwam. Ik heb er enorm veel plezier aan beleefd. De mix van oude Marillion, Arena en IQ is zeer te genieten. In 2005 verscheen nog een tweede album “Mythos” van deze Spanjaarden, maar die maakte geen indruk.

Indukti. Deze Polen kregen met hun debuut “S.U.S.A.R” meteen het predicaat ‘Riverside-kloon’, maar maakten met dit album wel degelijk indruk. Ook opvolger “Idmen” uit 2009 kreeg een lovende recensie van ons, maar helaas bleef het bij twee albums.

In-Tension. Deze Nederlandse formatie met zangeres Noortje van de Voort in de gelederen leverde met “Fragments” in 2004 meteen een sterk visitekaartje af. Vier jaar later was de band terug met de ep “Transfigure” die niet helemaal wist te overtuigen. Daar is het bij gebleven.

Ixion. Het project van Jankees Braam. Hij deed het live-geluid voor bands als Knight Area, Ulysses en For Absent Friends, maar maakte met zijn eigen conceptalbums heel veel progliefhebbers blij. Alle drie de albums die hij uitbracht waren van zeer hoge kwaliteit. Na het uitkomen van zijn tweede album “Talisman” sprak oud-collega Joop Klazinga nog uitgebreid met hem. Geen idee wat hij nu doet, maar een terugkeer zou velen verblijden.

 

K

Knight Area

Begin 2004 kwamen er al nieuwsberichten binnen over een nieuw Nederlands muzikaal project van de broers Joop en Gerben Klazinga. Op 3 februari kwam “The Sun Also Rises” uit. De liefde voor de progressieve rock druipt van het album af. Het album is het Nederlandse antwoord op formaties als Arena en IQ. De naam werd bedacht door Joop Klazinga, het is de letterlijke vertaling van de straat in Boskoop waar Gerben woont.

Dat eerste album wordt een gigantisch succes. Ze staan er zelfs een week mee in de album top 40 (plek 85). Het resulteert in een heleboel optredens met als hoogtepunt hun verschijning op het prestigieuze NEARfest festival in de Verenigde Staten. De band wordt vastgelegd op het label The Laser’s Edge van Ken Golden. Na het tweede album “Under A New Sign” uit 2007 verlaat Joop Klazinga de band. Kort daarna vertrekt ook Rinie Huigen, die wordt opgevolgd door Mark Bogert. In juli 2008 spreken wij de band voor het eerst. Vele liverecensies en interviews zouden volgen. In de zes albums die daarna volgen ontwikkelt de band een wat steviger geluid, maar blijven ze de progrock altijd trouw. Na de release van D-Day II kondigt de band het einde van de formatie aan. Op 10 december 2023 geven ze in Luxor Live in Arnhem hun laatste optreden.

Kayak
High Tide Formation was het studentenbandje van o.a. Ton Scherpenzeel, Pim Koopman en Max Werner. De bandnaam werd veranderd in Kayak en de rest is geschiedenis. In 1984 werd de band opgeheven.
Maar in 1999 werd de band door de formatie De Kast gevraagd om met hen op te treden. Dat klikte goed en in 2000, een paar maanden voor onze oprichting, kwam het tiende album “Close to the Fire” uit. Voor de concerten werd Bert Heerink gevraagd, die na gezondheidsproblemen van Max Werner de enige zanger werd. In 2003 werd “Merlin” opnieuw opgenomen en met een flink aantal nummers uitgebreid. Het kwam uit onder de naam “Merlin: Bard of the Unseen” en het werd een groot succes. Er volgden meerdere albums en vele wisselingen in de bezetting.

Op 23 november 2009 overleed drummer Pim Koopman aan een hartstilstand. Op negen april 2024 overleed zanger en drummer Max Werner op zeventigjarige leeftijd.

Het in januari 2018 uitgekomen album “Seventeen” werd zeer positief onthaald. De geplande tournee ging echter niet door omdat Ton Scherpenzeel in 2019 een hartinfarct kreeg en later de coronacrisis uitbrak.

In 2021 verscheen het laatste studioalbum “Out of This World”. Op 14 mei 2022 gaf Kayak zijn laatste optreden in De Vorstin in Hilversum, de plaats waar Kayak vijftig jaar eerder werd opgericht.

 

L

Little Atlas
In 2003 mochten wij kennismaken met de uit Miami, Florida afkomstige formatie Little Atlas. De band rond zanger/toetsenist Steve Katsikas maakte muziek die deed denken aan Echolyn, Salem Hill en Spock’s Beard. Hun (officieel tweede) album “Surface Serene” smaakt direct naar meer.  Netjes twee later verscheen opvolger “Wanderlust” waarover Markwin Meeuws schrijft: ‘een plaat van zeldzaam schone klasse, een plaat die tegelijkertijd nostalgisch als lentefris klinkt’. Steeds schuurt de band tegen een meesterwerk aan, maar maakt deze nét niet. Ook de albums “Hollow” (2007) en “Automatic Day” komen in de buurt, maar stoten net niet door tot het predicaat ‘klassieker’.

Ons ontvallen:
Greg Lake. De man van King Crimson en vooral Emerson, Lake & Palmer overlijdt op 7 december 2016 op 69-jarige leeftijd aan kanker.

 

M

Martigan
Deze Duitse neoproggers begonnen zo’n vijf jaar voordat we met Progwereld begonnen, maar bekend werden ze met hun album “Man Of The Moment” dat in 2002 uitkwam. Zanger Kai Marckwordt heeft een stemgeluid waar je van moet houden, maar ik heb het altijd erg kunnen waarderen. In 2009 volgde “Vision” dat niet echt potten kon breken. Maar hun sterkste album verscheen in 2015: “Distant Monsters”. Iedereen die neo-prog kan waarderen, zou dit album moeten beluisteren. In 2020 verscheen de mededeling op hun website dat ze vaarwel zeggen en alle fans bedanken.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Metaphor. Deze Amerikanen begonnen als Genesis coverband, maar gingen al snel eigen muziek maken. Vooral hun laatste album “The Pearle” maakte indruk. De bandleden maken nog steeds muziek, maar niet meer gezamenlijk.

Man On Fire. Het tweede album van deze Amerikaanse formatie “Habitat” was jarenlang het bestverkochte album van platenlabel 10t Records (dat overigens ook opkwam en onderging). In 2011 verscheen “Chrysalis” dat volgens Dick van der Heijde niet voor het eerdere album onderdoet. Daarna bleef het stil. De website is ook opgeheven. “Habitat” is nog wel te beluisteren op Spotify.

 

N

Erik Norlander


Waar is Erik Norlander gebleven? Die vraag heb ik mij in de afgelopen tijd nog wel eens gesteld. In 25 jaar Progwereld dook zijn naam veelvuldig op. Zo maakte hij met bandmaatje Mark McCrite onder de naam “Rocket Scientists” zeven sterke albums, en ook solo verwende hij ons met 13 releases tussen 1997 en 2016.

In 2000 was hij op twee Ayreonalbums te horen: het tweeluik “The Dream Sequencer” en “Flight Of The Migrator” (voor mij persoonlijk nog altijd de twee beste Ayreon-albums). Arjen Lucassen stak de loftrompet over de Amerikaanse toetsenvirtuoos, maar ruilde hem daarna in voor Joost van den Broek. Tussen 2007 en 2014 speelde hij toetsen bij Asia.

Op 27 april 2001 zag ik hem aan het werk bij het optreden van zijn vrouw Lana Lane in De Boerderij in Zoetermeer en was enorm onder de indruk van zijn enorme (veelal analoge) toetsenarsenaal.

In 2018 was daar het debuutalbum van Dukes Of The Orient waarin Norlander zijn krachten bundelt met John Payne. In 2020 verscheen het tweede album “Freakshow”.

Tegenwoordig is Norlander druk als Director of Product Development bij de Bob Moog Foundation. Achter de schermen is hij vanuit die rol voor veel bands (toetsenisten) een steun en toeverlaat. Laten we hopen dat hij in de toekomst ook weer nieuw werk op ons zal loslaten.

Ook opgekomen en weer onder gegaan:
Narrow Pass. Het Italiaanse duo Valeria Caucino en Mauro Montobbio bracht in 2009 zijn tweede album “In This World And Beyond” uit en wist mij echt te overdonderen. Het duo dompelt je onder in de rijke historie van de Italiaanse symfo en riep echo’s op van formaties als PFM, Le Orme en La Maschera di Cera. In 2015 verscheen nog het album “A New Day” waar collega Fred Nieuwesteeg ook erg lovend over was. Daarna bleef het stil. Hun Facebookpagina is verwijderd.

 

O

Office 0f Strategic Influence (O.S.I.)
Eens in de zoveel tijd komt er een album uit die de progwereld op zijn kop zet. Een album waar iedereen het over heeft. Dat gebeurde op 18 februari 2003. Op Insideout Records zag “Office Of Strategic Influence” het licht. Een echte ‘supergroep’ bestaande uit Jim Matheos (Fates Warning), Mike Portnoy (Dream Theater) en Kevin Moore (Chroma Key, ex-Dream Theater). Ook Sean Malone (Cynic, Gordian Knot) werd voor zijn baspartijen ingehuurd en Steven Wilson verzorgt de zang op het fenomenale Shutdown.

Erik Groeneweg schreef in zijn recensie: “Hoewel het geluid in alle liedjes redelijk constant is en de nummers wat dat betreft op elkaar lijken, zit er geen enkel zwak nummer tussen. Het zijn wel bijna allemaal korte nummers, maar omdat ze heel erg in elkaars verlengde liggen, ontstaat toch een soort conceptplaat. De zang is somber en sober, maar de zeggingskracht wordt alleen maar groter.”

In 2006 wordt het wachten op een tweede album beloond met “Free”. Een prima album, maar lang niet zo sterk als het debuut. Ook “Blood”, met Gavin Harrison (Porcupine Tree) op drums, dat in 2009 uitkomt, weet niet volledig te overtuigen. Het laatste album “Fire Make Thunder” valt een beetje in het niet. Meer zal er niet in zitten. Kevin Moore heeft zich helemaal teruggetrokken uit de muziek en werkt als psychiater in de VS.

Ook opgekomen en weer onder gegaan:
Oceansize. De band uit Manchester bracht tussen 1999 en 2002 drie ep’s uit, waarna het volwaardige album “Effloresce” in 2003 volgde. De band werd direct omarmd door de reguliere pers en heel veel progliefhebbers. Iedereen is het erover eens dat het album “Frames” uit 2007 het beste album is van de band met zanger Mike Vennart. Op 25 februari 2011 verklaart de band op de site en socials dat ze uit elkaar zijn. Er wordt geen uitleg gegeven. Later blijkt dat de bom gebarsten zou zijn na een optreden in Polen op 23 oktober 2010. De een zegt dat het met drugs te maken had en de ander dat het te maken had met een slepende relatie die op de klippen liep. De bandleden bleven muziek maken in verschillende formaties en als sessiemuzikant. Steve Durose sloot zich bijvoorbeeld in 2011 aan bij Amplifier. In 2015 bracht Mike Vennart met redelijk succes zijn soloalbum “The Demon Joke” uit.

 

P

Prog-Nose
In 2000 was ik lid van een mailinglist rond progressieve rock. Heel wat liefhebbers, muzikanten en recensenten waren er lid van. Chris Bekhuis en ik maakten er flink reclame op toen we met Progwereld begonnen. Een half jaar nadat we met Progwereld begonnen, kwam er een groep Vlamingen met aankondigingen dat ze iets soortgelijks gingen opzetten. In 2002 was daar de Vlaamse site Prog-Nose. Ze omschreven zichzelf als “een Vlaams collectief van muziekliefhebbers die de discriminatie van het progressieve muziekgenre in Vlaanderen willen tegengaan. Daarom gaan we op allerlei manieren proberen deze muziek in de media te krijgen en dus de aandacht te geven die ze verdient. Deze niet-commerciële website is één van die manieren.”

Mensen van het eerste uur waren bijvoorbeeld Claude Bosschem, Jany Claeskens, Danny Focke, William Beckers, Piet Michem en de veel te vroeg overleden John Bollenberg. In de jaren die volgden, hebben we altijd met bewondering en respect naar onze zuiderburen gekeken. Ze kregen veel voor elkaar. Zo kon je lid worden en met korting cd’s aanschaffen. Ook organiseerden ze concerten. Daarbij was de site zowel in het Nederlands als in het Engels te lezen.

Ergens in de loop van 2006 kwam de website abrupt tot een einde. De site is offline gehaald, waardoor ook alle recensies verloren gingen. Recensent Piet Michem heeft daarna nog enkele jaren voor Progwereld geschreven.

Perfect Beings
Johannes Luley leerden we kennen als gitarist van Moth Vellum en in 2013 maakte hij indruk met een bijzonder veelzijdig soloalbum “Tales From Sheepfather’s Grove”. In 2014 richtte hij de formatie Pefect Beings op en het gelijknamige eerste album was direct een voltreffer!

Op 16 oktober 2015 was daar opvolger “II” die minstens net zo goed was als het debuut. In 2018 volgde het album “Vier”, waarop de band zich opnieuw wist te overtreffen. Het dubbelalbum bevatte vier epics die elk een plaatkant besloegen. De muziek is gelaagd, complex en toch toegankelijk. In 2018 had ik nog een uitgebreid interview met de band. Op mijn vraag naar de toekomstplannen was hun reactie dat ze de wereld gingen veroveren. Die plannen bleken ijdel, want door ‘creatieve meningsverschillen’ ging de band in december 2019 uit elkaar.

Progrock Records
Dit Amerikaanse label werd in 2002 opgericht door toetsenist Shawn Gordon. Hij maakte een vliegende start en werd al snel een van de grootste proglabels na Insideout en Kscope. Een van de eerste klappers van het label was het album “Unweaving The Rainbow”: een samenwerking tussen Henning Pauly en James LaBrie, waar Shawn Gordon ook een toetsensolo verzorgt. Daarna ging het hard. Zo kwamen via zijn label albums uit van bands als Sylvan, Amaran’s Plight, K2, Salem Hill, Presto Ballet, Roswell Six, Frequency Drift, Amarok, Nine Stones Close, Dail en Cryptic Vision. Ook de hier eerder besproken bands Little Atlas en Man on Fire kwamen uit zijn stal. In de eerste twintig jaar dat ik de recensies coördineerde bij Progwereld, had ik altijd goed contact met hem. Hij was makkelijk te benaderen en als we een keer kritisch uit de hoek kwamen, pakte hij dat altijd professioneel op.
Het label kreeg steeds meer last van het downloaden en streaming. Hij ging de samenwerking aan met The Record Label wat zich meer op andere genres richtte. Rond 2012 stopte hij met het label.

Ons ontvallen:
Neil Peart. Zonder twijfel een van de beste (prog)drummers ooit, overlijdt op 7 januari 2020 aan de gevolgen van kanker. Lees vooral het In Memoriam dat oud-collega (en groot fan) Ralph Uffing schreef.

 

R

Ricocher
In 2000 begint de Brabantse vriendengroep bestaande uit zanger Erwin Boerenkamps, gitarist Bart van Helmond, toetsenist John van Heugten, drummer Maikel van der Meer en bassist Niels Nijssen de formatie Ricocher.  De ep “Quest From The Heartland”  laat een fris neo-proggeluid horen in de stijl van Clepsydra, Pendragon en Timelock. De ep wordt goed ontvangen en de formatie wordt al snel door velen op handen gedragen.

Twee jaar later verschijnt de eerste langspeler “Cathedral Of Emotions”, waarop de band een wat meer volwassen geluid laat horen.

De sympathieke band werkt keihard aan zijn bekendheid en het harde werken werpt zijn vruchten af. Ze krijgen het voor elkaar veel op te treden en onder de aandacht te komen van veel media. Nederlandse bands die een album uitbrengen en verwachten dat de rest wel vanzelf gaat, kunnen van deze jongens nog veel leren. Het derde album “Chains” komt in 2004 uit bij ProgRock Records en wordt geproduceerd door Oliver Phillips en Christian Moos (beiden van Everon).  Maar de mannen krijgen relaties en kinderen en maken carrière. De band stopt in 2006. John van Heugten en Niels Nijssen starten daarna met o.a. Henry Meeuws de band Eleven’s Eve, maar die bestaat maar kort. In 2020 maakt toetsenist John van Heugten nog een album onder de naam Millennium Trilogy Project. Op 23 juni 2022 wordt het nieuws gedeeld dat drummer Maikel van der Meer is overleden.

 

Ons ontvallen:
Edward Reekers. Op 7 oktober 2025 overlijdt Edward Reekers. Dé stem. De stem van Kayak, Ayreon, van films (o.a. Harry Potter) en van vele commercials (“Merci, dat jij er bent”). Een uiterst professionele, maar ook vriendelijke en aimabele man is niet meer. Lees hier het In Memoriam van collega Marcel Debets.

 

S

Satellite
Wojtek Szadkowski was een van de drijvende krachten achter de Poolse neo-progformatie Collage. In 1995 kwam het laatste album “Changes” uit, maar Wojtek was nog niet klaar met muziek maken. Hij begon met een soloproject, maar al snel kwamen andere muzikanten in beeld. Als zanger (en bassist) vroeg hij zijn oude bandmaatje Robert Amirian en later sloot ook Collage-toetsenist Krzysiek Palczewski aan. Satellite was geboren. In 2003 kwam het album “A Street Between Sunrise and Sunset” uit. Het werd massaal omarmd en het groeide uit tot een parel in het genre.

Twee jaar later deed opvolger “Evening Games” niet onder voor het debuut. In 2007 komt het derde album “Into The Night” uit, dat een stuk donkerder klinkt, maar lang niet zoveel indruk meer maakt. In 2009 verschijnt het laatste album “Nostalgia”.

Satellite ging officieel nooit uit elkaar. In 2022 was daar opeens het nieuwe Collage-album “Over and Out”, zonder zanger Robert Amirian. Hij heeft zich vooral toegelegd op het maken van muziek voor films en series.

Salmon
In februari 2001 was ik diep onder de indruk van het debuutalbum van het Nederlandse Salmon. “Decade Reference” heb ik weken achter elkaar dagelijks beluisterd. De formatie van zanger en toetsenist Jan Jaap Langereis en bassist Sven de Haan maakt prachtige klassieke symfonische rock. Ook het tweede album “When The Dust Settles” deed het erg goed.

In 2008 publiceerden wij de Wereldse Tien – Oranje Editie – waarin mensen konden stemmen op het beste Nederlandse album. Salmon schopte het tot plaats 37.

De band liet het er na het tweede album bij zitten. Gelukkig kun je de muziek nog luisteren op hun Bandcamp-pagina.

Ons ontvallen:
Chris Squire. Begin mei 2015 werd bekend dat Chris Squire (Yes) acute leukemie had. Amper zes weken later, op 27 juni overleed hij op 67-jarige leeftijd. Lees hier ons In Memoriam.

 

T

Tr3nity
Soms doe je een muzikale ontdekking die je bijblijft. Omdat er bijvoorbeeld net in die tijd iets belangrijks of intens gebeurt. Denk aan een nieuwe baan, een ingrijpend verlies, of een jubileum. Zo wordt een album aan een gebeurtenis gekoppeld. Zo kocht ik “Subterranea” van IQ twee dagen na de geboorte van mijn eerste kind. Elke keer als ik het album beluister, moet ik aan die tijd denken. Ik heb dat ook met het debuutalbum “The Cold Light Of Darkness” van de neo-prog formatie Tr3nity. Dat album is bij mij sterk gekoppeld aan de beginperiode van Progwereld. Het is een topzwaar en emotioneel album over een meisje dat misbruikt is en later als jonge vrouw steeds verder afglijdt. Geen vrolijke kost, wel heel erg mooi gemaakt. In 2003 brengen ze een tweede album uit genaamd “Precious Seconds”, maar dat weet een stuk minder te overtuigen. Daarna valt het doek.

 

U

Ulysses

De band wordt eind 1998 opgericht door Sylvester de Jong, Ron Mozer en zanger Raymond Jansen. Hun muziek kruist stevige symfonische rock met progmetal. In 2001 verschijnt hun demo “Eclectric”, met daarop vijf songs. Onze conclusie van dat album is: “De band klinkt nog niet overal even overtuigend maar het begin is er en klinkt veelbelovend.”

In de periode daarna trekt de band zanger Michael Hos aan. In 2008 wordt het album “The Gift of Tears” uitgebracht. De distributie wordt verzorgd door Musea Records en dat doet de band goed. Oud-collega Govert Krul stelt in zijn recensie:  “Met “The Gift Of Tears” zet Ulysses zich definitief op de progressieve kaart. Compositorisch en speltechnisch vestigt men zich aan de top van ons genre”.

In 2015 verschijnt “eMotion”. De band is inmiddels uitgebreid met bassist Gijs Koopman (Knight Area). Ruard Veltmaat kan in zijn recensie maar één conclusie trekken: “en dat is dat Ulysses een solide ster is geworden binnen de Nederlandse symfonische metalscene”.

In 2017 komt er een einde aan de band. Ron Mozer speelt nog mee op het album “Square One” van For Absent Friends en is in 2025 te horen op het tweede album van The One genaamd “Lighter Than Air”. Sylvester Vogelenzang de Jong maakt furore met zijn “Box of Doom” en Gijs Koopman speelt momenteel bij The Foundation.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Unwritten Pages. Grondlegger en componist van dit project is de van oorsprong Duitse Fred Epe, die al sinds zijn jeugd in Nederland woont. Collega Ruard Veltmaat krijgt in 2010 geen genoeg van het debuut dubbelalbum “Pt. 1: Noah”. De muziek ligt in het verlengde van Avantasia en Ayreon. In 2012 verschijnt “Fringe Kitchen”, maar dat album weet de middelmaat niet te overstijgen. Daarna was de koek op.

 

V

Vly
Een persoonlijke favoriet. Slechts één album uitgebracht, maar wel een dat ik koester. Vly mag je best een supergroep noemen. Aan de basis staat drummer Mattias Olsson (White Willow, ex-Änglagard) en hij wordt bijgestaan door Elisa Montaldo (Il Tempio Delle Clessidre), gitarist Karl Demata (ex-Crippled Black Phoenix), en zanger Keith Gladysz (Diet Cong, Typical Reptiles).

In 2015 komen ze met hun album “1/[Time]”. Ik vind het album over de hele lengte intrigerend én bloedmooi. Oud-collega Christopher Cusack concludeert: “Op basis van dit album verdient de groep dan ook zonder meer alle aandacht die ze al gehad heeft en nog zal krijgen.”

Helaas bleef het daarbij. Het gebeurt wel vaker dat Matthias Olsen een band formeert en het er na één of twee albums bij laat zitten (The Opium Cartel, Reminder, Ellesmere).

 

W

De Wereldse Tien
Ik weet nog goed dat Markwin Meeuws in het voorjaar van 2002 begon over “een wekelijks item met lijstjes”. Hij dacht aan een wekelijkse chart op Progwereld, in de lijn van de top 40. Ik was niet meteen overtuigd, en ook medeoprichter Chris Bekhuis was huiverig. Maar Markwin bleef aandringen: “Mensen zijn gek op lijstjes, vooral in de wereld van de prog.” Wij konden ons niet voorstellen dat mensen elke week een lijstje zouden gaan insturen. Maar toen Markwin beloofde al het werk zelf te doen, gingen we overstag. Op 14 augustus 2002 kwam de eerste editie online. Het was vanaf de eerste week een daverend succes. Aan de basis van het succes stond een heel grote groep vaste stemmers. Het was mooi toen in 2004 vele Marillionfans een actie op touw zetten om “Marbles” in De Wereldse Tien te krijgen. Dankzij hun inzet kwam het album vanuit het niets op één binnen, stond elf edities op de koppositie, en bleef totaal 22 edities in de lijst staan. Allemaal records.

Na de honderdste editie publiceerden we een special met allemaal feitjes. Die lees je hier terug. En hier een interview met bedenker en kartrekker Markwin Meeuws. De laatste editie van de Wereldse Tien (nummer 174) werd op vier november 2014 gepubliceerd. Er volgde een doorstart onder de naam Progressive Chart met een eigen website. Met editie 235 stopte deze unieke lijst (intussen uitgebreid tot een top 25) in juni 2020. 

Ons ontvallen:
John Wetton. Op 31 januari 2017 overlijdt John Wetton aan de gevolgen van kanker. Weinig mensen waren zo verweven met ons genre als hij. De zanger/bassist speelde in King Crimson, Uriah Heep en Asia, maar ook in andere grote bands als Wishbone Ash, UK, Roxy Music en Icon. Ons In Memoriam lees je hier terug.

Rick Wright – Hij speelde een sleutelrol in de muziek van Pink Floyd en drukte zo enorm zijn stempel op ons genre. Op 15 september 2008 overlijd hij aan kanker. Lees hier onze uitgebreide In Memoriam.

X

X-Panda
Je zou het niet verwachten: een band uit Estland die een waanzinnig album uitbrengt. Het gebeurde in 2011 met formatie X-Panda. Hun debuutalbum “Flight Of Fancy” werd vooral in ons land een groot succes. Het grootste deel van de zeventig minuten is instrumentaal, maar blaast je echt van je sokken. De band mag later optreden in De Pul in Uden, Poppodium Boerderij in Zoetermeer en W2 in Den Bosch.
Opvolger “Reflections” komt in 2016 uit en is wellicht nog beter dan het debuut. Maar daarna blijft het stil. Ten tijde van het debuut studeerden de jongens nog. Een baan en volwassen leven maakt veelal dat er geen ruimte meer is voor muziek.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Xinema. Dit Zweedse trio vormde tussen 1985 en 1990 al de formatie Madrigal. Eind jaren negentig doen ze een nieuwe poging onder een nieuwe naam. In 2002 komt het heerlijke album “Different Ways” uit. Het bestaat uit twaalf relatief korte nummers met een kop en staart en heerlijke refreinen.  In 2006 verschijnt “Basic Communication” en deze plaat is minstens net zo goed. Helaas blijft het daarbij. Wie weet gaat het trio onder een andere naam nog eens verder.

 

Z

Zero Gravity
Het debuut van deze Belgen maakt vooralsnog geen indruk op ons. De vier tracks op deze ep schieten te kort. Dat zit niet in de muzikaliteit, maar vooral in het feit dat ze te veel hun voorbeelden zoals Fates Warning, Metallica en Dream Theater nadoen. Dat verandert als in 2011 de opvolger “Misplaced Moments” verschijnt. Dit album maakt veel meer indruk en een grootste toekomst ligt open voor onze zuiderburen. Maar na dit album blijft het stil rond deze formatie. Zanger Sven Dupon is later nog te horen bij 7th Circle en Axamenta.