Wereldse Tien – De Zilveren Editie

13 april 2001. De stress loopt uit mijn oren! Wat moet er nog veel werk verzet worden. De nieuwe site is een week of twee geleden opgeleverd en moet in recordtempo gevuld worden. Vandaag is de dag van live gaan. Elk uur krijg ik to-do-lijstjes per mail van Chris Bekhuis, Ruud Stoker en Joost Boley. Allemaal dingen die nog gedaan moeten worden.

Die avond gaat de site online en gaan de persberichten eruit. Progwereld is een feit. 24 uur later bekijken we de statistieken. We hebben 924 bezoekers gehad! We zijn in extase. We zeggen tegen elkaar dat dit vast komt door de lancering en dat dit aantal nog wel zal afnemen. Maar dat gebeurt niet. Elke dag hebben we meer bezoekers.

25 jaar Progwereld

14 april 2026. Wat zijn die 25 jaar omgevlogen! Met gepaste trots kijk ik terug op al die jaren. Op al die recensenten die zich lang of iets korter voor Progwereld hebben ingezet. Vriendschappen zijn ontstaan. Na al die jaren zijn we nog steeds een hechte club. We weten elkaar te vinden en geven elkaar feedback als het beter kan. Het zijn belangrijke ingrediënten van een sterk team.

Wat hebben we veel muziek ontdekt! Ik keek even op de site en zag 8736 album recensies staan. We blijven actueel maar zijn inmiddels ook een belangrijke online progbibliotheek geworden. Alles blijft online staan, waardoor we echt een digitaal naslagwerk zijn geworden. Het meest trots ben ik op jou, de lezer. We weten dat velen ons bijna dagelijks bezoeken en ons waarderen. Daar doen we het voor. Ik heb het kindje inmiddels uit handen gegeven. Ik zit niet meer in het bestuur van de stichting, maar ik blijf als recensent betrokken en deel uitmaken van de redactie.

Een belangrijk onderdeel van de Progwereldgeschiedenis is De Wereldse Tien. Ooit bedacht en vele jaren lang gerund door Markwin Meeuws. Met speciale gelegenheden organiseerden we een speciale editie, zoals een oranje editie (in 2008) en een koperen editie toen we 12 1/2 jaar bestonden.

Nu lees je hieronder de zilveren editie. Dit keer is de lijst samengesteld door medewerkers en oud-medewerkers van de site. Met elkaar hebben we 185 verschillende bands genoemd. Het is interessant om de lijst te vergelijken met die uit 2013. Veel albums van toen keren ook nu terug. Ze hebben hun impact niet verloren. Verschil met nu is dat de solocarrière van Steven Wilson het landschap heeft veranderd. Mij viel ook op dat acts als Anathema, Ayreon en Neal Morse in deze editie amper genoemd worden. Opvallend is ook het album “Kaiho” van Kauan. Dat album heeft veel redactieleden weten te raken en krijgt een plekje in de overall top 10. Marillion werd overigens het meest genoemd (16 x), met ook de meeste albums. Opeth (13x) en Steven Wilson (13x) maken die top drie compleet.

Hieronder tref je de overall top 10 aan en daarna de individuele lijstjes. Ik wens je veel leesplezier, en wie weet doe je nog een mooie ontdekking.

Wil je ons een cadeau geven voor onze verjaardag? Klik dan vooral even hier.

De Progwereld redactie

We hebben alle lijstjes van de (oud)redactieleden naast elkaar gelegd. De eerste van elke lijst kreeg 10 punten, de tweede 9 en zo verder. Dat leverde het volgende redactielijstje op.

De individuele lijstjes zien er zo uit:

Ewout Boonen

​​

Wouter Brunner

Marcel Debets

Alex Driessen

Jos Driessen

Maarten Goossensen

Peter van Haerenborgh

Jurriaan Hage

Dick van der Heijde

Sander Kok

John van Leijen

Markwin Meeuws

Piet Michem

Casper Middelkamp

Mario van Os

Luke Peerdeman

Roger Pruppers

Hans Ravensbergen

Frans Schmidt

Jacco Stijkel

Ruud Stoker

Ralph Uffing

Ruard Veltmaat

Friso Woudstra

Opkomst en ondergang

Een overzicht van 25 jaar prog

Als ik terugdenk aan 25 jaar Progwereld, dan valt me op hoeveel we hebben zien opkomen en ook weer zagen ondergaan. Labels en bands die met grote gebaren werden gelanceerd en het (na enige tijd) toch niet redden. In dit artikel wil ik daar een flinke dwarsdoorsnede van maken. Ook een aantal mensen die ons in die tijd zijn ontvallen neem ik mee. Daarmee ontstaat er meteen een mooi tijdsbeeld van 25 jaar prog. Ik hoop dat je veel “o ja”-momenten zult hebben en misschien ook nog wat nieuwe muziek ontdekt.

Want er gebeurde nogal wat in de afgelopen 25 jaar… Zo liet Neal Morse iedereen versteld staan door Spock’s Beard te verlaten (en oogstte roem en kritiek met zijn soloalbums), Mike Portnoy verliet Dream Theater én keerde weer terug. Alan Reed werd pardoes ontslagen bij Pallas, ze vochten elkaar daarna via de media de tent uit, en hij werd jaren later opeens weer teruggevraagd. Anathema overleefde de Corona crisis niet en viel uiteen. Te veel om allemaal op te noemen.

Eerst een vette disclaimer voordat mijn mailbox ontploft met mailtjes van mensen die mij willen wijzen op alles dat ik heb gemist: dit artikel is verre van volledig en dat pretendeer ik ook niet te zijn. Ik mis mega veel namen en sla heel veel over. Maar dit komt nu eenmaal uit mijn herinnering 😉.

A

Alias Eye
Hun debuutalbum “Field Of Names” was één van de eerste promo’s die we ontvingen. Alias Eye was de band rond zanger Philip Griffiths. Zijn vader Martin kreeg eerder bekendheid als zanger bij de Engelse band Beggar’s Opera. Deze nieuwe formatie maakte een fris soort neo-prog die bij vele luisteraars aansloeg. De band bracht hierna nog drie albums uit, maar na 2012 viel de band uiteen. Philip Griffiths begon in 2001 ook de formatie Poor Genetic Material. Die formatie bestaat nog steeds, maar heeft tot nu toe nog geen potten kunnen breken…

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Antares, het bleef bij het debuut “Choking The Stone” uit 2001 (zanger Han Uil zou later een aantal soloalbums uitbrengen en zong bij Seven Day Hunt).

Abigail’s Ghost, bracht vier albums tussen 2007 en 2015 uit, waarbij het debuut “Selling Insincerity” nooit werd overtroffen.

Arcane, deze Australiërs laten wel de fenomenale dubbelaar “Known / Learned” (2015) achter.

Areknamés, Italiaans viertal maakte indruk met hun gelijknamige debuutalbum in 2003 en leverde met “Love Hate Round Trip” in 2006 een iconisch album af dat nog altijd in menig ‘aller tijden’ lijstje prijkt. Na “In Case of Loss” in 2010 verscheen er geen nieuw werk meer.​

B

Bee&Bee Records.
Een beetje valsspelen, want het Nederlandse label werd in 1996 opgericht, maar de meeste progreleases verschenen na onze oprichting. Een van de medeoprichters van het label was Dolores Bremer. Het label sloeg destijds de spijker op zijn kop met “Painted Palm” van de Slowaakse band Miscellane, het duo Rockenfield & Speer en de Nederlandse formaties Anomaly, Aemen en Triangle. Ik kan me nog goed herinneren dat Dolores Bremer over een bepaalde zin uit een recensie van collega Erik Groeneweg was gestruikeld, ze spoorde mijn telefoonnummer op en maakte een hoop heisa aan de telefoon. In 2004 ging het label ter ziele. Doroles Bremer overleed in 2019 aan de gevolgen van kanker.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
The Barstool Philosophers, de Nederlandse band die met het debuut “Sparrows” (2009) enorme indruk maakte. Na het tweede album “Crossing Over” (2015) bleef het stil.

Blackfield. De samenwerking tussen Aviv Geffen en Steven Wilson. De eerste twee albums “Blackfield” (2004) en “II” (2007) zetten een trend voor vele andere pop-prog acts. In 2017 ging de band met “V” als een nachtkaars weer uit. Met een steeds minder grote rol voor Steven Wilson was de magie verdwenen.

Balloon. De Noord-Hollandse formatie kwam in 2007 met het debuut “Motivation”. Casper Middelkamp voorspelde dat de band nog wel eens groot zou kunnen worden, maar het bleef bij dit ene album.

Ons ontvallen:
Joost Boley. Joost was vanaf het prille begin betrokken bij Progwereld. Ik leerde hem kennen via een forum. Hij was echt een muzikale veelvreter. Hij had een enorme honger naar goede progmetal en heeft heel wat bands in het zoeklicht gezet. Zijn recensies waren vaak kort en krachtig, maar hij wist daarin altijd de kern te raken. Tussen 2001 en 2007 schreef hij ruim 160 recensies. Daarna stapte hij over naar Aardschok. Hij bleef ons altijd volgen en van tips voorzien. Op 10 april 2024 overleed hij aan lymfeklierkanker.

C

Hansi Cross. De Zweed Hansi Cross is bekend van zijn band Cross, maar misschien nog wel meer van zijn platenlabel Progress Records dat hij in februari 1999 oprichtte. Uit zijn stal kwamen releases voort van bands als Galleon, Grand Stand, Spectrum, High Wheel, Brother Ape en Magic Pie. Wij leerde Hansi Cross kennen als een zeer betrokken eigenaar. Na bijna elke recensie van een album uit zijn label konden wij een passievolle en vaak ook behoorlijk kritische mail van hem verwachten. Hij ging voor zijn bands door het vuur.
Met Cross kwam hij tot 13 releases. Op 17 augustus 2017 verloor hij de strijd tegen kanker.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
La Coscienza Di Zeno. Kwam in 2011 op met het gelijknamige debuutalbum dat helaas een beetje ondersneeuwde in een lawine van geweldige albums dat jaar.  Maar in 2013 kwam de band met opvolger  “Sensitivita”, dat door Fred Nieuwesteeg werd bestempeld als ‘meesterwerk’. Ook het derde album “La Notte Anche Di Giorno” gooide hoge ogen. Het jaar erop deed de band Nederland aan voor een dubbelconcert met landgenoten Unreal City. Daarna bleef het stil. Hun website is inmiddels opgeheven.

D

DVS Records
René Janssen was geen onbekende naam in de prog. Hij was recensent voor DPRP en was de oprichter van Progpower Europe dat in 1999 de eerste editie had. In 2001 richtte hij samen met Erik van Geel het label DVS Records op. Het was het eerste label dat het met ons aandurfde en ons voorzag van nieuwe releases, waar de andere labels in onze begintijd nog de kat uit de boom keken.

Releases van formaties als Alias Eye, Into Eternity, Sonic Debris en Wolverine gaven het label cachet. Opvallend was het mooie artwork van de releases dat veelal door de Noorse ontwerper Matthias Norén werd verzorgd. Op 31 december 2007 kwam er een einde aan het label.

Demians
Fransman Nicolas Chapel is introvert en bijzonder op zichzelf. Muziek is zijn medicijn tegen sociaal isolement. In 2008 komt zijn eerste album “Building An Empire” uit. Oud-collega Govert Krul is diep onder de indruk. Het album wordt overval goed ontvangen. Zo goed dat hij het voorprogramma voor Marillion, Anathema en Porcupine Tree mag verzorgen. Iets wat deze einzelgänger heel slecht trekt. In 2010 komt zijn tweede album “Mute” uit dat ook goed wordt ontvangen. Later volgen nog “Mercury” (2014) en “Battles” (2016), maar die vallen vies tegen. Tegenwoordig werkt hij als producer en arrangeur.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
The Dust Connection. Wederom een Nederlandse formatie. In 2003 maakt het gelijknamige debuut een ‘verplettende indruk’ op oud-collega Rob van Oosten. Er volgt nog een ep en in 2009 is daar het laatste album “Trails” waar Ruard Veltmaat zeer enthousiast over is. Daarna blijft het stil.

E

Enochian Theory
Voor deze Britse progmetalformatie lag de wereld open. Hun derde album “Evolution: Creatio Ex Nihilio” deed het zeer goed bij recensenten en publiek. Ruard Veltmaat schreef: ‘het album grijpt je gelijk bij de strot, maar hoe vaker je luistert, hoe mooier hij wordt’. In 2012 verscheen “Life… And All It Entails” dat ook positief werd ontvangen. Er is nooit een break-up gecommuniceerd, maar de website staat al jaren op zwart.

Ons ontvallen:
Keith Emerson, kan niet ongenoemd blijven. Eén van de grootste en meest invloedrijke muzikanten uit ons genre overleed op 10 maart 2016 door zelfdoding.

F

Frameshift.
Hij kwam binnen met een knal. Iedereen sprak in 2003 over Frameshift. Het debuutalbum “Unweaving The Rainbow” van de Duitse, in de Verenigde Staten woonachtige, multi-instrumentalist Henning Pauly maakte op velen indruk. Voor de zang had hij Dream Theater-zanger James LaBrie gestrikt en dat leverde sowieso veel aandacht op. Oud-collega Rob van Oosten steekt ook de loftrompet in zijn recensie van het album.

Twee jaar later is er een tweede album genaamd “An Absence Of Empathy”,  maar dat weet dan weer geen potten te breken. Pauly doet daarna nog sessiewerk voor Shawn Gordon (ProgRock Records).
In februari 2012 meldt Pauly op zijn website dat hij weer helemaal terug is en een nieuwe studio heeft gebouwd. Daarna stort hij zich volledig op zijn YouTube-kanaal HP42 (bijna 200.000 abonnees) waarin hij, tot op de dag van vandaag, voornamelijk gitaren en gitaarapparatuur recenseert.

G

Grudzinski, Piotr.
Eind 2002 begon het nieuws al een beetje te gonzen. Er zou een nieuwe Poolse band zijn die een ware sensatie beloofde te worden. Al snel viel de naam Riverside. Van hun eerste demo waren slechts 300 exemplaren in omloop. Ik heb hemel en aarde bewogen om deze voor Progwereld in bezit te krijgen. Erik Groeneweg schreef de recensie en noemde de plaat een “juweeltje”. Als Erik zoiets zegt, dan weet je dat het een wereldplaat is! Een jaar later verscheen het volwaardige album “Out Of Myself”, dat inmiddels het predicaat ‘klassieker’ dubbel en dwars heeft verdiend.

Gitarist Piotr Grudziński was medeoprichter van de band en drukte met zijn melodieuze gitaarsolo’s een aanzienlijk, positief stempel op de muziek. De eerste keer dat ik de band live zag, was in april 2005 in De Boerderij in Zoetermeer. Grudziński had een indrukwekkend voorkomen en zou zo door kunnen gaan voor een lid van een motorbende. Desondanks was hij een zeer zachtaardige en vriendelijke man. Hij groeide al snel uit tot publiekslieveling.

Op 21 februari 2016 sloeg het nieuws van zijn overlijden in als een bom. Hij was die nacht overleden aan de gevolgen van een hartstilstand. Zijn prachtige gitaarsolo’s en vele songteksten zullen voor altijd voortleven.

Gentle Knife
In een periode waarin de ene na de andere progressieve rockband uit Noorwegen opstond, verscheen ook Gentle Knife. De naam van deze band, die uit maar liefst elf (!) muzikanten bestond, is een samenvoeging van de namen Gentle Giant en The Knife (van Genesis). Dit beloofde direct veel goeds voor de muzikale richting. Hun gelijknamige debuut uit 2015 klonk authentiek en zat vol met knipoogjes naar de grootheden uit de jaren zeventig.

Twee jaar later volgde het album “Clock Unwound”, dat kwalitatief nauwelijks onderdeed voor hun eerste werk. Echter, in 2019 kwam het onverwachte bericht dat de band was opgeheven. Het bleek onbegonnen werk om de groep met zo’n groot aantal leden organisatorisch in stand te houden.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Grand Stand. Niet bij veel mensen bekend ben ik bang, maar hun enige album “Trick Of Time” beluister ik 23 jaar na het uitkomen nog met regelmaat. Je kunt het nog altijd op Spotify luisteren.

H

Harvest

In 2009 valt er een enveloppe op de deurmat. Hierin tref ik het album “Underground Community” van de uit Barcelona afkomstige band Harvest. Ik ben in verwarring door het handgeschreven Nederlandse briefje dat erbij zit. Het blijkt dat zangeres Monique van der Kolk in Groningen is opgegroeid en sinds haar twintigste in Barcelona woont. In de band zitten ook Jordi Amela en Jordi Prats die eerder speelde in de band Dracma.

Een uitgebreid interview met Monique volgt in 2010. Ik gooi een lijntje uit bij Edo Spanninga (Flamborough Head) en die boeken Harvest voor de laatste editie van Progfarm, waar ze een hele goede indruk maken. De band werkt mee aan ons Nederlandstalige 10-jarig jubileum album “Prog NL” met het nummer De Stille Zwerver. Het tweede album “Chasing Time” komt in 2012 uit en doet het vooral in Nederland erg goed. Twee jaar later volgt hun derde en tevens beste album “Northern Wind”.  Het viertal doet in maart 2016 wederom Nederland aan voor een dubbelconcert met Nice Beaver (nu Paravane) bij Serious Music Alphen. In 2017 schrijft Monique van der Kolk een serie columns voor Progwereld. In de periode daarna valt de band uiteen.

Jordi Prats, Jordi Amela en Alex Ojea brengen in 2019 nog een instrumentaal album uit onder de naam On The Raw. Monique van der Kolk en Jordi Amela vormen samen de formatie Maybe Violet waarbij ze meer richting de popmuziek opschuiven.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Helmet Of Gnats. Beetje valsspelen omdat de band al in 1996 het eerste album uitbracht, maar hun tweede album “Helmet Of Gnats” zette de band écht op de kaart met een geweldige combinatie van prog en jazzrock in de stijl van Happy The Man. Het tweede album “High Street” was helaas een stuk minder sterk. Daarna bleef het stil.

I

Introitus
In mei 2011 kwam het debuutalbum “Elements” van de Zweedse formatie Introitus uit op Progress Records. Ik was behoorlijk positief verrast door de muziek die grotendeels gemaakt werd door de familie Bender (Papa Mats, mama Anna en kinderen Johanna en Matthias). Ook andere magazines/sites waren ronduit positief. Het maakte dat de band werd uitgenodigd om op de laatste editie van Progfarm te komen spelen. Dat optreden werd een lijdensweg voor de aanwezigen. Er werd ronduit vals gezongen en het lukte de band niet om de muziek van het album goed live te spelen. Ik weet nog dat Markwin Meeuws en ik op de terugweg bespraken wie dat optreden zou bespreken. Het werd Markwin en hij wond er geen enkel doekje omheen.

In het najaar van 2014 volgt het tweede album “Anima” maar dat wordt door Mario van Os bestempeld als ‘zoetsappig’ en ook het derde album “Shadows” kan geen potje meer breken en valt op door de veelal slechte zang van Anna Bender. Daarna gooide de familie de handdoek in de ring. Mats Bender maakt nog steeds muziek en bracht in 2024 “Renaissance 1978 – 1986 Part I, Music From the Past” uit. Zonder Anna, dat dan weer wel.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
In Nomine. Echte liefhebbers van Neo-prog zouden moeten kijken of ze in het bezit kunnen komen van “Mutatis Mutandis” dat in 2000 uitkwam. Ik heb er enorm veel plezier aan beleefd. De mix van oude Marillion, Arena en IQ is zeer te genieten. In 2005 verscheen nog een tweede album “Mythos” van deze Spanjaarden, maar die maakte geen indruk.

Indukti. Deze Polen kregen met hun debuut “S.U.S.A.R” meteen het predicaat ‘Riverside-kloon’, maar maakten met dit album wel degelijk indruk. Ook opvolger “Idmen” uit 2009 kreeg een lovende recensie van ons, maar helaas bleef het bij twee albums.

In-Tension. Deze Nederlandse formatie met zangeres Noortje van de Voort in de gelederen leverde met “Fragments” in 2004 meteen een sterk visitekaartje af. Vier jaar later was de band terug met de ep “Transfigure” die niet helemaal wist te overtuigen. Daar is het bij gebleven.

Ixion. Het project van Jankees Braam. Hij deed het live-geluid voor bands als Knight Area, Ulysses en For Absent Friends, maar maakte met zijn eigen conceptalbums heel veel progliefhebbers blij. Alle drie de albums die hij uitbracht waren van zeer hoge kwaliteit. Na het uitkomen van zijn tweede album “Talisman” sprak oud-collega Joop Klazinga nog uitgebreid met hem. Geen idee wat hij nu doet, maar een terugkeer zou velen verblijden.

K

Knight Area

Begin 2004 kwamen er al nieuwsberichten binnen over een nieuw Nederlands muzikaal project van de broers Joop en Gerben Klazinga. Op 3 februari kwam “The Sun Also Rises” uit. De liefde voor de progressieve rock druipt van het album af. Het album is het Nederlandse antwoord op formaties als Arena en IQ. De naam werd bedacht door Joop Klazinga, het is de letterlijke vertaling van de straat in Boskoop waar Gerben woont.

Dat eerste album wordt een gigantisch succes. Ze staan er zelfs een week mee in de album top 40 (plek 85). Het resulteert in een heleboel optredens met als hoogtepunt hun verschijning op het prestigieuze NEARfest festival in de Verenigde Staten. De band wordt vastgelegd op het label The Laser’s Edge van Ken Golden. Na het tweede album “Under A New Sign” uit 2007 verlaat Joop Klazinga de band. Kort daarna vertrekt ook Rinie Huigen, die wordt opgevolgd door Mark Bogert. In juli 2008 spreken wij de band voor het eerst. Vele liverecensies en interviews zouden volgen. In de zes albums die daarna volgen ontwikkelt de band een wat steviger geluid, maar blijven ze de progrock altijd trouw. Na de release van D-Day II kondigt de band het einde van de formatie aan. Op 10 december 2023 geven ze in Luxor Live in Arnhem hun laatste optreden.

Kayak
High Tide Formation was het studentenbandje van o.a. Ton Scherpenzeel, Pim Koopman en Max Werner. De bandnaam werd veranderd in Kayak en de rest is geschiedenis. In 1984 werd de band opgeheven.
Maar in 1999 werd de band door de formatie De Kast gevraagd om met hen op te treden. Dat klikte goed en in 2000, een paar maanden voor onze oprichting, kwam het tiende album “Close to the Fire” uit. Voor de concerten werd Bert Heerink gevraagd, die na gezondheidsproblemen van Max Werner de enige zanger werd. In 2003 werd “Merlin” opnieuw opgenomen en met een flink aantal nummers uitgebreid. Het kwam uit onder de naam “Merlin: Bard of the Unseen” en het werd een groot succes. Er volgden meerdere albums en vele wisselingen in de bezetting.

Op 23 november 2009 overleed drummer Pim Koopman aan een hartstilstand. Op negen april 2024 overleed zanger en drummer Max Werner op zeventigjarige leeftijd.

Het in januari 2018 uitgekomen album “Seventeen” werd zeer positief onthaald. De geplande tournee ging echter niet door omdat Ton Scherpenzeel in 2019 een hartinfarct kreeg en later de coronacrisis uitbrak.

In 2021 verscheen het laatste studioalbum “Out of This World”. Op 14 mei 2022 gaf Kayak zijn laatste optreden in De Vorstin in Hilversum, de plaats waar Kayak vijftig jaar eerder werd opgericht.

L

Little Atlas
In 2003 mochten wij kennismaken met de uit Miami, Florida afkomstige formatie Little Atlas. De band rond zanger/toetsenist Steve Katsikas maakte muziek die deed denken aan Echolyn, Salem Hill en Spock’s Beard. Hun (officieel tweede) album “Surface Serene” smaakt direct naar meer.  Netjes twee later verscheen opvolger “Wanderlust” waarover Markwin Meeuws schrijft: ‘een plaat van zeldzaam schone klasse, een plaat die tegelijkertijd nostalgisch als lentefris klinkt’. Steeds schuurt de band tegen een meesterwerk aan, maar maakt deze nét niet. Ook de albums “Hollow” (2007) en “Automatic Day” komen in de buurt, maar stoten net niet door tot het predicaat ‘klassieker’.

Ons ontvallen:
Greg Lake. De man van King Crimson en vooral Emerson, Lake & Palmer overlijdt op 7 december 2016 op 69-jarige leeftijd aan kanker.

M

Martigan
Deze Duitse neoproggers begonnen zo’n vijf jaar voordat we met Progwereld begonnen, maar bekend werden ze met hun album “Man Of The Moment” dat in 2002 uitkwam. Zanger Kai Marckwordt heeft een stemgeluid waar je van moet houden, maar ik heb het altijd erg kunnen waarderen. In 2009 volgde “Vision” dat niet echt potten kon breken. Maar hun sterkste album verscheen in 2015: “Distant Monsters”. Iedereen die neo-prog kan waarderen, zou dit album moeten beluisteren. In 2020 verscheen de mededeling op hun website dat ze vaarwel zeggen en alle fans bedanken.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Metaphor. Deze Amerikanen begonnen als Genesis coverband, maar gingen al snel eigen muziek maken. Vooral hun laatste album “The Pearle” maakte indruk. De bandleden maken nog steeds muziek, maar niet meer gezamenlijk.

Man On Fire. Het tweede album van deze Amerikaanse formatie “Habitat” was jarenlang het bestverkochte album van platenlabel 10t Records (dat overigens ook opkwam en onderging). In 2011 verscheen “Chrysalis” dat volgens Dick van der Heijde niet voor het eerdere album onderdoet. Daarna bleef het stil. De website is ook opgeheven. “Habitat” is nog wel te beluisteren op Spotify.

N

Erik Norlander

Waar is Erik Norlander gebleven? Die vraag heb ik mij in de afgelopen tijd nog wel eens gesteld. In 25 jaar Progwereld dook zijn naam veelvuldig op. Zo maakte hij met bandmaatje Mark McCrite onder de naam “Rocket Scientists” zeven sterke albums, en ook solo verwende hij ons met 13 releases tussen 1997 en 2016.

In 2000 was hij op twee Ayreonalbums te horen: het tweeluik “The Dream Sequencer” en “Flight Of The Migrator” (voor mij persoonlijk nog altijd de twee beste Ayreon-albums). Arjen Lucassen stak de loftrompet over de Amerikaanse toetsenvirtuoos, maar ruilde hem daarna in voor Joost van den Broek. Tussen 2007 en 2014 speelde hij toetsen bij Asia.

Op 27 april 2001 zag ik hem aan het werk bij het optreden van zijn vrouw Lana Lane in De Boerderij in Zoetermeer en was enorm onder de indruk van zijn enorme (veelal analoge) toetsenarsenaal.

In 2018 was daar het debuutalbum van Dukes Of The Orient waarin Norlander zijn krachten bundelt met John Payne. In 2020 verscheen het tweede album “Freakshow”.

Tegenwoordig is Norlander druk als Director of Product Development bij de Bob Moog Foundation. Achter de schermen is hij vanuit die rol voor veel bands (toetsenisten) een steun en toeverlaat. Laten we hopen dat hij in de toekomst ook weer nieuw werk op ons zal loslaten.

Ook opgekomen en weer onder gegaan:
Narrow Pass. Het Italiaanse duo Valeria Caucino en Mauro Montobbio bracht in 2009 zijn tweede album “In This World And Beyond” uit en wist mij echt te overdonderen. Het duo dompelt je onder in de rijke historie van de Italiaanse symfo en riep echo’s op van formaties als PFM, Le Orme en La Maschera di Cera. In 2015 verscheen nog het album “A New Day” waar collega Fred Nieuwesteeg ook erg lovend over was. Daarna bleef het stil. Hun Facebookpagina is verwijderd.

O

Office 0f Strategic Influence (O.S.I.)
Eens in de zoveel tijd komt er een album uit die de progwereld op zijn kop zet. Een album waar iedereen het over heeft. Dat gebeurde op 18 februari 2003. Op Insideout Records zag “Office Of Strategic Influence” het licht. Een echte ‘supergroep’ bestaande uit Jim Matheos (Fates Warning), Mike Portnoy (Dream Theater) en Kevin Moore (Chroma Key, ex-Dream Theater). Ook Sean Malone (Cynic, Gordian Knot) werd voor zijn baspartijen ingehuurd en Steven Wilson verzorgt de zang op het fenomenale Shutdown.

Erik Groeneweg schreef in zijn recensie: “Hoewel het geluid in alle liedjes redelijk constant is en de nummers wat dat betreft op elkaar lijken, zit er geen enkel zwak nummer tussen. Het zijn wel bijna allemaal korte nummers, maar omdat ze heel erg in elkaars verlengde liggen, ontstaat toch een soort conceptplaat. De zang is somber en sober, maar de zeggingskracht wordt alleen maar groter.”

In 2006 wordt het wachten op een tweede album beloond met “Free”. Een prima album, maar lang niet zo sterk als het debuut. Ook “Blood”, met Gavin Harrison (Porcupine Tree) op drums, dat in 2009 uitkomt, weet niet volledig te overtuigen. Het laatste album “Fire Make Thunder” valt een beetje in het niet. Meer zal er niet in zitten. Kevin Moore heeft zich helemaal teruggetrokken uit de muziek en werkt als psychiater in de VS.

Ook opgekomen en weer onder gegaan:
Oceansize. De band uit Manchester bracht tussen 1999 en 2002 drie ep’s uit, waarna het volwaardige album “Effloresce” in 2003 volgde. De band werd direct omarmd door de reguliere pers en heel veel progliefhebbers. Iedereen is het erover eens dat het album “Frames” uit 2007 het beste album is van de band met zanger Mike Vennart. Op 25 februari 2011 verklaart de band op de site en socials dat ze uit elkaar zijn. Er wordt geen uitleg gegeven. Later blijkt dat de bom gebarsten zou zijn na een optreden in Polen op 23 oktober 2010. De een zegt dat het met drugs te maken had en de ander dat het te maken had met een slepende relatie die op de klippen liep. De bandleden bleven muziek maken in verschillende formaties en als sessiemuzikant. Steve Durose sloot zich bijvoorbeeld in 2011 aan bij Amplifier. In 2015 bracht Mike Vennart met redelijk succes zijn soloalbum “The Demon Joke” uit.

P

Prog-Nose
In 2000 was ik lid van een mailinglist rond progressieve rock. Heel wat liefhebbers, muzikanten en recensenten waren er lid van. Chris Bekhuis en ik maakten er flink reclame op toen we met Progwereld begonnen. Een half jaar nadat we met Progwereld begonnen, kwam er een groep Vlamingen met aankondigingen dat ze iets soortgelijks gingen opzetten. In 2002 was daar de Vlaamse site Prog-Nose. Ze omschreven zichzelf als “een Vlaams collectief van muziekliefhebbers die de discriminatie van het progressieve muziekgenre in Vlaanderen willen tegengaan. Daarom gaan we op allerlei manieren proberen deze muziek in de media te krijgen en dus de aandacht te geven die ze verdient. Deze niet-commerciële website is één van die manieren.”

Mensen van het eerste uur waren bijvoorbeeld Claude Bosschem, Jany Claeskens, Danny Focke, William Beckers, Piet Michem en de veel te vroeg overleden John Bollenberg. In de jaren die volgden, hebben we altijd met bewondering en respect naar onze zuiderburen gekeken. Ze kregen veel voor elkaar. Zo kon je lid worden en met korting cd’s aanschaffen. Ook organiseerden ze concerten. Daarbij was de site zowel in het Nederlands als in het Engels te lezen.

Ergens in de loop van 2006 kwam de website abrupt tot een einde. De site is offline gehaald, waardoor ook alle recensies verloren gingen. Recensent Piet Michem heeft daarna nog enkele jaren voor Progwereld geschreven.

Perfect Beings
Johannes Luley leerden we kennen als gitarist van Moth Vellum en in 2013 maakte hij indruk met een bijzonder veelzijdig soloalbum “Tales From Sheepfather’s Grove”. In 2014 richtte hij de formatie Pefect Beings op en het gelijknamige eerste album was direct een voltreffer!

Op 16 oktober 2015 was daar opvolger “II” die minstens net zo goed was als het debuut. In 2018 volgde het album “Vier”, waarop de band zich opnieuw wist te overtreffen. Het dubbelalbum bevatte vier epics die elk een plaatkant besloegen. De muziek is gelaagd, complex en toch toegankelijk. In 2018 had ik nog een uitgebreid interview met de band. Op mijn vraag naar de toekomstplannen was hun reactie dat ze de wereld gingen veroveren. Die plannen bleken ijdel, want door ‘creatieve meningsverschillen’ ging de band in december 2019 uit elkaar.

Progrock Records
Dit Amerikaanse label werd in 2002 opgericht door toetsenist Shawn Gordon. Hij maakte een vliegende start en werd al snel een van de grootste proglabels na Insideout en Kscope. Een van de eerste klappers van het label was het album “Unweaving The Rainbow”: een samenwerking tussen Henning Pauly en James LaBrie, waar Shawn Gordon ook een toetsensolo verzorgt. Daarna ging het hard. Zo kwamen via zijn label albums uit van bands als Sylvan, Amaran’s Plight, K2, Salem Hill, Presto Ballet, Roswell Six, Frequency Drift, Amarok, Nine Stones Close, Dail en Cryptic Vision. Ook de hier eerder besproken bands Little Atlas en Man on Fire kwamen uit zijn stal. In de eerste twintig jaar dat ik de recensies coördineerde bij Progwereld, had ik altijd goed contact met hem. Hij was makkelijk te benaderen en als we een keer kritisch uit de hoek kwamen, pakte hij dat altijd professioneel op.
Het label kreeg steeds meer last van het downloaden en streaming. Hij ging de samenwerking aan met The Record Label wat zich meer op andere genres richtte. Rond 2012 stopte hij met het label.

Ons ontvallen:
Neil Peart. Zonder twijfel een van de beste (prog)drummers ooit, overlijdt op 7 januari 2020 aan de gevolgen van kanker. Lees vooral het In Memoriam dat oud-collega (en groot fan) Ralph Uffing schreef.

R

Ricocher
In 2000 begint de Brabantse vriendengroep bestaande uit zanger Erwin Boerenkamps, gitarist Bart van Helmond, toetsenist John van Heugten, drummer Maikel van der Meer en bassist Niels Nijssen de formatie Ricocher.  De ep “Quest From The Heartland”  laat een fris neo-proggeluid horen in de stijl van Clepsydra, Pendragon en Timelock. De ep wordt goed ontvangen en de formatie wordt al snel door velen op handen gedragen.

Twee jaar later verschijnt de eerste langspeler “Cathedral Of Emotions”, waarop de band een wat meer volwassen geluid laat horen.

De sympathieke band werkt keihard aan zijn bekendheid en het harde werken werpt zijn vruchten af. Ze krijgen het voor elkaar veel op te treden en onder de aandacht te komen van veel media. Nederlandse bands die een album uitbrengen en verwachten dat de rest wel vanzelf gaat, kunnen van deze jongens nog veel leren. Het derde album “Chains” komt in 2004 uit bij ProgRock Records en wordt geproduceerd door Oliver Phillips en Christian Moos (beiden van Everon).  Maar de mannen krijgen relaties en kinderen en maken carrière. De band stopt in 2006. John van Heugten en Niels Nijssen starten daarna met o.a. Henry Meeuws de band Eleven’s Eve, maar die bestaat maar kort. In 2020 maakt toetsenist John van Heugten nog een album onder de naam Millennium Trilogy Project. Op 23 juni 2022 wordt het nieuws gedeeld dat drummer Maikel van der Meer is overleden.

Ons ontvallen:
Edward Reekers. Op 7 oktober 2025 overlijdt Edward Reekers. Dé stem. De stem van Kayak, Ayreon, van films (o.a. Harry Potter) en van vele commercials (“Merci, dat jij er bent”). Een uiterst professionele, maar ook vriendelijke en aimabele man is niet meer. Lees hier het In Memoriam van collega Marcel Debets.

S

Satellite
Wojtek Szadkowski was een van de drijvende krachten achter de Poolse neo-progformatie Collage. In 1995 kwam het laatste album “Changes” uit, maar Wojtek was nog niet klaar met muziek maken. Hij begon met een soloproject, maar al snel kwamen andere muzikanten in beeld. Als zanger (en bassist) vroeg hij zijn oude bandmaatje Robert Amirian en later sloot ook Collage-toetsenist Krzysiek Palczewski aan. Satellite was geboren. In 2003 kwam het album “A Street Between Sunrise and Sunset” uit. Het werd massaal omarmd en het groeide uit tot een parel in het genre.

Twee jaar later deed opvolger “Evening Games” niet onder voor het debuut. In 2007 komt het derde album “Into The Night” uit, dat een stuk donkerder klinkt, maar lang niet zoveel indruk meer maakt. In 2009 verschijnt het laatste album “Nostalgia”.

Satellite ging officieel nooit uit elkaar. In 2022 was daar opeens het nieuwe Collage-album “Over and Out”, zonder zanger Robert Amirian. Hij heeft zich vooral toegelegd op het maken van muziek voor films en series.

Salmon
In februari 2001 was ik diep onder de indruk van het debuutalbum van het Nederlandse Salmon. “Decade Reference” heb ik weken achter elkaar dagelijks beluisterd. De formatie van zanger en toetsenist Jan Jaap Langereis en bassist Sven de Haan maakt prachtige klassieke symfonische rock. Ook het tweede album “When The Dust Settles” deed het erg goed.

In 2008 publiceerden wij de Wereldse Tien – Oranje Editie – waarin mensen konden stemmen op het beste Nederlandse album. Salmon schopte het tot plaats 37.

De band liet het er na het tweede album bij zitten. Gelukkig kun je de muziek nog luisteren op hun Bandcamp-pagina.

Ons ontvallen:
Chris Squire. Begin mei 2015 werd bekend dat Chris Squire (Yes) acute leukemie had. Amper zes weken later, op 27 juni overleed hij op 67-jarige leeftijd. Lees hier ons In Memoriam.

T

Tr3nity
Soms doe je een muzikale ontdekking die je bijblijft. Omdat er bijvoorbeeld net in die tijd iets belangrijks of intens gebeurt. Denk aan een nieuwe baan, een ingrijpend verlies, of een jubileum. Zo wordt een album aan een gebeurtenis gekoppeld. Zo kocht ik “Subterranea” van IQ twee dagen na de geboorte van mijn eerste kind. Elke keer als ik het album beluister, moet ik aan die tijd denken. Ik heb dat ook met het debuutalbum “The Cold Light Of Darkness” van de neo-prog formatie Tr3nity. Dat album is bij mij sterk gekoppeld aan de beginperiode van Progwereld. Het is een topzwaar en emotioneel album over een meisje dat misbruikt is en later als jonge vrouw steeds verder afglijdt. Geen vrolijke kost, wel heel erg mooi gemaakt. In 2003 brengen ze een tweede album uit genaamd “Precious Seconds”, maar dat weet een stuk minder te overtuigen. Daarna valt het doek.

U

Ulysses

De band wordt eind 1998 opgericht door Sylvester de Jong, Ron Mozer en zanger Raymond Jansen. Hun muziek kruist stevige symfonische rock met progmetal. In 2001 verschijnt hun demo “Eclectric”, met daarop vijf songs. Onze conclusie van dat album is: “De band klinkt nog niet overal even overtuigend maar het begin is er en klinkt veelbelovend.”

In de periode daarna trekt de band zanger Michael Hos aan. In 2008 wordt het album “The Gift of Tears” uitgebracht. De distributie wordt verzorgd door Musea Records en dat doet de band goed. Oud-collega Govert Krul stelt in zijn recensie:  “Met “The Gift Of Tears” zet Ulysses zich definitief op de progressieve kaart. Compositorisch en speltechnisch vestigt men zich aan de top van ons genre”.

In 2015 verschijnt “eMotion”. De band is inmiddels uitgebreid met bassist Gijs Koopman (Knight Area). Ruard Veltmaat kan in zijn recensie maar één conclusie trekken: “en dat is dat Ulysses een solide ster is geworden binnen de Nederlandse symfonische metalscene”.

In 2017 komt er een einde aan de band. Ron Mozer speelt nog mee op het album “Square One” van For Absent Friends en is in 2025 te horen op het tweede album van The One genaamd “Lighter Than Air”. Sylvester Vogelenzang de Jong maakt furore met zijn “Box of Doom” en Gijs Koopman speelt momenteel bij The Foundation.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Unwritten Pages. Grondlegger en componist van dit project is de van oorsprong Duitse Fred Epe, die al sinds zijn jeugd in Nederland woont. Collega Ruard Veltmaat krijgt in 2010 geen genoeg van het debuut dubbelalbum “Pt. 1: Noah”. De muziek ligt in het verlengde van Avantasia en Ayreon. In 2012 verschijnt “Fringe Kitchen”, maar dat album weet de middelmaat niet te overstijgen. Daarna was de koek op.

V

Vly
Een persoonlijke favoriet. Slechts één album uitgebracht, maar wel een dat ik koester. Vly mag je best een supergroep noemen. Aan de basis staat drummer Mattias Olsson (White Willow, ex-Änglagard) en hij wordt bijgestaan door Elisa Montaldo (Il Tempio Delle Clessidre), gitarist Karl Demata (ex-Crippled Black Phoenix), en zanger Keith Gladysz (Diet Cong, Typical Reptiles).

In 2015 komen ze met hun album “1/[Time]”. Ik vind het album over de hele lengte intrigerend én bloedmooi. Oud-collega Christopher Cusack concludeert: “Op basis van dit album verdient de groep dan ook zonder meer alle aandacht die ze al gehad heeft en nog zal krijgen.”

Helaas bleef het daarbij. Het gebeurt wel vaker dat Matthias Olsen een band formeert en het er na één of twee albums bij laat zitten (The Opium Cartel, Reminder, Ellesmere).

W

De Wereldse Tien
Ik weet nog goed dat Markwin Meeuws in het voorjaar van 2002 begon over “een wekelijks item met lijstjes”. Hij dacht aan een wekelijkse chart op Progwereld, in de lijn van de top 40. Ik was niet meteen overtuigd, en ook medeoprichter Chris Bekhuis was huiverig. Maar Markwin bleef aandringen: “Mensen zijn gek op lijstjes, vooral in de wereld van de prog.” Wij konden ons niet voorstellen dat mensen elke week een lijstje zouden gaan insturen. Maar toen Markwin beloofde al het werk zelf te doen, gingen we overstag. Op 14 augustus 2002 kwam de eerste editie online. Het was vanaf de eerste week een daverend succes. Aan de basis van het succes stond een heel grote groep vaste stemmers. Het was mooi toen in 2004 vele Marillionfans een actie op touw zetten om “Marbles” in De Wereldse Tien te krijgen. Dankzij hun inzet kwam het album vanuit het niets op één binnen, stond elf edities op de koppositie, en bleef totaal 22 edities in de lijst staan. Allemaal records.

Na de honderdste editie publiceerden we een special met allemaal feitjes. Die lees je hier terug. En hier een interview met bedenker en kartrekker Markwin Meeuws. De laatste editie van de Wereldse Tien (nummer 174) werd op vier november 2014 gepubliceerd. Er volgde een doorstart onder de naam Progressive Chart met een eigen website. Met editie 235 stopte deze unieke lijst (intussen uitgebreid tot een top 25) in juni 2020. 

Ons ontvallen:
John Wetton. Op 31 januari 2017 overlijdt John Wetton aan de gevolgen van kanker. Weinig mensen waren zo verweven met ons genre als hij. De zanger/bassist speelde in King Crimson, Uriah Heep en Asia, maar ook in andere grote bands als Wishbone Ash, UK, Roxy Music en Icon. Ons In Memoriam lees je hier terug.

Rick Wright – Hij speelde een sleutelrol in de muziek van Pink Floyd en drukte zo enorm zijn stempel op ons genre. Op 15 september 2008 overlijd hij aan kanker. Lees hier onze uitgebreide In Memoriam.

X

X-Panda
Je zou het niet verwachten: een band uit Estland die een waanzinnig album uitbrengt. Het gebeurde in 2011 met formatie X-Panda. Hun debuutalbum “Flight Of Fancy” werd vooral in ons land een groot succes. Het grootste deel van de zeventig minuten is instrumentaal, maar blaast je echt van je sokken. De band mag later optreden in De Pul in Uden, Poppodium Boerderij in Zoetermeer en W2 in Den Bosch.
Opvolger “Reflections” komt in 2016 uit en is wellicht nog beter dan het debuut. Maar daarna blijft het stil. Ten tijde van het debuut studeerden de jongens nog. Een baan en volwassen leven maakt veelal dat er geen ruimte meer is voor muziek.

Ook opgekomen en weer ondergegaan:
Xinema. Dit Zweedse trio vormde tussen 1985 en 1990 al de formatie Madrigal. Eind jaren negentig doen ze een nieuwe poging onder een nieuwe naam. In 2002 komt het heerlijke album “Different Ways” uit. Het bestaat uit twaalf relatief korte nummers met een kop en staart en heerlijke refreinen.  In 2006 verschijnt “Basic Communication” en deze plaat is minstens net zo goed. Helaas blijft het daarbij. Wie weet gaat het trio onder een andere naam nog eens verder.

Z

Zero Gravity
Het debuut van deze Belgen maakt vooralsnog geen indruk op ons. De vier tracks op deze ep schieten te kort. Dat zit niet in de muzikaliteit, maar vooral in het feit dat ze te veel hun voorbeelden zoals Fates Warning, Metallica en Dream Theater nadoen. Dat verandert als in 2011 de opvolger “Misplaced Moments” verschijnt. Dit album maakt veel meer indruk en een grootste toekomst ligt open voor onze zuiderburen. Maar na dit album blijft het stil rond deze formatie. Zanger Sven Dupon is later nog te horen bij 7th Circle en Axamenta.

The Paradox Twin verrast met nieuw album

Vanaf vandaag kun je op alle digitale platforms het derde album van The Paradox Twin beluisteren. Het heeft de titel “A Romance of Many Dimensions” gekregen en is een conceptalbum. Vanaf 8 mei 2026 is het album ook fysiek verkrijgbaar.

Danny Sorrell vertelt: “We zijn ontzettend blij dat we eindelijk ons nieuwe album ‘A Romance of Many Dimensions’ kunnen aankondigen. Maandenlang hard werken heeft eindelijk zijn vruchten afgeworpen. Er waren hier en daar wel wat hobbels op de weg; ik heb een paar zware jaren achter de rug op het gebied van mijn geestelijke gezondheid en door het overlijden van mijn zus, maar ik probeer dat altijd in mijn songwriting te verwerken.”

Dit conceptalbum verkent de steeds vager wordende grenzen tussen de echte en de digitale wereld. Het verhaal draait om een hoofdpersoon die een leven leidt vol eenzaamheid, verslaving en isolatie. Hij vindt zijn enige gevoel van zingeving en identiteit wanneer hij inlogt op zijn computer, waar hij zichzelf ziet als een robot in een uitgestrekt digitaal landschap. Zijn enige vriend is de zwijgzame kraai uit het spel, die nooit iets zegt maar er altijd is als hij hem nodig heeft. Als hij uitgelogd is, blijft hij met lege handen achter; als hij ingelogd is, heeft hij een doel. “Het album is een reis langs thema’s als escapisme, liefde en wat het betekent om mens te zijn in een tijdperk van technologische afhankelijkheid,” aldus Sorrell.

Naast Danny Sorrell (zang, gitaar, toetsen) maken drummer Graham Brown en zangeres Sarah Bayley de line-up compleet. Sarah Bayley (Cairo) was ook al te horen bij het concert dat de band in februari 2023 gaf in poppodium Boerderij in Zoetermeer. John Mitchell is verantwoordelijk voor de productie en speelt een gitaarsolo op het slotnummer Nested Scratch.

De tracklist:
1. Linter
2. Operator
3. Null the System
4. My Main Function
5. UI
6. If Else
7. Inheritence
8. Pixel Shader
9. Nested Scratch

Verborgen prog-parels 1970 – 1980 deel 2

Henk Tuijn kennen we van de boeken “Het mooiste plaatje” en “Verborgen prog-parels 1970 – 1980”. Dat laatste schreef hij samen met Lenne Huisman. De vele positieve reacties op de 55 verborgen progparels uit het eerste boek zetten Tuijn aan om een tweede deel te schrijven. Dat ging niet zonder slag of stoot. In mei 2024 kreeg hij een tweede herseninfarct en zijn linkerhand raakte daarbij verlamd. Gelukkig bleef zijn rechterhand ongeschonden en ging hij aan de slag met het volgende boek.

50 jaar Poppodium Boerderij – een terugblik

In 2025 bestaat Poppodium Boerderij vijftig jaar en dat is dit jaar groots gevierd. Al een halve eeuw lang is Poppodium Boerderij het kloppende hart van de livemuziek in Zoetermeer en ver daarbuiten. Van een gekraakte boerderij waar destijds op vrijdagavond een bandje speelde, ontwikkelde het theater zich tot een professioneel poppodium met een capaciteit van 750 bezoekers en zo’n 120 concerten per jaar. De Boerderij staat voor passie, muziek en onvergetelijke herinneringen.

Foto: website poppodium Boerderij

Dat ging niet zonder slag of stoot: er werd strijd gevoerd met de gemeente en omwonenden, er waren afwijkende ideeën over de invulling van een jongerencentrum. Maar er waren ook knokpartijen, overlast, drugs- en overmatig drankgebruik, resulterend in een slecht imago. De verhuizing naar een modern nieuwbouwpand buiten het stadcentrum in 1998 leek de oplossing. De Boerderij overleefde diverse directies en besturen en een bijna-faillissement.

Ondertussen nam de populariteit enorm toe, zowel voor publiek als bands. Uiteindelijk was het poppodium zodanig succesvol dat het opnieuw uit haar jasje groeide. De gemeente Zoetermeer keurde zeer recent (september 2025) unaniem de plannen voor een nieuw gebouw goed. Op een locatie slechts een steenworp verwijderd van de huidige plek, en niet te ver van de oorspronkelijke locatie uit 1975: de cirkel is rond.

Progressieve rock

Vele grote namen hebben regelmatig het podium betreden, net als een aantal toppers uit de progressieve rockscene: Steven Wilson, Marillion, Steve Hackett, Asia. IQ houdt hier al vele jaren zijn traditionele Xmas Bash en ook Manfred Mann, Ray Wilson, Pendragon, Arena en Mystery keren vrijwel elk jaar terug naar hun geliefde Boerderij. En niet alleen voor de hoge mate aan professionaliteit van de medewerkers op bijvoorbeeld technisch gebied, maar ook voor de verse smaakvolle gerechten uit de keuken!

Poppodium Boerderij is in het verleden vele malen hoog genoteerd geweest als het gaat om ‘Best Prog Venue’ in het toonaangevende Britse muziekmagazine PROG. Ook voor Progwereld is de Boerderij een bijzonder gewaardeerd theater. Wij doen regelmatig verslag van optredens van artiesten en bands binnen ons geliefde genre.

125 Vrijwilligers

Poppodium Boerderij zou niet zijn waar het nu staat zonder de toewijding van een grote groep vrijwilligers. Al vijftig jaar lang zetten zij zich onvermoeibaar in om van elke show een succes te maken, van het begeleiden van artiesten tot het ontvangen van bezoekers. Hun enthousiasme en betrokkenheid worden geroemd en vormen het fundament van de Boerderijfamilie. 

Documentaire

Een documentaire, volledig gewijd aan de Boerderij, vormde het hoogtepunt van het jubileumjaar. Die vertelt het verhaal van een halve eeuw Boerderij. Op 23 mei jongstleden ging de documentaire in première en op 24 mei, de daadwerkelijke verjaardag, was de film toegankelijk voor publiek.

In deze mini-special kijken wij op onze eigen manier terug op 50 jaar De Boerderij. Met een aantal teamleden halen we mooie herinneringen op.

Alex Driessen

Wat was je eerste concert in De Boerderij?

Wishbone Ash, november 2000, daarna een kleine 200 shows.

Welke drie optredens sprongen er voor jou uit, en waarom?

Asia, 2009. Ik had ze gemist in 1982, originele line-up met alle sterren inclusief Howe en Wetton.

Peter Frampton, 2011. Een absoluut icoon, groter dan groot in de jaren zeventig, en sympathieke kerel bovendien.

UK, 2012. Dat was de tweede keer na 1979, het duo Wetton/Jobson, magische muziek. 

Flower Kings/Neal Morse band, 2013. Een dubbelconcert met Transatlantic als toegift, mijn toenmalige vriendin ontmoet. 

Maar ook Steve Hackett, Flower Kings, IQ, te veel om op te noemen. En tweemaal ProgDreams mogen presenteren op het podium, al bijna 10 jaar als vrijwilliger werkzaam voor vertalingen.

Wat is je wens voor de toekomst van De Boerderij?

Dat de programmering overeind blijft met veel ruimte voor prog. En dat de gemoedelijke huiskamersfeer niet inboet na het vertrek naar de nieuwbouw in de toekomst.

Maarten Goossensen

Wat was je eerste optreden in De Boerderij, en wat herinner je je er nog van?

Dat was IQ op vrijdagavond 17 november 2000. Ik ben opgegroeid in Zoetermeer en kende De Boerderij wel, maar was er nog nooit geweest. Het was in de tijd dat we achter de schermen al hard aan de lancering van Progwereld werkten. Ik was onder de indruk van de zaal, maar zeker ook van IQ. Met name Mike Holmes speelde die avond de sterren van de hemel.

Welke drie optredens in De Boerderij sprongen er voor jou uit en waarom?

3. John Wetton, vrijdagavond 19 januari 2001. Vooral nu ik terugkijk, vond ik dit optreden bijzonder. Ik ben dankbaar dat ik deze legende aan het werk heb gezien. Het was ook zo’n beetje het enige concert dat ik samen met mijn vrouw bezocht. Het bleef die avond gezellig… Precies negen maanden later werd onze dochter geboren. We hebben er nog even aan gedacht om haar “Emma” te noemen, naar het gelijknamige nummer van Wetton, maar hebben daar toch vanaf gezien 😉.

2. Iona, zaterdagavond 22 november 2014. Deze avond was ronduit magisch. De band was in topvorm en Joanne Hogg zong fenomenaal. De sfeer, zowel op het podium als tussen de band en publiek, was echt bijzonder. Achteraf was dit het laatste concert van deze bijzondere formatie in Nederland. Ik had het voor geen goud willen missen.

1. Star One, zaterdagavond 28 september 2002. De Boerderij was een aantal dagen gesloten omdat er voor dit optreden flink opgebouwd moest worden. De zaal was helemaal omgetoverd tot een soort space ship. Je voelde de verwachting en spanning in het publiek. Die avond was ongekend! Floor en Irene Jansen verzorgden de achtergrondzang en Russel Allen was in bloedvorm. Maar ster van de avond was Damian Wilson, die geweldig goed bij stem was en werkelijk overal op klom wat hem maar kon dragen. 

Wat is je wens voor de toekomst van De Boerderij, of wat wens je de medewerkers toe?

Allereerst wil ik de mensen van De Boerderij bedanken voor ontelbaar veel uren concertplezier. Ik wens ze een passend nieuw gebouw toe waarin de warme sfeer behouden blijft, en ik wens ons progliefhebbers toe dat ze ons genre trouw blijven.

Math Lemmen

Wat was je eerste optreden in De Boerderij, en wat herinner je je er nog van?

Neal Morse, 26 mei 2007, IO Pages festival. Vóór het optreden van Morse met zijn band liep de Boerderij helemaal vol. Morse was ontzettend gedreven en leverde met zijn (Nederlandse) band een fantastisch concert af. Tovenaar op de gitaar Paul Bielatowicz stal de show. Hij had de niet te benijden taak om het sublieme gitaarwerk van Paul Gilbert op Sola Scriptura te vertolken.

Welke drie optredens in De Boerderij sprongen er voor jou uit en waarom? 

U.K., 26 december 2012. U.K. is mijn all time favorite band, en het was een jongensdroom om deze band ooit nog een keer live te mogen zien, al ontbraken Bruford en Holdsworth. We hadden een pas om tijdens de soundcheck aanwezig te mogen zijn, wat zeer interessant was. Het bleek dat er nog wat puntjes op de i moesten worden gezet bij een aantal overgangen. Ook nog even een babbeltje met Jobson en Wettton gemaakt. In 2015 kwamen ze nog een keer terug met Donati op drums in plaats van Husband, wat in mijn oren een verbetering was. Van dit optreden staat wel een recensie op de site.

Karmakanic, 27 april 2012. Dit was de uitgebreide sterbezetting met Göran Edman, Nils Erikson, Morgan Ågren, Krister Jonsson en Lalle Larsson. Deze avond klopte alles, vooral ook het geluid, waardoor we een fantastische uitvoering van Reingolds mooiste nummers kregen voorgeschoteld. 

Moon Safari, 22 november 2025. Na een ietwat rommelige opening genoten van de fenomenale meerstemmige zang van deze Zweedse band. Ook het instrumentale aspect hadden ze uitstekend voor elkaar. Vooral de nummers van hun laatste album “Himlabacken Vol. 2” klonken fantastisch. 

Wat is je wens voor de toekomst van De Boerderij, of wat wens je de medewerkers toe?
Alle succes met de uitbreiding en dat ze in deze lastige tijden overeind kunnen blijven.

Hans Ravensbergen

Wat was je eerste optreden in De Boerderij, en wat herinner je je er nog van? 

Mijn eerste optreden, als toeschouwer dan, kan ik me niet meer herinneren. Dat is te lang geleden. Wat ik me wel kan herinneren zijn de diverse festivals en meerdaagse evenementen. Die waren over het algemeen uitstekend verzorgd en kenden een sterk affiche. 

Welke drie optredens in De Boerderij sprongen er voor jou uit en waarom? 

Natuurlijk zijn het veel meer dan drie optredens die eruit sprongen. De drie die me het eerst voor de geest komen zijn:

Een optreden van Neal Morse, ik meen tijdens het iO-Pages festival in mei 2007. Neal Morse trad toen op met zijn Nederlandse begeleidingsgroep. Ik stond vooraan en zag Neal meer onder dan achter zijn keyboard zitten, liggen, staan…

Tijdens datzelfde festival trad Mangala Vallis op, een Italiaanse band waarvan we al lang niets meer vernomen hebben. De zanger was Bernardo Lanzetti (tevens PFM) met zijn uit duizenden herkenbare stem. Ik vond dit een zeer goed optreden omdat alles klopte. Later bleek dat het optreden met zeer beperkte middelen (één camera) was opgenomen en terecht kwam op de dvd “Intergalactic Live Video Archives”. Ook deze dvd vind ik op zijn zachtst gezegd indrukwekkend. 

Jadis & Shadowland op 20 februari 2010. Ik zag daar Jadis voor het eerst live. Maar net zo (of nog…) interessant(er) vond ik het voorprogramma Shadowland. Deze hobbyband van Clive Nolan had die periode een (te) korte revival met een verzamelalbum en een livealbum/-dvd. Ook werd toen de boxset “Cautionary Tales” uitgebracht. 

 Wat is je wens voor de toekomst van De Boerderij of wat wens je de medewerkers toe? 

Ondanks dat ik minder vaak een concert bezoek, blijft Poppodium Boerderij voor mij het beste podium, waar ik nog graag hoop te komen. Ik wens het Poppodium en iedereen die daar al dan niet belangeloos werkt het allerbeste. Op naar de nieuwbouw! 

Ulver komt met nieuw album “Neverland” – digitaal in december, fysiek in februari

De Noorse muzikanten van Ulver blijven hun grenzen verleggen. Na hun recente verkenningen in verschillende genres, van black metal tot synthpop, komt de band nu met hun nieuwe album “Neverland”. Dit album, dat een nieuwe richting inslaat met een focus op ambient en instrumentale muziek, zal op 31 december digitaal verschijnen, gevolgd door een fysieke release op 27 februari 2026 via hun eigen label House Of Mythology.

Het nieuwe werk volgt de eerder uitgebrachte albums The Assassination Of Julius Caesar (2017), Flowers Of Evil (2020) en Liminal Animals (2024), maar wijkt af van hun gebruikelijke songstructuren. Neverland is een experiment in lange, meanderende composities die de band omschrijft als “die plek waar de IDM-sounds van de late jaren ’90 samenvloeiden met de meanderende structuren van post-rock.”

De band zelf legt uit hoe ze deze nieuwe richting hebben gekozen: “Met Neverland hebben we een meer ‘punk’-geest omarmd – meer dromen, minder discipline – vrijer, simpelweg.” Dit benadrukt een benadering die minder strikt is en meer ruimte biedt voor spontaniteit en experiment.

Wat betreft de fysieke uitgaves, kan er gekozen worden uit verschillende formaten. Naast de reguliere jewelcase-cd en een zwarte bio-vinyl LP, zullen er ook gelimiteerde edities beschikbaar zijn, waaronder een kristalheldere vinyl LP (300 exemplaren), een gemarmerde transparant blauw/witte vinyl LP (1.000 exemplaren) en een reeks liquid-filled vinyl LP’s in verschillende kleuren: blauw, oranje en geel (elke editie beperkt tot 33 exemplaren).

Smalltape – De schoonheid van verandering

Na het indrukwekkende “The Hungry Heart” uit 2021 keert Philipp Nespital – beter bekend als Smalltape – terug met “Tangram”, een album waarop contrast en samenhang elkaar op fascinerende wijze afwisselen. De Duitse multi-instrumentalist toont zich opnieuw een meester in het combineren van bombast en intimiteit, van elektronische gelaagdheid en organische warmte. Nespital vertelt openhartig over de creatieve uitputting na zijn vorige plaat, de zoektocht naar nieuwe inspiratie, en hoe een dagelijks muzikale uitdaging uitmondde in zijn meest veelzijdige werk tot nu toe.

Wanneer Philipp Nespital terugkijkt op de periode na “The Hungry Heart”, overheerst trots, maar ook vermoeidheid. Het album, dat hij volledig in eigen beheer uitbracht, werd enthousiast onthaald: lovende recensies en een flink aantal liveoptredens waren het gevolg. “Voor een zelf uitgebrachte plaat ging het geweldig,” blikt hij terug. “Artistiek voelde het ook heel goed. Ik ben nog altijd trots op dat album.”

Toch had die zelfstandigheid een keerzijde. Nespital deed werkelijk alles zelf: schrijven, opnemen, mixen, promoten, plannen, uitvoeren. “Dat hoort erbij,” zegt hij nuchter, “maar eerlijk gezegd liep ik op het randje van een burn-out.” Na “The Hungry Heart” voelde hij zich creatief leeg. Nieuwe ideeën bleven uit en de drang om te componeren leek even verdwenen.

Om dat gevoel te doorbreken bedacht hij een persoonlijke uitdaging: de One Day a Tune-challenge. Elke dag ging hij met een instrument zitten — gitaar, toetsen, soms alleen zijn stem — om te zien wat eruit zou komen. Zonder druk, zonder doel, puur het najagen van een ingeving. “Soms was het een melodie die ik onderweg in mijn telefoon zong, soms een akkoordenschema of een ritme,” vertelt hij. “Ik verzamelde die flarden, en uiteindelijk bleven bepaalde ideeën in mijn hoofd hangen, zelfs zonder dat ik ze terugluisterde. Dat is altijd een goed teken.”

Langzaam kwam de energie terug. Uit de losse schetsen groeiden de eerste contouren van een nieuw album. Het schrijven, arrangeren en produceren, brachten Nespital weer in zijn vertrouwde creatieve ritme. “Vanaf dat moment zat ik weer in de flow,” zegt hij. Die hernieuwde stroom aan inspiratie zou uiteindelijk leiden tot “Tangram”, een album dat hij omschrijft als evenwichtig én contrastrijk: groots, maar ook intiem; bombastisch, maar soms verrassend minimalistisch.

Het idee voor “Tangram” ontstond pas gaandeweg. Waar “The Hungry Heart” een duidelijk concept had, wilde Nespital dit keer juist zonder vastomlijnd plan beginnen. “Ik wilde songs maken, gewoon losse nummers, zonder dat ik al wist waar ze naartoe zouden gaan,” legt hij uit. “Pas later merkte ik dat er stukken waren die heel verschillend aanvoelden. Dat voelde eerst als een probleem, tot ik op het idee van “Tangram” kwam: een puzzel van uiteenlopende vormen die samen een geheel vormen.”

Die metafoor bleek perfect voor de veelzijdigheid van Smalltape. Elk nummer vertegenwoordigt een andere kant van Nespitals muzikale persoonlijkheid, maar samen vormen ze een coherent geheel. “De afzonderlijke stukken zijn verschillend, maar ze passen uiteindelijk bij elkaar. Dat idee — van losse elementen die samen een nieuw beeld vormen — voelde heel waarachtig.”

Wie “Tangram” beluistert, merkt meteen hoe breed het muzikale palet van Philipp Nespital is geworden. Zijn muziek beweegt moeiteloos tussen stijlen, zonder ooit zijn herkenbare stijl te verliezen. Elk nummer ademt avontuur, maar ook precisie — alsof elk geluid, elke laag exact op zijn plek is gezet.

Toch laat Nespital niets aan het toeval over. Hij geniet van het moment waarop een idee zich ontwikkelt tot iets onverwachts. “Elke song is eigenlijk een verrassing,” vertelt hij. “Er zijn maar weinig momenten waarop ik een nummer schrijf en precies weet waar het heen zal gaan. Dat zou me vervelen. Ik heb die spanning nodig, het gevoel dat een lied me ergens heen trekt waar ik het zelf nog niet ken.”

Een goed voorbeeld daarvan is Gold Digger, een kort maar intens nummer dat voor hem persoonlijk veel betekent. Het ontstond uit een eenvoudige beat van een goedkope drummachine, maar groeide uit tot een van de kernstukken van het album. “Het is een klein nummer, maar het heeft zoveel diepte,” zegt hij. “Het raakte precies wat ik op dat moment voelde.”

Heel anders is Goodbye, waarin Nespital een monumentale muur van geluid opbouwt. De vergelijking met de filmsoundtracks van Hans Zimmer — en dan met name “Inception” — is niet vergezocht. “Dat klopt,” zegt hij lachend. “Ik had die wall of sound letterlijk in mijn hoofd voordat ik ook maar iets had opgenomen.” Het nummer begon met een agressieve synthesizer, waaraan hij lagen van gitaren, orkestsamples en zelfs zijn eigen stem toevoegde.

Wat Goodbye bijzonder maakt, is de manier waarop Nespital de luisteraar steeds op het verkeerde been zet. Wanneer het nummer lijkt te ontsporen in pure kracht, valt plots de akoestische gitaar in en verandert de sfeer volledig. “Dat was precies de bedoeling,” zegt hij. “De song gaat over voorspelbaarheid en onvoorspelbaarheid. Iedereen weet dat iets gaat gebeuren, maar niemand zet de eerste stap. Dat spanningsveld wilde ik voelbaar maken.”

Opvallend aan “Tangram” is ook de subtiele invloed van jazz. “Ik ben de laatste jaren veel meer in jazz gedoken,” vertelt Nespital. “Vooral hedendaagse, meer experimentele vormen. Dat heeft onbewust zijn weg gevonden in mijn muziek. Ik wilde geen jazzplaat maken, maar die klankwereld fascineert me enorm.”

Het warme, organische geluid dat veel nummers kenmerkt, komt deels voort uit zijn instrumentkeuze. Hoewel er regelmatig een Fender Rhodes te horen lijkt, is dat in werkelijkheid zijn trouwe Nord Stage. “Het is niet de echte Rhodes,” zegt hij, “maar die Nord klinkt fantastisch. Het is gewoon pure fun om daarop te spelen.”

Een van de grootste verrassingen op het album is Selene, een nummer dat begint met een akoestisch patroon dat zich langzaam ontvouwt tot een meeslepende, bijna filmische compositie. “Dat was een van de nummers die ontstonden tijdens mijn One Day a Tune-periode,” vertelt Nespital. “Ik had dat gitaarpatroon en begon eroverheen te zingen. De melodie leek haast los te staan van de begeleiding — alsof ze boven elkaar zweefden.”

Die aandacht voor nuance hoor je door de hele plaat. Of het nu gaat om de agressieve kracht van Goodbye of de intieme sfeer van Selene — alles ademt ambacht en verfijning. De drumopnames zijn daar een goed voorbeeld van. Ze klinken open en direct, alsof de luisteraar midden in de ruimte staat. “Dat is precies wat ik wilde,” zegt hij trots. “Ik houd van metal, maar ik wilde geen plaat maken die tussen genres schiet: één metaltrack, één jazztrack, één folktrack. De drums moesten krachtig zijn, maar wel menselijk blijven — alsof je de drummer tegenover je ziet spelen.”

Wie goed luistert naar “Tangram”, ontdekt dat de thematiek minstens zo veelzijdig is als de muziek zelf. Waar “The Hungry Heart” nog duidelijke maatschappelijke en politieke ondertonen had, is “Tangram” persoonlijker en introspectiever. De nummers vormen samen een mozaïek van emoties: verlies, verlangen, spijt, maar ook groei en acceptatie.

Nespital vertelt dat hij tijdens het schrijven vooral werd gefascineerd door het moment waarop mensen terugkijken en beseffen wat ze hadden. “Dat moment van inzicht — dat je pas na afloop begrijpt wat iets betekende — vind ik ongelooflijk interessant,” legt hij uit. “Wat doe je met dat besef? Blijf je hangen in verdriet, of kun je er iets nieuws uit opbouwen?”

Sommige nummers verkennen dat thema op bijna filosofische wijze. Gold Digger bijvoorbeeld, gaat over iemand die onvermoeibaar naar de waarheid graaft, maar daarbij ontdekt dat elke vondst alleen maar meer vragen oproept. “Het is dat eeuwige zoeken,” zegt hij. “Je denkt dat je iets vindt, maar wat overblijft, is het besef dat je nooit helemaal zult weten.”

Andere songs zijn juist intiem en emotioneel. No Time (Part III) ademt eenzaamheid en verlangen, terwijl Tessellate — een van de kernstukken van het album — de verbindende gedachte achter “Tangram” samenvat. Het nummer draait om het idee dat het leven uit scherven bestaat: gebeurtenissen breken, veranderen van vorm en passen zich opnieuw in elkaar.

Die gedachte ligt ook aan de basis van de titel van het album. Een tangram is immers een puzzel van losse vormen die samen oneindig veel nieuwe figuren kunnen vormen. Voor Nespital is dat een symbolisch beeld van het leven zelf: breekbaar, veranderlijk, maar vol potentieel. “De schoonheid ligt in de momenten tussen die veranderingen,” zegt hij. “In de ruimte waar iets nieuws kan ontstaan.”

Ook in de manier waarop hij met andere muzikanten werkte, is die openheid voelbaar. Hoewel hij de meeste partijen zelf inspeelde, liet hij zijn gastmuzikanten bewust vrij. “Ik schreef alleen de partijen voor de orkestsecties uit — dat moest, anders wordt het chaos,” vertelt hij. “Maar verder geef ik iedereen ruimte. Die mensen brengen iets wat ik zelf nooit had kunnen bedenken.”

Na het succes van “The Hungry Heart” sprak Nespital met verschillende platenlabels in de hoop de volgende stap te zetten. “De gesprekken waren vriendelijk, maar uiteindelijk kwam het steeds op hetzelfde neer: te weinig streams, te weinig naamsbekendheid,” zegt hij. “Sommige labels zeiden letterlijk: “De muziek is fantastisch, maar we kunnen je niet vastleggen.” Tja, daar kun je weinig tegenin brengen.”

Voorlopig richt Nespital zich vooral op de release en de livepresentatie van ”Tangram”. De plaat verschijnt op 7 november 2025, en een dag later speelt hij een speciale releaseshow in Berlijn. “We hebben de nummers voor het podium helemaal uitgewerkt,” zegt hij enthousiast. “Ze werken live verrassend goed — er zit veel energie in. Na die show wil ik vooral gaan optreden, misschien wat festivals doen, en dan… eerst even ademhalen voordat ik aan een volgende plaat begin.”

Die rust heeft hij verdiend. Want “Tangram” laat horen dat Philipp Nespital, alias Smalltape, een artiest is die na uitputting en twijfel opnieuw heeft leren vertrouwen op zijn creatieve instinct. Uit de losse vormen van zijn inspiratie heeft hij een geheel weten te maken dat tegelijk breekbaar en krachtig is — precies zoals het leven zelf.

Bioscope annuleert concerten

Biocope, het samenwerkingsverband tussen Marillion-gitarist Steve Rothery, Thorsten Quaeschning van Tangerine Dream en Elbow-drummer Alex Reeves, heeft de aanstaande tourplannen geannuleerd.

De band, die onlangs hun debuutalbum Gentō uitbracht, had voor december optredens gepland in o.a. Nederland.

In een uitgegeven verklaring geeft de band aan: “Met pijn in het hart kondigen we de annulering van de Bioscope-tour aan vanwege onvoorziene en onoverkomelijke logistieke problemen.

We bieden onze oprechte excuses aan aan iedereen die tickets heeft gekocht (die volledig worden terugbetaald door de promotor). Helaas zijn er tot eind 2027 op zijn vroegst geen mogelijkheden voor onze respectievelijke tourverplichtingen, dus uitstel was geen optie. Bedankt voor jullie begrip, Steve, Thorsten en Alex.”

Even voorstellen: Revelations

Een nieuwe Nederlandse progressieve rock-formatie met jonge muzikanten. Daar worden wij bij Progwereld heel blij van. Revelations zit vol ambitie en wil de progressieve rock nieuw leven in blazen. Hun debuutalbum “What We Do In The Shadows” is een heerlijke groeiplaat die duidelijk maakt dat deze jongens hun mannetje staan. Tijd voor een gesprek met gitarist Sven van Otterloo en drummer Boaz Ceelen.

Jullie brachten pas jullie debuutalbum uit. Vertel er eens kort wat over. Wat is het thema, en hoe kwam de plaat tot stand?

Het album gaat erover dat geschiedenis zich blijft herhalen als we ons daar niet bewust van zijn. Dit vertalen wij in onze muziek door gebruik te maken van teksten en onderwerpen die van alle tijden zijn. De eerste vier nummers van het album draaien om soldaten die onwetend van wat hun te wachten staat de oorlog in gaan.Het vierde nummer, Jacobs Dream, gaat over de brief naar huis van een inmiddels overleden soldaat.

De laatste vier nummers geven het onderwerp weer vanuit een globaler en universeler beeld, terwijl de teksten en de muziek vertellen over de impact die iedere actie kan hebben, zowel in positieve als in negatieve zin. De eindconclusie is dat, zolang we niet bewust zijn van onze voorgaande acties, de geschiedenis zich zal blijven herhalen.

De titel “What We Do In The Shadows” refereert aan wat de impact van het niet bewust zijn van onze acties in de schaduw kan zijn.

Misschien kennen sommige lezers jullie nog niet. Vertel eens kort over het ontstaan van de band.

Onze band is ontstaan op het conservatorium in Enschede, waar de gedeelde passie voor progressieve/symfonische rock ons samen heeft gebracht. We begonnen de band met z’n drieën: Boaz Ceelen op drums, zangeres Gina Schwarz en ikzelf, Sven van Otterloo op gitaar.

Met deze bezetting hebben we het debuutalbum geschreven. Later kwamen bassist Kevin Kos en toetsenist Ezra Frankema er vast bij. Het doel van de band is om de klassieke progressieve rock nieuw leven in te blazen.

Wat zou je zeggen dat jullie invloeden zijn, of waar luisteren jullie zelf graag naar?

Onze invloeden liggen voornamelijk bij de oude progressieve, en de neo-progressieve rock. Denk dan aan Genesis, Yes, Marillion, Camel, IQ, Collage etc.

Met name albums als “The Lamb Lies Down on Broadway” van Genesis, “Ever” van IQ, en “Clutching at Straws” van Marillion zijn voor ons een grote inspiratie geweest voor dit album.

Jullie album begint met kerkorgel, één titeltrack komt letterlijk uit de Bijbel en ook Jacob’s droom komt voorbij. Hebben jullie iets met geloof of moeten we dit anders zien?

Wij zijn geen christelijke rockband. Wel staan er leden van onze band dicht bij het geloof.

De referenties naar de bijbel hebben we gebruikt omdat die de thema’s van de nummers het beste omschreven. De titel die letterlijk uit de bijbel komt refereert aan dat iedereen die lijdt om het goede te kunnen doen, gezegend zal worden. In dit geval verwijzend naar de soldaten die proberen het goede te doen, ten koste van hun eigen leven.

Daarnaast accentueren de referenties de tijdloosheid van het onderwerp, en daarmee het overkoepelende thema over geschiedenis die zich blijft herhalen als we ons er niet bewust van zijn.

Jullie zangeres Gina Schwarz maakt geen onderdeel meer uit van de band. Gaan jullie opzoek naar een andere zangeres?

Na goed overleg hebben we besloten niet op zoek te gaan naar een andere zangeres, en om verder te gaan met Kevin en mij op lead vocals. Dit voelt voor de toekomst als de juiste keuze.
In onze live video die we net hebben uitgebracht kun je horen hoe dit klinkt!

Wat zijn jullie plannen voor de komende tijd?

De komende tijd gaan we ons focussen op onze huidige release via optredens en interviews. Daarnaast zullen we ons bezig houden met het schrijven aan ons tweede album, waarbij nu ook Kevin en Ezra een rol zullen spelen in het schrijfproces!

Arjen Lucassen: “Ik wil mensen aan het denken zetten”

Foto’s: Lori Linstruth

Het nieuwe soloalbum van Arjen Lucassen “Songs No One Will Hear” gaat over een asteroïde die binnen vijf maanden de wereld zal vernietigen. In de nummers verkent hij hoe mensen daarop zullen reageren. Ik was benieuwd hoe dit album was ontstaan en dus maakte ik een afspraak via Zoom.

Ik was twee minuten te laat en zag Arjen de tijd verdrijven met zijn elektrische gitaar op schoot en er helemaal in opgaan. Zodra hij mij ziet, legt hij het instrument weg. Ik ben het vijfde en laatste interview van die dag, maar hij is blij dat hij nu even Nederlands kan praten en neemt alle tijd voor mijn vragen.

Je schrijft al je muziek zelf, wat is dan het verschil tussen een Ayreon-album en een soloalbum?
Het grootste verschil is dat ik op een soloalbum alles zelf zing. Op dit soloalbum verzorg ik denk ik 80% van de vocalen. Op de laatste twee Ayreon-albums ben ik niet eens te horen. Ayreon staat erom bekend veel zangers te hebben. Op “01011001” waren dat er bijvoorbeeld zeventien. De albums van Ayreon zijn rockopera’s waarin veel karakters voorkomen. Mijn soloalbum is duidelijk geen rockopera, maar er wordt wel één verhaal in verteld.

Schrijf je dan eerst de muziek en bepaal je dan waar het als het ware bij hoort?
Meestal wel. Eigenlijk is steeds mijn insteek om een soloalbum te maken. Dat is voor mij het meest makkelijk. Ik kan dan mijn studio ingaan wanneer ik wil en hoef geen zangers te regelen. Maar ja, dan heb ik een groot bombastisch stuk geschreven en dat kan ik zelf niet zingen. Ik heb een vrij kleine stem. Dan begin ik te bedenken welke zangers ik hiervoor zou kunnen benaderen en dan voel ik wel aankomen dat het geen soloalbum gaat worden.

Maar met dit album was het echt anders. Hiervan wist ik meteen dat het een soloalbum zou worden en dat ik daarbij zou blijven. Sinds het laatste Ayreon-album “Transitus”, dat alweer vijf jaar geleden uitkwam, heb ik alleen maar side projects gedaan. En de meeste projecten waren voor anderen. Zo deed ik “Plan Nine” voor Robert Soeterboek. Dat album heb ik voor hem opgenomen en hij is er nu ook mee aan het toeren. Daarna werkte ik met Simone Simons (Epica) aan haar soloalbum “Vermillion”. Dus veel voor anderen gedaan en daarna was ik helemaal leeg. Ik wist dat de enige manier om uit die leegte te komen was om een puur egoïstisch eigen soloalbum te maken.

Tijdens het luisteren van dit album moest ik denken aan films als “Don’t Look Up”, “Melancholia”, “Armageddon” en “Deep Impact”. Wat inspireerde jou om dit thema op te pakken?
Dat was niet mijn inspiratie. Die haal ik vooral uit de muziek die ontstaat. Ik vond de muziek dit keer zo eclectisch dat ik een concept nodig had dat paste bij al die verschillende sferen. Het vroeg om een sterk emotioneel thema. En wat is nu meer emotioneel dan weten dat je over vijf maanden zal sterven? Dat zet mensen aan het denken. Iedereen zal iets anders gaan doen. En door het grote verschil in nummers kon ik daar iets mee.

Toen moest ik wel gaan nadenken hoe ik dit zou aanpakken. Hoe maak ik een einde aan de wereld? Ik wilde niet iets politieks doen. Ik heb de asteroïde al eens gebruikt bij Ayreon dus ik besloot haar weer van stal te halen. En toen ben ik wel films gaan kijken. Alle films die je noemde en meer. In totaal wel vijftien films rond dit thema. Ik haalde daar verder weinig inspiratie uit omdat het in die films niet zozeer gaat over wat mensen zoal gaan doen als ze weten dat ze gaan sterven en juist dat wilde ik verkennen. En in alle bijna films wordt de planeet uiteindelijk gered en dat wilde ik niet.

Het idee om het album op te hangen aan een radio-dj is net zo eenvoudig als briljant. Had je die aanpak meteen voor ogen?
Ik houd van vertellers. Dat begon al bij “War Of The Worlds”. Ik wil in een verhaal gezogen worden en ik wil het verhaal makkelijk kunnen volgen. Niet al mijn luisteraars verstaan goed Engels, dus het moet makkelijk te volgen zijn. Dus ik wist al snel dat ik voor dit album ook een verteller wilde. Iemand die zowel komisch als serieus kon zijn. En ja, dan kom ik meteen uit bij Mike Mills. Dit past ook zo bij zijn persoonlijkheid. Hij kan ongelofelijk grappig zijn, maar ook heel diep en serieus. Toen ik hem vroeg, gaf hij meteen aan dat hij een sterk Australisch accent had dat hij niet kon uitzetten. Maar dat maakte me alleen maar meer enthousiast! En ik moedigde hem aan het juist nog meer te versterken.

Ik heb hem de nummers gegeven, hem verteld waar ze over gingen en ook een paar zinnen die ik er echt in wilde hebben en daar is hij vervolgens mee aan de slag gegaan. Die man kan echt alles, hij is echt mijn held.

Je belicht allemaal facetten van wat verschillende mensen zouden willen en doen als ze weten dat ze nog maar kort te leven hebben. Dat is enerzijds begrijpelijk, maar ergens ook triest dat er vaak eerst iets moet gebeuren voordat mensen tot actie overgaan. Wat zijn jouw gedachten hierover?
Ja, precies dat! Dat is waar dit album over gaat. Ik wil mensen aan het denken zetten. Wat zou je doen als je wist dat je nog vijf maanden te leven hebt? Mensen die ik hierover spreek, komen dan met allemaal plannen en ik zeg dan: “Doe het dan!” We weten niet of we nog vijf maanden, vijf jaar of  vijftig jaar te gaan hebben. Dus denk na over wat je wil doen en doe het ook.

De vraag is ook of mensen, als ze weten dat ze nog kort te leven hebben, ook echt dat soort dingen nog gaan doen…
Ik denk het niet. Op dat moment maakt het niet meer uit. Dan komt de struggle to survive en het recht van de sterkste. Pak wat je pakken kunt. Er is geen gezag meer, totale anarchie. Ik bedoel, welke politieagent gaat nog naar zijn werk als ie weet dat alles over vijf maanden ophoudt? Geld zegt niets meer. Het maakt niet meer uit of je Trump bent of de bakker. Ik denk dat je totaal geleefd wordt en dat het vreselijk is. In het album gaat het over Sanctuary Island. Dat is de plek waar de asteroïde zal gaan inslaan. Ik denk dat ik daar naar toe zou gaan. Ik zou die blue bus nemen  waarover gezongen wordt. Die blue bus komt trouwens niet uit een film maar uit een song van The Doors. Het is het nummer The End waarin Jim Morrison zegt “The blue bus is calling us.” Niemand weet wat hij daar mee bedoeld heeft. Waarschijnlijk wist ie het zelf ook niet. Dus leek het mij wel leuk om uit te leggen wat die blue bus was.

Ik miste de reflectie op wat er na de dood zal zijn. Het lijkt wel of niemand op het album zich daar druk om maakt. Was dat een bewuste keuze?
Dan wordt het al snel religieus of politiek en dat vermijd ik altijd. Ik wil puur escapisme bieden. Ik ben een muzikant. Ik vind niet dat ik mijn mening moet opdringen aan anderen. Ik heb een mening, hoor en soms best een extreme, maar die houd ik voor mezelf. De tweede reden dat ik daar niet over schrijf, is dat ik anders de helft van mijn publiek kwijtraak. Zeker tegenwoordig. Het is allemaal zo gevoelig. Alles is zo zwart-wit. Dat is mijn mening niet, maar die wordt dan wel snel zwart-wit gemaakt. Ik hoop zelf vooral dat er hierna niets meer is. Het begrip eeuwigheid maakt me heel bang. Als je daarover gaat nadenken dan word je gek.

Hoe is het album verder ontstaan?
Ik had op een gegeven moment vijftien nummers. Ik heb een zogenaamde ‘circle of trust’ om me heen verzameld in al die jaren. Daarin zitten vrienden, bekenden, mijn broer en mijn buren. Die volgen het hele proces. Die laat ik de demo’s horen en als alles af is, vraag ik of ze de nummers een cijfer willen geven. Dat helpt mij, want ik kan dan al niet meer objectief naar die nummers luisteren. En hun mening kan ik heel goed gebruiken. Zo bepaal ik uiteindelijk de volgorde van de nummers en ook welke naar de bonusdisc gaan. Kijk, als ik het ergens echt niet mee eens ben, dan doe ik het uiteraard anders, maar hun feedback helpt wel. Zo ontdek je ook de favoriete nummers en die moet je strategisch over het geheel verdelen. Tot dat moment heb ik ook nog geen teksten. De muziek moet eerst af zijn voor ik daar aan kan beginnen.

En de keuze voor drie zangeressen?
Ik weet dat ik voor de powervolle stukken een ander soort zanger nodig heb. Mijn eigen stem is daar te klein voor. Ik wist meteen dat Irene dit moest zingen. Ik werk al zo lang met haar samen. Ze zingt super goed en haar uitspraak van het Engels is fantastisch. Dus in eerste instantie wilde ik alleen haar stem gebruiken. Maar toen ontstond het nummer We’ll Never Know. Het gaat over een stel dat in verwachting is van hun eerste kindje, maar dat zullen ze nooit geboren zien worden. Een pijnlijk en emotioneel nummer. Ze zullen nooit weten hoe het eruit zal zien en ze zullen het niet zien opgroeien. En daarin hoorde ik gewoon Floor Jansen. Ik wist dat zij dit zou moeten zingen. Dus ik stuurde het nummer naar haar toe en hoopte vurig dat ze tijd had en het haar aansprak. Ze vond het erg mooi en was echt geraakt toen ze de tekst las. En ze heeft daarna echt heel veel emotie in haar performance gestopt.

Marcela Bovio zingt op een ander nummer (Our Final Song) een paar regels. Daarin wilde ik echt een soort gevecht tussen twee stemmen hebben. Dus daarin hoor je Robert Soeterbroek en Marcela samen.

Dit had ik natuurlijk moeten opzoeken, maar wat is een Hurdy Gurdy die in Our Weary Soldier is te horen?
(Hij barst in lachen uit) Dat is een draailier. Het is puur folk (hij doet het instrument na). Het lijkt in de verte op een doedelzak. Patty Gurdy is daar echt super goed in! Ze is echt populair. Op YouTube heeft ze super veel views. Ze is een groot fan van mijn muziek, dus toen er een folky nummer ontstond heb ik haar gevraagd.

Op het einde van het album hoor ik je zingen dat je het liefst op een eiland liedjes wil schrijven die niemand zal horen. Is dat wat jij gaat doen als het einde nabij is?
Nee hoor, ik niet. Wat heeft het voor zin om liedjes te schrijven die toch niemand zal horen? Maar het levert wel een hele toffe titel op toch?