Het Wereldse Jaar 2022

2022 werd het jaar waarin iedereen  kon bijkomen van het coronatijdperk. Pubers moesten weer leren om in de schoolbanken te zitten en live contact te maken in plaats van via Zoom. Bedrijven haalden langzaamaan hun medewerkers terug naar kantoor en muzikanten konden de podia weer betreden.

Je zou kunnen stellen dat 2022 ook het jaar van de terugkeer was. Begin 2022 keerde Tears For Fears terug met hun fenomenale album “The Tipping Point” en later in het jaar konden we dan eindelijk luisteren naar het nieuwe Porcupine Tree album “Closure/Continuation“. Na tig keer uitstel keerde Arena terug, met nieuwe zanger Damian Wilson, en maakte indruk met “The Theory Of Molecular Inheritance“. Minstens zo indrukwekkend was de terugkeer van Jethro Tull met “The Zealot Gene” en het nieuwe Star One album “Revel In Time“. Als je naar de jaarlijstjes van onze teamleden kijkt zie je verder veel bekende namen als Marillion, Threshold, Oak Flamborough Head en nagenoeg geen debuutplaten.

Progwereld in 2022

Dit jaar was er relatief veel ruimte voor interviews. Het is altijd erg tijdrovend om te doen, maar het resultaat mag er altijd zijn. Dit jaar spraken we uitgebreid met onder andere Knight Area (die later dit jaar aankondigde te stoppen), AlquinAjen LucassenOakKristoffer GildenlöwBig Big Train en Toto’s David Paich.

In april lanceerden we een enorme Caravan special waarbij alle albums van een recensie werden voorzien.

Het nieuwe jaar

Eind 2022 besloten we opnieuw de hulp van onze lezers in te schakelen. Er waren zorgen over onze financiën. De reserves die we nog hadden van de eerste crowdfunding waren gebruikt voor onderhoud en hosting van de website en de wekelijkse nieuwsbrief. Tegelijkertijd zijn zoals overal in Nederland de kosten gestegen, terwijl er nauwelijks structurele inkomsten zijn. Daarbij willen we Progwereld een juridische status gaan geven en er een stichting voor oprichten. Het geld dat hiervoor nodig is werd via een tweede crowdfunding binnen een week, ruimschoots, binnengehaald. Nogmaals enorm veel dank voor jullie steun en support!
In 2023 gaan we daarmee aan de slag, samen met een aantal mensen dat zich hiervoor bij ons heeft aangemeld. Daarbij gaan we gewoon door met waar we goed in zijn, jullie op de hoogte houden met recensies, concertverslagen, nieuws en interviews.
Een gelukkig, gezond en progressief 2023 gewenst!

Maarten Goossensen

Hieronder tref je de top tien over 2022 van alle Progwereld medewerkers aan.

Wouter Bessels
 
Band / Artiest Album
1. Tears For Fears The Tipping Point
2. Porcupine Tree Closure/Continuation
3. Lady Lake Not Far from Llyn Llydaw
4. Marillion An Hour Before It’s Dark
5. Tangerine Dream Raum
6. Jeff Beck & Johnny Depp 18
7. Basic Principles Colours
8. Brian Eno FOREVERANDEVERNOMORE
9. Klaus Schulze Deus Arrakis
10. Andreas Vollenweider Slow Flow & Dancer
.
Marcel Debets
Band / Artiest Album
1. Oak The Quiet Rebellion Of Compromise
2. Porcupine Tree Closure/Continuation
3. Von Hertzen Brothers Red Alert In The Blue Forest
4. Esthesis Watching Worlds Collide
5. Lonely Robot A Model Life
6. Arena The Theory Of Molecular Inheritance
7. Antimatter A Profusion Of Thought
8. …And You Will Know Us… XI: Bleed Here Now
9. Jethro Tull The Zealot Gene
10. Green Asphalt The Green Asphalt
.
Alex Driessen
1. Leap Day Treehouse
2. Von Hertzen Brothers Red Alert In The Blue Forest
3. Jonas Lindberg
& The Other Side
Miles From Nowhere
4. Ali Ferguson The Contemplative Power Of Water
5. Kaipa Urskog
6. Marillion An Hour Before It’s Dark
7. Jethro Tull The Zealot Gene
8. Lonely Robot A Model Life
9. Arena The Theory of Molecular Inheritance
10. Big Big Train Welcome to the Planet
.
Jos Driessen
1. Marillion An Hour Before It’s Dark
2. Anders Buaas The Edinburgh Suite
3. Infinitome Beyond the Beyond
4. Bjorn Riis Everything To Everyone
5. Surrilium Aila
6. Tangerine Dream Raum
7. Arena The Theory of Molecular Inheritance
8. Ben Craven Monsters form the Id
9. Galahad The Last Great Adventurer
10. Snowman In A Better Place
.
Maarten Goossensen
1. Oak The Quiet Rebellion Of Compromise
2. Tears For Fears The Tipping Point
3. Porcupine Tree Closure/Continuation
4. Ben Craven Monsters From The Id
5. Ali Ferguson The Contemplative Power Of Water
6. Flamborough Head Jumping The Milestone
7. Arena The Theory Of Molecular Inheritance
8. Millenium Tales Of Imaginary Movies
9. Esthesis Watching Worlds Collide
10. The Gathering Beautiful Distortion
.
Erik Groeneweg
Band / Artiest Album
1. Porcupine Tree Closure/Continuation
2. Hats Off Gentlemen, It’s Adequate The Confidence Trick
3. Magenta The White Witch
4. Motorpsycho Ancient Astronauts
5. Knekklectric Alt Blir Verre
6. Soft Ffog Soft Ffog
7. The Gathering Beautiful Distortion
8. Envy Of None Envy Of None
9. Tiger Moth Tales A Song Of Spring
10. Brad Mehldau Jacob’s Ladder
.
Rik van den Heuvel
Band / Artiest Album
1. Star One Revel In Time
2. Galaxy Runaway Men
3. Devin Townsend Lightwork
4. Jethro Tull The Zealot Gene
5. Tears For Fears The Tipping Point
6. Knight Area D-Day II: The Final Chapter
7. Orkan Livsgaranti
8. Marillion An Hour Before It’s Dark
9. The Gathering Beautiful Distortion
10. Porcupine Tree Closure/Continuation
.
Math Lemmen
Band / Artiest Album
1. Yesterdays Saint Exupéry Álma
2. The Samurai Of Prog The Spaghetti Epic 4
3. The Flower Kings By Royal Decree
4. The Guildmaster Liber De Dictis
5. Kerry Livgren Q. A. R.
6. Kaipa Urskog
7. Big Big Train Welcome To The Planet
8. Pymlico Supermassive
9. Arena The Theory Of Molecular Inheritance
10. Porcupine Tree Closure/Continuation
.
Fred Nieuwesteeg
Band / Artiest Album
1. Banco del Mutuo Soccorso Orlando: Le Forme Dell’Amore
2. Meret Ceremonias
3. Arena The Theory Of Molecular Inheritance
4. Kaipa Urskog
5. Ben Craven Monsters From The Id
6. Kalle Walner Voices
7. Yesterdays Saint-Exupéry Alma
8. Karfagen Land Of Green And Gold
9. Flamborough Head Jumping The Milestone
10. Dave Cureton State Of Mind
.
Mario van Os
Band / Artiest Album
1. Marillion An Hour Before It’s Dark
2. Star One Revel In Time
3. Ghost Toast Shade Without Color
4. Antimatter A Profusion Of Thought
5. Kalle Wallner Voices
6. Long Distance Calling Eraser
7. Bjorn Riis Everything To Everyone
8. Incidense Collide
9. Seventh Wonder The Testament
10. Epica The Alchemy Project
.
Hans Ravensbergen
Band / Artiest Album
1. Threshold Dividing Lines
2. Compass Theory Of Tides
3. Glass Hammer At The Gate
4. Kaipa Urskog
5. Kaprekar’s Constant The Murder Wall
6. Arena The Theory Of Molecular Inheritance
7. Karfagen Land Of Green And Gold
8. Ghost Impera
9. Retrospective Introvert
10. Jonas Lindberg
& The Other Side
Miles From Nowhere
.

Jacco Stijkel
Band / Artiest Album
1. Arena The Theory of Mocular Inheritance
2. Threshold Dividing Lines
3. Marillion An Hour Before It’s Dark
4. Verbal Delirium Conundrum
5. Magenta The White Witch
6. Galahad The Last Great Adventurer
7. Lonely Robot A Model Life
8. Evership The Uncrowned King part 2
9. Tears For Fears The Tipping Point
10. John Holden Kintsugi
.
Raph Uffing
Band / Artiest Album
1. Crystal Palace Still There
2. Millenium Tales From Imaginary Movies
3. Kaprekar’s Constant The Murder Wall
4. Michael Romeo War Of The Worlds Pt. 2
5. Knight Area D-Day II: The Final Chapter
6. Big Big Train Welcome To The Planet
7. Oak The Quiet Rebellion Of Compromise
8. Star One Revel In Time
9. Tears For Fears The Tipping Point
10. Arena The Theory Of Molecular Inheritance
.
Ruard Veltmaat
Band / Artiest Album
1. Hei’An Imago
2. Marillion An Hour Before it’s Dark
3. Venus Principle Stand In Your Light
4. Wilderun Epigone
5. Psychonaut Violate Consensus Reality
6. Galahad The Last Great Adventurer
7. Vanaheim Een Verloren Verhaal
8. VerVerbal Delirium Conundrum
9. All Things Fallen Shadow Way
10. Crone Gotta Light
Friso Woudstra
Band / Artiest Album
1. Daniel Rossen You Belong There
2. Compassionizer Narrow is the Road
3. Giant Hedgehog Im Siel
4. Surrilium Aila
5. Porcupine Tree Closure/Continuation
6. The Tronosonic Experience The Shadow, vol. 1 & vol. 2
7. Magma Kartehl
8. Arena The Theory of Molecular Inheritance
9. Galahad The Last Great Adventurer
10. Collage Over And Out
.

In memoriam: Tracy Hitchings

Zangeres Tracy Hitchings is overleden. Dit hebben de leden van Landmarq bekend gemaakt na een bericht van Tracy’s man Peter. Ze leed al enige tijd aan kanker. Ze had onlangs haar 60ste verjaardag gevierd.

Tracy Hitchings wordt geboren op 11 oktober 1962 in Wallington, London. Eind jaren ‘80 leest ze een advertentie in het blad Melody Maker van de neo prog formatie Quasar. Ze doet auditie en wordt aangenomen. Ze is te horen op hun album “The Loreli” dat in 1989 wordt uitgebracht. Ze blijft tot 1990 bij de band betrokken.

In 1990 wordt ze benaderd door Clive Nolan en Karl Groom, ze willen samen met haar een nieuwe formatie oprichten. Onder de naam Strangers On A Train brengen ze in 1990 het album “The Key” uit. Het is de eerste release op het dan nog onbekende Nederlandse label SI Music. In 1993 volgt er een tweede en laatste album “The Key, Part II – The Labyrinth.

Strangers On A Train

De samenwerking met Clive Nolan en Karl Groom krijgt een vervolg. Zij helpen haar met het maken van haar eerste (en enige) soloalbum. Clive Nolan schrijf veel van de muziek en speelt zelf toetsen op het album. “From Ignorance To Ecstasy” wordt in 1991 uitgebracht door SI Music. In 1999 wordt het album opnieuw uitgebracht door Verglas Music. Ze verzorgt de achtergrond vocalen bij de band Shadowland (eveneens van Clive Nolan) net als op het Pendragon album “The Masquerade Overture”. In 2013 werkt ze voor de laatste keer samen met Clive Nolan op zijn rockopera “Alchemy” waarin ze de rol van Jane Muncey zingt.

De neo prog formatie Landmarq timmert dan al een tijdje aan de weg. Halverwege de jaren ’90 stapt zanger Damian Wilson op. Bandleden Uwe D’Rose en David Wagstaffe kennen Tracy nog uit hun Quasar periode en besluiten haar te vragen als vervanger. Het blijkt een perfecte match. De positieve en enthousiaste Hitchings past perfect bij de band én de muziek. Met haar krachtige en typische liefelijke stemgeluid stuwt ze muziek van de band naar een hoger niveau. Met “Science of Coincidence” maakt ze haar indrukwekkende debuut met de band. Ze wordt als zangeres en revelatie op het podium direct door het publiek omarmt.

In 1999 is ze te horen in het samenwerkingsproject van Clive Nolan en Oliver Wakeman. Hun conceptalbum “Jabberwocky” wordt een groot succes (in 2002 is zo ook te horen op het hun tweede samenwerking “The Hound Of The Baskervilles”). In 1999 wordt eveneens het Landmarq live album “Thunderstruck” uitgebracht en in 2006 volgt het live album “Turbulence-Live in Poland” die ook op DVD verschijnt. Kort na de bijbehorende tournee wordt er borst- en eierstokkanker bij Tracy geconstateerd. Ze gaat vastberaden en positief het behandeltraject in en wordt uiteindelijk schoon verklaard. In 2012 brengt Landmarq het album “Entertaining Angels” uit waarin Tracy schrijft over haar ervaring met deze ziekte. In 2018 verlaat ze de band in verband met haar verhuizing naar Australië.

Landmarq

Tracy Hitchings werkte verder ook samen met Gandalf, Steve Hackett, John Wetton, Rick Wakeman, Bob Catley en Peter Gee. Met haar unieke stemgeluid en positieve inslag blijft ze liefhebbers van de neo prog betoveren met haar vele en bijzondere bijdragen aan dit genre.




Klaus Schulze (1947-2022)

Synthesizertapijten. Een term die Muziekkrant Oor in de jaren zeventig graag van stal haalde als het ging om de elektronische muziek van de Duitser Klaus Schulze. En nog altijd weet hij van wanten: op 10 juni verschijnt zijn nieuwe album Deus Arrakis. Helaas mag hij die dag niet meer meemaken. Op woensdagmiddag 27 april meldt zijn jongste zoon Max dat zijn vader de dag ervoor op 74-jarige leeftijd na een langdurige ziekte is overleden. Schulze laat zijn vrouw Elfi, twee zonen en vier kleinkinderen achter.

De boomlange Klaus Schulze is een typische babyboomer die net als zovelen van zijn generatie in de loop van de jaren zestig het ideaal heeft om totaal nieuwe muziek te maken. Dat doet hij in zijn geboortestad Berlijn, waar het Zodiak Free Arts Lab eind jaren zestig een waar broeinest is voor een hoop – met de kennis van nu – vooruitstrevende artiesten en bands. In die tijd is Klaus nog drummer. Eerst in Psy Free, daarna korte tijd in Tangerine Dream en vanaf 1970 in Ash Ra Tempel. Maar als hij de synthesizer ontdekt en aan het experimenteren slaat, is hij niet meer te stoppen op het gebied van toetseninstrumenten. Vijftig jaar lang.

Na zijn solodebuut Irrlicht (1972) volgen tientallen albums die hij solo, dan wel met lieden als Rainer Bloss, Pete Namlook en cellist Wolfgang Tiepold inspeelt. Aan de muziek van zijn eenmansorkest, een groot arsenaal aan synthesizers en diverse effectapparatuur, kan je de ontwikkeling van de elektronische muziek goed aflezen. Van analoog naar digitaal naar virtueel.

Eerst klinkt zijn werk vrij primitief zonder enige vorm, maar vooral vanaf Timewind (1975) en Moondawn (1976) krjgt zijn werk meer inhoud, evenwicht en daadkracht. Composities van 20 tot 25 minuten zijn geen uitzonderingen, maar eerder de regel. Ook op het podium, in kleermakerszit omringd door zijn Moogs, Arps en Korgs, plus Revox voor de bandecho. Vanaf 1979 omarmt hij de digitale wereld en slaat hij nieuwe wegen in. Muzikaal is hij dan over zijn hoogtepunt heen, maar met platen als Beyond Recall (1991), Are You Sequenced (1996) en vooral Kontinuum (2007) blijft hij relevant en opvallend. Altijd weet hij weer iets aan zijn muzikale universum toe te voegen.

Alhoewel hij sinds 2004 flink met zijn gezondheid sukkelt, produceert Schulze onverdroten door. Zijn samenwerking met Dead Can Dance-zangeres Lisa Gerard brengt hem in 2008 naar het Night Of The Prog festival op Loreley en een jaar later naar de Amsterdamse Melkweg. De laatste jaren wordt het stiller rondom zijn persoon, maar nooit verliezen collega’s en fans Schulze uit het oog.


Een virtuoos toetsenist is hij nooit geweest. Klaus Schulzes kracht lag in het laten samensmelten van klanken, akkoorden, ritmes en harmoniëen. Maar wat hem gedurende zijn carrière altijd heeft gesierd, is dat hij zich – in tegenstelling tot bijvoorbeeld zijn collega Edgar Froese van Tangerine Dream – nooit heeft laten verleiden tot muzikale concessies. Schulze koos zijn hele leven lang voor artistieke vrijheid. Het resultaat is een bijna Zappaiaans-achtig oeuvre van meer dan honderd albums. Een ware pionier en waardevolle componist voor de klassieke muziek van de toekomst.

Wouter Bessels – 27 april 2022

Delen uit dit artikel verschenen eerder in Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant – overgenomen met toestemming van de auteur.

Progwereld Special – Caravan Deel 2

In het tweede deel van onze special rondom Caravan richten we ons op zes studioalbums die Caravan maakte in de periode tussen 1980 en 2013 waaronder het voorlaatste studio album, Paradise Filter. Ook het bijzondere live album Live at Fairfield Halls, 1974 komt ter sprake. Je kunt recensies lezen van:

  • The Album (1980)
  • Back To Front (1982)
  • The Battle Of Hastings (1995)
  • All Over You (1996)
  • Live at Fairfield Halls, 1974 (2002)
  • The Unauthorized Breakfast Item (2003)
  • Paradise Filter (2013)

Alex Driessen schreef een uitgebreide introductie over de legendarische band. Als je hem vorige keer gemist hebt klik dan hier om hem alsnog te lezen.

Caravan: een introductie

Mijn eerste kennismaking met Caravan is het verzamelalbum “The Canterbury Tales – The Best of Caravan”, een verzamelaar in de vorm van een dubbelalbum uit 1978. Het heeft een fors aantal maanden op mijn draaitafel gelegen, ik kon er geen genoeg van krijgen. Daarna is het de beurt aan het beroemde live album “The Best of Caravan: Live”(Live at Fairfield Halls 1974) uit 1980, ook dat dubbel live album werd door mij grijs gedraaid. En ik was verkocht.

De officiële biografie vermeldt zeker twintig muzikanten die op één of ander ogenblik onderdeel van de groep hebben uitgemaakt. Gek genoeg is naast oprichter Pye Hastings ook violist/gitarist Geoffrey Richardson er al bij sinds 1972, terwijl drummer Richard Couglan ook al sinds het begin van de partij was, hij stierf echter in 2013.

Caravan maakt deel uit (en stond aan de wieg) van de zgn. Canterbury-scene (ook wel Canterbury-geluid), een muzikale gemeenschap rond de stad Canterbury in het graafschap Kent, in Zuid-Oost Engeland, tijdens de late jaren zestig en vroege jaren zeventig. De muziek wordt geassocieerd met progressieve rock met elementen van jazz, rock en psychedelica, met humor en diepgravende teksten.

De groene heuvels van Kent zijn blijkbaar een vruchtbare bodem voor rockmuziek, want uit deze stroming komen naast Caravan ook Soft Machine, Gong, Robert Wyatt, Kevin Ayers, Hatfield & The North, Egg en National Health voort.

De enige constante factor binnen Caravan is oprichter/gitarist/zanger/componist Pye Hastings. Hij was er al bij toen Caravan werd opgericht in 1968, samen met Dave Sinclair (toetsen), Richard Sinclair (basgitaar/zang) en Richard Coughlan (drums). De vier muzikanten hadden eerder op verschillende momenten gespeeld in een lokale band, The Wilde Flowers, waarin ook Kevin Ayers en toekomstige Soft Machine-leden Robert Wyatt en Hugh Hopper speelden.

Caravan was de eerste Britse act die tekende bij het Amerikaanse label MGM/Verve en het debuutalbum, getiteld “Caravan”, werd eind 1968 uitgebracht. Het album werd positief ontvangen door de critici, evenals de debuutsingle Place Of My Own.

Een tweede album kwam uit in september 1970, “If I Could Do It All Over Again, I’d Do It All Over You”. “In The Land Of Grey And Pink” zag precies een jaar later het levenslicht. Caravan was er ook bij op het legendarische Holland Pop Festival in Kralingen, Rotterdam in juni 1970.

De eerste scheurtjes ontstonden na de vervanging van toetsenist Dave Sinclair door Steve Miller. Dit veroorzaakte een meer jazzy stijl die de volgende albumrelease in mei 1972, “Waterloo Lily”,  domineerde. Niet iedereen was happy met dit nieuwe geluid. Het was geen verrassing toen de line-up uiteenviel, waardoor Pye Hastings en Richard Coughlan de stukken moesten lijmen. Een verandering van richting resulteerde in de toetreding van Geoffrey Richardson op altviool.

In februari 1973 ontstond opnieuw enige heisa. John Perry verscheen op basgitaar en oudgediende Dave Sinclair werd weer bandlid. Het album, “For Girls That Grow Plump In The Night”, was een terugkeer naar het oude geluid en werd uitstekend ontvangen.

Hierna nam de band een album op met de New Symphonia Orchestra in 1974. Met Dave Sinclair weer stevig aanwezig, werd in 1975 een nieuw album uitgebracht. Dit album, “Cunning Stunts”.

Exit Dave Sinclair, hij werd vervangen door Jan Schelhaas, een nieuw album, “Blind Dog At St Dunstans” was het resultaat in 1976. Een verandering van label naar Arista leverde het album “Better By Far”op”, in 1977. De opkomst van punk maakte bands als Caravan het leven moeilijk en zelfs de ouwe getrouwe Geoffrey Richardson besloot te vertrekken om zijn geld met sessiewerk te verdienen. Na een pauze wordt in november 1980 “The Album” uitgebracht. Met Dave Sinclair op sleeptouw en Geoffrey Richardson wordt zelfs nog succesvol opgetreden voor volle zalen.

Daarna wordt het een tijdje stil. De band gaat langs de rand van de afgrond. In juli 1982 wordt nog wel een reüniealbum uitgebracht, “Back To Front”, met de originele line-up aangevuld met saxofonist Mel Collins. In 1985 was laatste’ optreden in Canterbury.

Of toch niet? In 1990 organiseerde een tv-station een reeks concerten met de focus op bands uit de jaren ’70. Zo speelde Caravan het Canterbury Festival in juni 1990, gevolgd door de concertopname in Central Studios in juli voor 400.

De ontdekking van oude banden die waren overgebleven van een opnamesessie in 1977 leidde tot een hernieuwde belangstelling en de release van dit materiaal onder de titel “Cool Water” in 1994.

“The Battle Of Hastings” ontstond in de herfst van 1995, met de deelname van Pye Hastings, Richard Coughlan, Dave Sinclair, Geoffrey Richardson, plus Jim Leverton op basgitaar. Dit betekende een ware terugkeer naar de ‘oude stijl’. In 1996 werd nog een andere Caravan-opname uitgebracht, een remake van vroege klassiekers getiteld “All Over You”.

In 1997 werd een live-album van een concert in het Astoria uitgebracht. Een jaar later werden ook nog twee albums met live-materiaal uitgebracht dat in de jaren ‘70 bij de BBC was opgenomen. 1999 was de wederopstanding van Caravan, met name door het aantal nieuwe en jongere fans dat de band nu volgde. In 2002 keerde Caravan triomfantelijk terug naar de VS, met een optreden tijdens Nearfest, New Jersey voor een uitverkocht, uitzinnig publiek.

De terugkeer van Jan Schelhaas, na een afwezigheid van 23 jaar, gaf de band in elk geval nieuw elan, hetgeen leidde tot het nieuwe album, “The Unauthorized Breakfast Item”, dat in 2003 werd uitgebracht, met uiterst positieve kritieken tot gevolg.

De band toerde in 2004/2005 over de hele wereld. In november 2004 speelden men een concert in het Bloomsbury Theatre, Londen, om hen 35-jarig jubileum te vieren. Het concert, dat werd opgenomen voor dvd, onder de titel “The 35th Anniversary Concert”, bevatte ook een bijdrage van saxofonist/fluitist Jimmy Hastings, Pye’s oudere broer en een korte akoestische set, een primeur in de geschiedenis van Caravan!

In 2010 kondigde Pye Hastings een eenmalige concertopname in de Metropolis Studios voor ITV in december aan. Met nieuw materiaal en een nieuwe drummer, Mark Walker, wordt het optreden een succes. De show werd in mei 2011 in zijn geheel uitgebracht op dvd met 2 schijven.

In de winter van 2013 keerde de band voor het eerst in tien jaar terug naar de studio na een succesvolle crowdfundings-campagne. Dan wordt Caravan geraakt door zeer slecht nieuws: oprichter en drummer-percussionist Richard Coughlan sterft na een lang ziekbed. De band brengt het gloednieuwe album uit in datzelfde jaar, getiteld “Paradise Filter”. Ze blijven de wereld rondtoeren en zijn nog steeds een zeer opwindende live-act. In 2018 vieren ze hun 50-jarig jubileum met een reeks concerten. De band doet ook regelmatig de theaters in Nederland aan, in 2017 ben ik getuige van een uitstekend optreden in de Boerderij in Zoetermeer.

Er wordt recent, redelijk onverwacht, nog een extra hoofdstuk aan de biografie van Caravan toegevoegd met het uitbrengen van het zeventiende studioalbum van de band. “It’s None Of Your Business” is het eerste album in maar liefst acht jaar en kan zeker tot de betere albums van de afgelopen decennia gerekend worden.

Door de pandemie kunnen gaan  veel concerten niet door, maar Caravan gaat wel door, aldus oprichter Pye Hastings. Op naar het 60-jarig jubileum dan maar.

De saxofoon binnen progrock en metal

Saxofoon binnen progrock en metal
Redactie: Ruard Veltmaat

De saxofoon. Door sommigen bejubeld, door anderen gehaat.

De saxofoon is binnen veel muziekgenres sterk vertegenwoordigt. Denk aan de jazz, soul en funk. Het instrument met het geweldige klankenpallet komt echter niet veel voor in de door ons geliefde genre: progressieve rock.

                                         

Terwijl dat toch bijzonder is, want een saxofoonsolo kan voor een sferische, intense en expressieve beleving zorgen, iets dat de progrocker nu juist zo belangrijk vindt. Zoals we die beleving bijna unaniem wel vinden in de elektrische gitaar of in uitgebreide toetsenpartijen. Het voordeel van de sax is dat het een akoestisch blaasinstrument is waarin de muzikant ziel en zaligheid, maar ook virtuositeit kan stoppen. De saxofoon is een expressief instrument waarmee je een ultiem vrolijk gevoel kunt opwekken of een down, verdrietig gevoel. Dat kan met meer instrumenten natuurlijk, maar ik maak mijzelf wijs dat een saxofoon meer een gevoelsinstrument is dan een basgitaar of bijvoorbeeld toetsen.

In deze Progvizier gaan we dieper in op het gebruik van de saxofoon binnen progressieve rock en maken we een zijstap naar progmetal en andere soorten metal. We bespreken enkele artiesten die bekend zijn geworden binnen het genre, maar ook minder bekende artiesten. Daarbij laten we je kennis maken met parels van nummers en albums die nog maar weinig mensen kennen. We gaan op speelse wijze in op de geschiedenis van de saxofoon en zullen je door middel van You tube filmpjes nummers laten horen die je wellicht nog niet kent. Ook lees je een interview met Ronald Ottenhoff, een van de meest toonaangevende Nederlandse saxofonisten binnen de scene. Daarnaast vind je in deze update een recensie van het gelijknamige album van Gold Spire, een stevige band waar de saxofoon een prominente hoofdrol vervuld.

Geschiedenis van de saxofoon…

Enkele bekende muzikanten maakten de saxofoon beroemd. Als je het specifiek hebt over de laatste vijftig jaar levert dat een aantal bekende namen op. Internationaal hebben we het dan over Ornette Coleman, John Coltrane, Coleman Hawkins, Charlie Parker, Stan Getz, Clarence Clemons, Branford Marsalis en symbolisch voormalig president Bill Clinton van de Verenigde Staten.
Nationaal hebben we het dan natuurlijk over de familie Dulfer. Zo zijn Hans en Candy Dulfer het boegbeeld van de Nederlandse saxofoon-scene. Wereldberoemde nummers die worden gedreven door de saxofoon zijn Tequila van The Champs (wie kent het nummer met slechts één gezongen woord niet?), Careless Whisper van George Michael en het iconische nummer Baker Street van Gerry Rafferty. Raphael Ravenscroft speelde daarin de saxofoon en hem komen we later in deze vizier weer tegen. In dit stuk maak je bijvoorbeeld ook kennis met een cover van Careless Whisper die een heel andere benadering heeft dan het nummer dat je in de Top2000 elk jaar hoort.

Het instrument bestaat al sinds 1840. Wikipedia vertelt ons: “De saxofoon werd vanaf 1840 ontwikkeld door de Belgische bouwer van muziekinstrumenten Adolphe Sax (1814-1894) naar wie het instrument ook is vernoemd en die er op 28 juni 1846 in Frankrijk een patent op verwierf”. Adolphe Sax heeft in de loop der jaren verbeteringen aangebracht, ook aan verschillende andere houtblaasinstrumenten. Ook de basklarinet zoals we die vandaag de dag kennen is een ontwerp van Adolphe Sax. De Belg wilde een instrument maken dat de souplesse van de strijkers heeft, maar ook de dynamische mogelijkheden van het koper (luid) en de klankmogelijkheden van het hout. Hij beoogde een instrument dat alle goede eigenschappen van de klassieke orkestinstrumenten in zich zou verenigen. De eerste saxofoon was een bassaxofoon, de rest van de familie volgde later. Omdat een bas vanwege de verhoudingen en controle van de buis/stemming en dergelijk makkelijker te bouwen is, maakte hij die eerst. In de loop der jaren die er op volgden, bouwde hij de rest van de familie, zoals een altsaxofoon, de bariton-, tenor- en sopraansaxofoon. De saxofoon werd door Sax uitgevonden als klassiek instrument en kent een eigen ontwikkeling binnen de klassieke muziek. Alhoewel de saxofoon als regulier orkestinstrument nooit doordrong tot het traditionele symfonieorkest, heeft het als solo-instrument en binnen kamermuziek een belangrijke rol gespeeld. Vooral in de 20e eeuw heeft deze ontwikkeling een hoge vlucht genomen.

Progrock

De saxofoon is geen gebruikelijk instrument binnen de progressieve rock, hoewel de allergrootste bands het instrument veel hebben gebruikt. Zeker in de jaren zeventig waren Pink Floyd, King Crimson, Soft Machine en Supertramp bij uitstek bands die een grote en brede bekendheid hebben bereikt in hun carrière. Juist die bands/artiesten lieten het instrument regelmatig of zelfs structureel terugkeren in hun muziek, op verschillende albums binnen hun discografie. Echter, als je het grote geheel van progbands bekijkt wordt het instrument niet heel veel gebruikt, laat staan in het genre progmetal. De saxofoon wordt binnen de progressieve rock vaak als solo-instrument gebruikt en niet als structureel instrument, hoewel ook daar voorbeelden van zijn te noemen. Zo was de progressieve band Black Widow in de eind jaren zestig en beginjaren zeventig een band die de saxofoon veel gebruikte in zijn muziek. De band werd in september 1969 geformeerd in Leicester (Engeland). De band stond vooral bekend om het vroege gebruik van satanische en occulte beelden in de muziek en toneelacts.

Vooral binnen de fusion/jazz-prog is het instrument een belangrijk onderdeel van het instrumentarium, daarvan zijn er talrijke bands te noemen die het omarmen. Bijvoorbeeld Nucleus, Herbie Hancock, Billy Cobham. Gemakshalve proberen we in dit artikel ons te focussen op muziek gerelateerd aan prog en metal en niet op Blues of jazzrock, wat gelijk onbegonnen werk zou zijn.

Een bekende saxofonist binnen de progrock is John Helliwell. Die kennen we natuurlijk van Supertramp. Een band die we allemaal kennen is Pink Floyd waarin sessiemuzikant Dick Parry vaak een prominente rol vervult op het gebied van saxofoon solo’s. Bijvoorbeeld zijn aandeel in Money en Us And Them is bepalend voor de productie en wellicht ook wel voor het succes van die nummers. Naast “The Dark Side Of The Moon” heeft hij meegespeeld op “Wish You Were Here” en “The Division Bell”. In het nieuwe millennium heeft hij zijn diensten nog veelvuldig verleend aan David Gilmour, maar ook aan Roger Waters. Raphael Ravenscroft, (Baker Street) heeft ook een significante rol gespeeld voor Pink Floyd, hij speelde bijvoorbeeld de tenorsax op The Final Cut. Later werkte hij samen met Mike Oldfield en Vangelis. Ravenscroft is één van de proghelden die niet meer onder ons is, hij overleed in 2014.


Dick Parry

Steve Hackett, de voormalige gitarist van Genesis, staat ook bekend als liefhebber van de saxofoon. Een album zonder Rob Townsend is bij hem nagenoeg niet denkbaar, wellicht mede doordat Townsend meer blaasinstrumenten bespeelt dan alleen de saxofoon. Iemand die veel bij progbands betrokken is geweest is Theo Travis. Naast zijn specialisme op saxofoon is hij ook bedreven in veel andere blaasinstrumenten, waaronder de dwarsfluit. Hij heeft veel gastoptredens gedaan in samenwerking met progbands en vooral ook de grote namen in de prog (The Tangent, Steven Wilson, Gong etc). Een jazz/progrock band als The Tangent heeft ook veel gebruik gemaakt van verschillende saxofonisten, evenals de zojuist al genoemde Franse combinatie Gong.

Master Builder van Gong

In Master Builder horen we een stevige tenor met een Sonny Rollins achtig gebruik van lage en hoge noten. Het bevat ook een puntige articulatie.

Soft Machine is eveneens een formatie die veel gebruik heeft gemaakt van de saxofoon in zijn muziek, ondanks dat de band vele gezichten kent. In Scandinavië staat het Zweedse Änglagård bekend omdat het de sax regelmatig integreert binnen hun muziek. Verantwoordelijk daarvoor is Anna Holmgren, één van de weinige dames in het genre. Änglagård is een retroprogband die experimentele muziek maakt waar je van moet houden, maar voor de liefhebbers van sax-muziek is het aantrekkelijk daar eens in te verdiepen.
Panzerballet is een dynamische ‘jazz-progmetal’ band uit Duitsland met een enorme diversiteit op het gebied van de saxofoon. De band die wordt geleid door Jan Zehrfeld gebruikt en op elk album die ze ooit hebben uitgebracht komt de saxofoon in meer of mindere mate aan bod.

De Fransman Allen Simon kennen we van de reeks “Excalibur” en hij gebruikt het instrument ook veel binnen in zijn composities. Drie keer raden wie daar verantwoordelijk voor is: John Helliwell. Het tweetal onderhoudt een warme relatie, waardoor Helliwell regelmatig Bretagne aandoet.
Hedendaagse bands die veel saxofoon gebruiken in hun muziek zijn het Franse Klone, Matthieu Metzger drukt in veel songs een signficante stempel op het geluid van deze band. Een neoprogband die op elk album de saxofoon uit de kast rukt is de Poolse band Moonrise.
Het Finse Death Hawks produceert psychedelische rock waarin de saxofoon prominent tussen alle andere instrumenten staat. Saxofonist Tenho Mattila blaast vaak bezwerende structuren en is een bindende factor in de veelal lange nummers van de band.

Like An Arrow – Moonrise

Nederland, prog en saxofoon.

Een Nederlandse progrock band die veel gebruik heeft gemaakt van de saxofoon is Alquin. Binnen die band is Ronald Ottenhoff verantwoordelijk geweest voor het instrument, maar hij is ook verantwoordelijk voor andere blaasinstrumenten als de klarinet en dwarsfluit. Een interview met hem leest u hier. Tom Barlage van Solution mogen we ook absoluut niet vergeten, zijn carrière op de alt- en sopraansax is wellicht nog indrukwekkender op basis van samenwerkingen met grote Nederlandse artiesten en bands. Want naast Solution is Barlage verwant geweest aan BrainBox, Doe Maar, Jan Akkerman, Ten Sharp, Focus en de Time Bandits.  De inmiddels vijfenzeventig jarige Bertus Borgers is ook een befaamde saxofonist, hem kennen veel oudere muziekliefhebbers nog van het psychedelische Dirty Underwear, en daarna van Mr. Albert Show, in die tijd bands die de progressieve horizon aan het verkennen waren. Borgers is ook maatschappelijk van belang geweest, zo is hij jarenlang docent popmuziek geweest en onder zijn leiding is eind jaren de Rockacademie van Tilburg opgezet, waar hij nog lang directeur van is geweest.

 

Bekende progrock saxofonisten

John Helliwell

John Anthony Helliwell werd geboren in een muzikaal gezin in de stad Todmorden in Yorkshire op 15 februari 1945, slechts vier maanden na een andere muzikaal beroemde Todmordarian, Keith Emerson, bekend van Emerson, Lake And Palmer. Helliwell kreeg als kleine jongen les in blokfluit en piano. In zijn puberjaren kocht hij zijn eerste klarinet en voegde hij zich als tiener bij het Todmorden Symphony Orchestra. Op zijn vijftiende kocht hij zijn eerst altsaxofoon en in de jaren daarna perfectioneerde hij zijn skills op verschillende blaasinstrumenten, maar de saxofoon bleef altijd favoriet. Aanvankelijk was zijn plan om muziek te studeren aan het Royal College of Music, maar tegen zijn achttiende en na voltooiing van zijn studie had hij werk gevonden in Birmingham (augustus ’63) als beginnend computerprogrammeur voor ICL, toen het grootste computerbedrijf van Groot-Brittannië.


John Helliwell

Muziek was nog steeds een belangrijk onderdeel van zijn leven en in zijn vrije tijd speelde hij in een opeenvolging van lokale dans- en bluesbandjes. Birmingham had een zeer opwindende mix van muzikanten in die tijd, waaronder belangrijke toekomstige leden van Traffic, ELO en de Moody Blues, die allemaal het pad van de jonge Helliwell kruisten. Jaren verliepen, evenals vele bands waaraan hij zijn diensten verleende waarvan The Alan Bown Set de belangrijkste was. Daarin speelde hij de laatste zes maanden van de band’s bestaan samen met Dougie Thomson. Thomson introduceert Helliwell bij Supertramp en hij speelde en schreef voor het eerst mee aan het iconische album “Crime Of The Century“. Dat bleek de absolute doorbraak van de Britse band te worden. Het eerste officiële publieke optreden van Helliwell met Supertramp was in maart ’74 in de Queens Club in Westcliff. Met de band Supertramp produceert Helliwell verschillende albums, tot aan het laatste officiële album “Slow Motion”.

Na dat album neem Helliwell afstand van Supertramp en werkt hij samen met de multi- instrumentalist en componist Alan Simon, waarmee hij meerdere albums opneemt binnen de “Excalibur” reeks. Op die albums spelen vele bekende sollisten, waaronder Martin Barre van Jethro Tull, John Wetton en Geoff Downes van Asia/Yes, Les Holroyd van Barclay James Harvest, Moya Brennan van Clannad en zo kunnen er nog heel wat namen genoemd worden.

Mel Collins

Binnen King Crimson is Mel Collins een fluitartiest die indruk maakt. Hij werd geboren op het eiland Man, omdat zijn ouders (beiden ook muzikant) op dat eiland rondtrokken voor een muzikale tour. De familie woonde in Walnut Tree Close, nabij Banstead in Surrey. In Banstead ging de jonge Mel naar de lagere school. Van beroep is Collins fotograaf, zo maakte hij voor zijn muzikale profperiode paspoortfoto’s en maakte hij reportages van trouwerijen. In zijn vrije tijd ontstond de liefde voor muziek en specifiek voor de saxofoon en andere fluitinstrumenten. Zijn muzikale carrière begon met de band The Dagoes uit Croydon. Collins reageerde vervolgens op een advertentie van de singer-songwriter Philip Goodhand-Tait en mocht binnen diens band Circus komen spelen. Echter Goodhand-Tait verliet de groep al vrij snel en de overgebleven musici namen mede daardoor slechts één album op. Circus had gedurende drie maanden een vaste standplaats in de Marquee, een bekende Londense muziekclub, waar ook andere bands een vaste verblijfplaats hadden.


Mel Collins en King Crimson

Een van die andere bands die daar ook verbleef was King Crimson, waar Collins als semi-bandlid instapte bij het tweede album, “In the Wake Of Poseidon”. Vanaf dat moment waren King Crimson en Collins onafscheidelijk van elkaar, hij speelde mee op bijna alle albums, tot en met het laatste live- album “Earthbound” en het album “Red”. Vanuit King Crimson werkt Collins met veel beroemde bands en artiesten, van Alan Parsons Project, Camel, Clannad, No Man, Uriah Heep, David Sylvian tot aan Caravan. En dat is nog een maar een kleine greep uit de vele prog gerelateerde bands, laat staan vele andere popacts.

Theo Travis

Theo Travis is waarschijnlijk in de huidige tijd één van de bekendste saxofoon- en fluitspelers ter wereld binnen de progressieve muziek. Zo speelt hij als solist op meer dan 150 albums. Travis begon op negenjarige leeftijd met de fluit en speelde tot diep in de puberjaren klassieke muziek en jazz georiënteerde muziek. Vanaf zijn zestiende speelde hij de saxofoon. Met gitarist Robert Fripp (King Crimson) richtte hij in 2007 de band Travis & Fripp op en het duo toerde internationaal de wereld rond. Samen namen ze vijf albums op. Theo is eveneens lid van de legendarische band Soft Machine, waar hij het stokje van Elton Dean overnam. Zo heeft hij aan de laatste twee albums ‘Hidden Details’ (2018) en “Live At The Baked Potato” (2020) meegeschreven en ook mee geproduceerd. Met de band toerde hij door de VS, Canada, Europa, Japan en Brazilië. Travis zegt zelf geïnspireerd te zijn door saxofonisten als Stan Getz, Michael Brecker, John Coltrane, Mel Collins en Tubby Hayes. Op sologebied heeft Travis meer dan tien albums geproduceerd en nog een handvol meer in nauwe samenwerking met één of twee artiesten (bijvoorbeeld Steve Lawson en John Foxx. In 1993 verscheen zijn eerste soloalbum, “2Am”, waar hij vooral nog een jazzgeluid laat horen.
De Brit heeft veel met Steven Wilson gewerkt en ze hebben samen aan 23 albums gewerkt. Bij persoonlijk navraag door Progwereld is hij speciaal tevreden over Wilson’s bewerking van zijn altsaxofoon op het eerste Bass Communian (1998) album, maar ook over de bewerking van de sax op “Stupid Dream” van Porcupine Tree in de song Don’t Hate Me. Travis was lid van Gong van 1999 tot 2009 en in 2015 trad hij toe tot de band van David Gilmour voor de ‘Rattle That Lock”-tour. Daarnaast heeft Travis opgetreden en geproduceerd met David Sylvian, Bill Nelson, The Tangent, Roger Eno, Keith Tippett, Harold Budd, John Foxx, Steve Hillage, John Etheridge, Cipher en Mick Karn.


Theo Travis

In gesprek met Progwereld zegt Travis het meest tevreden te zijn over de tracks Shore Thing (“2AM”), The Purple Sky (“View From The Edge”), Fire Mountain (“Transgression”) en The Crow Road (“Secret Island”). Hij woont in Londen met zijn vrouw, zoon, hond, twintig verschillende saxen en fluiten.

Marek Arnold

Een persoonlijke favoriet is Marek Arnold. Een artiest die naast zijn kwaliteiten als saxofonist ook begaafd is op toetsen en daardoor veelvuldig op cd’s is te vinden is als gastmuzikant. Zijn eigen band “Seven Steps To The Green Door” gebruikt de saxofoon daardoor veelvuldig in de muziek. Arnold begon op zijn achtste de klarinet te bespelen. Op zijn vijftiende stapte hij over op de saxofoon en studeerde dat instrument in Leipzig. Inspiratoren zijn Paul Desmond (Dave Brubeck Quartet) en Branford Marsalis (Sting, Tina Turner). Arnold speelt naast de fluitinstrumenten ook de toetsen en vanuit dat oogpunt componeert hij, waarna hij de saxofoon vaak toevoegt aan de compositie. Juist die losse en soms moeilijke benadering is voor Marek de uitdaging waardoor er ook een spontane toets binnen de muziek wordt gecreëerd. Marek’s persoonlijke favoriet is de song My lovely Mr. Singing`Club, dat op het album “Step In 2 My Door” staat. Dat nummer heeft een jazzy benadering, voornamelijk door de saxofoon. De melodie lijkt geïnspireerd te zijn door Footprints van Saxofonist Wayne Shorter. Ook zijn er elementen van modale jazz terug te vinden.

Metal

Binnen de metal wordt het instrument nog minder gebruikt dan in de progrock. De kenners van Black Sabbath kennen allemaal de song Breakout, van het album “Never Say Die!”.  En wist u dat in Promised Land van Queensrÿche Geoff Tate himself de saxofoon beroert? Wat veel mensen ook niet weten is dat Tuomas Holopainen, toetsenist en componist van Nightwish opgegroeid is met de saxofoon en klarinet? Een van oorsprong jazzsaxofonist die ook een uitgebreid repetoire heeft binnen metal, rock en fusion is John Zorn. Wanneer je zijn discografie er op na slaat stuit je op veel verschillende participaties.

Hedendaagse metal saxofonisten.

 

Jørgen Munkeby

Een artiest die momenteel binnen de metal scene veel opzien baart is Jørgen Munkeby, onder andere bekend van Ihsahn. Die Noorse metalhead heeft meerdere nummers uitgebracht met daarin de saxofoon van Munkeby. Zo verschijnt het nummer After in 2009 met de gierende sax van Munkeby. Die Noorse artiest verschijnt op twee albums van Ihsahn en is bekend van zijn eigen band Shining.  Als instrumentalist heeft Munkeby samengewerkt met Motopsycho, Devin Thownsend, Amorphis en Marty Friedman (Megadeth). De Noor begon op negenjarige leeftijd saxofoon te spelen. Na de middelbare school ging hij naar The Norwegian State Academy Of Music waar hij gedurende zeven jaar jazz en hedendaagse muziek studeerde. Naast de Shining is Munkeby een veelgevraagde saxofonist. Hij heeft talloze samenwerkingen op zijn naam staan.

Luminous Beings – Naeramarth

De saxofoon brengt een mooie sound en Munkeby gebruikt veel glissando in zijn spel (vloeiende reeks opeenvolgende noten)

In gesprek met Progwereld vertelt Munkeby geïnspireerd te zijn door John Coltrane en Michael Brecker. Hij doet ook een opmerkelijk uitspraak: “Ik heb veel nummers gespeeld die ik erg moeilijk vond om te spelen, zowel van mijzelf als van een andere componist. Maar ik heb meestal het gevoel dat dit komt omdat de compositie niet erg goed is. Een geweldige compositie moet enigszins gemakkelijk te spelen zijn of in elk geval natuurlijk aanvoelen, alsof het gewoon op aarde is gedumpt en door God gecomponeerd. Natuurlijk weten we dat het zo niet werkt, maar vaak met bloed zweet en tranen”. Naast de Shining is Munkeby ook blij met zijn met Nergal van het Poolse Behemoth. Munkeby figureerde in het project “Me And That Man”, dat door Nergal was opgezet. De rol van Munkeby in de hilarische clip was groot en met zijn sax gaf hij een groovy effect aan de song mee. Een project waarmee hij onlangs veel opzien baarde was de clip waarin hij saxofoon speelde in een metal cover van Careless Whisper van George Michael. De clip ontving al meer dan een miljoen views op Youtube.

Recent (November 2021) verscheen het album “Gold Spire” van de gelijknamige Zweedse metal/rock formatie. De saxofoon van Magnus Kjellstrand vervult daar een belangrijke rol en is volop aanwezig. De cd kent mooie gebalanceerde fusion tussen metal en lichte jazz, maar dan inclusief gematigde grunts. De recensie van dat album vind je elders op deze site.

Het Amerikaanse Rivers Of Nihil gebruikt de saxofoon lustig binnen zijn muziek en dat is opmerkelijk binnen het genre progressieve death metal. Vooral op het album “Where Owls Now My Name” speelt Zach Strouse een prominente rol. Ook op de voorgaande albums maakt hij zijn opwachting, weliswaar in een gereduceerde vorm. Een zelfde type band is het uit Frankrijk afkomstige Fractal Universe dat flink wat ruimte voor de saxofoon creëert op het onlangs verschenen “The Impassable Horizon”. De sax maakt in verschillende nummers zijn opwachting en wordt uitgevoerd door frontman Vince Wilquin. De bandleider is opgegroeid met het instrument naast de elektrische gitaar en wordt gemotiveerd doordat de saxofoon niet veel wordt gebruikt binnen het genre.

Het Italiaanse In Tormentata Quiete neemt de saxofoon niet altijd op binnen zijn composities, maar gebruikt het wel vaak. Op “TeatroElementale” en het recent verschenen “Krononota” komt het instrument regelmatig aan bod, overigens wel door verschillende saxofonisten gebracht.

Misschien het beste voorbeeld waar de saxofoon binnen de metal muziek het meest serieus wordt genomen is het laatste album van Mythic Sunship. Op het in 2021 verschenen “Wildfire” is het instrument volledig competitief ten opzichte van de andere instrumenten. De saxofoon en een psychedelische gitaar wedijveren driftig wie de boventoon mag voeren, eigenlijk gelijkwaardig aan Gold Spire. Een waarschuwing is op zijn plaats, je moet absoluut van deze pot met jazz/fusion/metal muziek houden. Óf je wordt gierend gek óf je dompelt jezelf in absoluut genot. De saxofonist gebruikt technieken uit de free jazz, met het gebruik van sopraan- en tenorsaxofoon, een veel voorkomende combinatie onder saxofonisten. Five The Hierophant, afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk, is een band die de saxofoon in occulte muzieksferen brengt. De muziek is bezwerend en fascinerend, zeker tijdens hun befaamde live-optredens.

Luistersuggesties

Hieronder vind je wat mogelijkheden een breed beeld te krijgen van de saxofoon binnen progrock en metal. De Youtube links verwijzen naar een aantal willekeurige nummers om de verschillende stijlen binnen de genoemde genres te ontdekken. In de nummers wordt de saxofoon in meer of mindere mate gebruikt.

Elizabeth The Last – New Future (instrumentale postrock) (vanaf 4 minuten, solo)
https://youtu.be/45YvTfq3JxM?t=1837

Cirrha Niva – Spring Before Winter (progmetal, dit is een rustig nummer)
https://youtu.be/1GaYi6WiHk0

Dark Suns – The Only Young Ones Left (prachtige song, zowel de trompet als saxofoon komt aan bod, hoewel de trompet domineert)
https://youtu.be/RuQraiLIhbI

Smalltape – Dissolution.
https://youtu.be/8UWDcWycvm4

Klone – Indelible
https://youtu.be/Dz0vvC-LRgw

Antimatter – Sanctification (doom metal met een proggy inslag)
https://youtu.be/SB9bNhGeaLo

Leo Moracchioli en Jørgen Munkeby – Careless Whisper (funky en metal versie van de beroemde George Michael song)
https://youtu.be/jt8lViuzILg

Day Six – Lost Identity
De song komt van het album “The Grand Design”, een persoonlijke favoriet, geweldige Nederlandse band.
https://youtu.be/7QuzCuVLulI

In Motion – Always In Motion
Een achttien minuten durende song die gedomineerd wordt door heftige metal, maar het kent ook akoestische passages met op het laatst een fraaie saxofoonsolo.
https://youtu.be/QlM4BPkRaNg

Mythic Sunship – Maelstrom
Wie gaat er winnen? De saxofoon of de gitaar?
https://youtu.be/NPgoWAVKUaU

Five The Hierophant – Queen Over Phlegethon
https://youtu.be/93BO3k4D2Qc

Dank aan:

Marek Arnold, Jørgen Munkeby, Theo Travis, Ronald Ottenhoff en
Arjen van El.

Het Wereldse Jaar 2021

De Nederlandse formatie US zingt op het album “A Sorrow In Our Hearts“: ‘Life is like a roller coaster, without a captain at the wheel‘. Zo zou je 2021 bijna kunnen samenvatten. Het jaar – waarin wij 20 jaar bestaan – was er een van lockdowns, polarisatie, vaccinaties, prikspijt, politiek onvermogen, boosters en frustraties. Het was voor velen ook een jaar zonder concerten. Heel onwerkelijk.

Overeenkomsten en verschillen
Muzikaal gezien waren er overeenkomsten en verschillen met 2020. Vorig jaar vatte ik samen als ‘veel releases, weinig uitschieters’. Ook dit jaar was de stroom aan releases niet bij te houden. Zelden schreven wij zoveel recensies als in 2021 en dan hebben we nog heel wat gemist. Het verschil met vorig jaar is dat dit jaar het niveau vele malen hoger lag. Wat zijn we verwend met releases als van Transatlantic, Sylvan, The Neal Morse Band, Kayak, Vola en Frost*. We werden verrast door albums van The Paradox Twin, Giant Sky, Caligonaut, Finally George, Broers & Klazinga en Smalltape.

Het jaar 2021
2021 was ook het jaar waarin Porcupine Tree opnieuw tot leven kwam, evenals het Nederlandse Timelock, David Longdon (zanger Big Big Train) overleed na een val, Marillion weer eens een succesvolle crowdfunding had, het Noorse Meer opzien baarde met het album “Playing House“, Tears For Fears een nieuw album aankondigt en Arjen Lucassen een nieuwe Star One en waarin Kayak een laatste tournee aankondigt.

Progwereld in 2021
Bij Progwereld waren we heel erg blij met de terugkeer van Hans Ravensbergen en met de komst van Friso Woudstra. Zwaar viel het afscheid van Dick van der Heijde die 19 jaar aan Progwereld was verbonden. Hij wilde zich volledig richten op zijn website Prog & Rock.
We presenteerden een ELO-special en een omvangrijke Krautrock special en 52 dinsdagen waren we paraat met nieuwe updates.

Het nieuwe jaar
Ook in 2022 gaan we ons stinkende best doen je op de hoogte te houden van alles wat er in de progwereld gebeurt. We hopen je weer in de concertzalen te mogen ontmoeten en willen je via deze weg bedanken voor het trouw bezoeken van onze site.

Een gelukkig, gezond en progressief 2022 gewenst!

Maarten Goossensen

Hieronder tref je de top tien over 2021 van alle Progwereld medewerkers aan.

Wouter Bessels
Band / Artiest Album
1. Frost* Day And Age
2. 7even Bridges Million Voices
3. Sedibus The Heavens
4. Steven Wilson The Future Bites
5. Kayak Out Of This World
6. Kevin Gilbert Call Me Kai
7. Ton Scherpenzeel Velvet Armour
8. Supersister Live In Scheveningen 1972
9. Godspeed You! Black Emperor G_d’s Pee AT STATE’S END!
10. Iron Maiden Senjutsu
.
Marcel Debets
Band / Artiest Album
1. Vola Witness
2. Wheel Resident Human
3. Steven Wilson The Future Bites
4. Leprous Aphelion
5. Jordsjø Pastoralia
6. Soen Imperial
7. The Watch The Art of Bleeding
8. Michał Łapaj Are You There
9. Frost* Day and Age
10. Steve Hackett Surrender of Silence
.
Alex Driessen
1. Transatlantic The Absolute Universe: Forevermore
2. Cyan For King and Country
3. Premiata Forneria Marconi I Dreamed of Electric Sheep
4. Big Big Train Common Ground
5. Styx Crash of the Crown
6. Steven Wilson The Future Bites
7. Lifesigns Altitude
8. Legacy Pilots The Penrose Triangle
9. Finally George Icy Skies
10. The Neal Morse Band Innocence & Danger
.
Jos Driessen
1. Kauan Ice Fleet
2. Bruit ≤ The Machine is burning and now
everyone knows it could happen again
3. Transatlantic The Absolute Universe: Forevermore
4. Year Of No Light Consolamentum
5. Soup Visions
6. Sylvan One To Zero
7. Vienna Circle Secrets of the Rising Sun
8. Feeling of Presence Of Lost Illusion
9. The Cyberiam Connected
10. The Neal Morse Band Innocence & Danger
.
Maarten Goossensen
1. Smalltape The Hungry Heart
2. Finally George Icy Skies
3. The Paradox Twin Silence From Signals
4. Lifesigns Altitude
5. Vola Witness
6. Sylvan One To Zero
7. Vienna Circle Secrets Of The Rising Sun
8. Caligonaut Magnified As Giants
9. Meer Playing House
10. Ulver Hexahedron
.
Erik Groeneweg
Band / Artiest Album
1. Big Big Train Common Ground
2. Coevality Multiple Personalities
3. Diagonal 4
4. Alessandro Corvaglia Out Of The Gate
5. The Cyberiam Connected
6. Amanda Lehmann Innocence And Illusion
7. Dave Bainbridge To The Far Away
8. Angel Ontalva Angel In A Tower
9. Caskets Lost Souls
10. David Crosby For Free
.
Rik van den Heuvel
Band / Artiest Album
1. Broers + Klazinga Burdens Of The Mind
2. Kayak Out Of This World
3. Ton Scherpenzeel Velvet Armour
4. Kansas Point Of Know Return Live & Beyond
5. Leprous Aphelion
6. Kristoffer Gildenlöw Let Me Be A Ghost
7. Anneke van Giersbergen The Darkest Skies Are The Brightest
8. Transatlantic The Absolute Universe: Forevermore
9. Evergrey Escape Of The Phoenix
10. Frost* Day and Age
.
Math Lemmen
Band / Artiest Album
1. Transatlantic The Absolute Universe Forevermore
2. Kerry Livgren The Resurrection Of Lazarus (A Cantata)
3. The Samurai Of Prog The White Snake and other Grimm Tales II
4. Kayak Out Of This World
5. Steve Hackett Surrender Of Silence
6. Big Big Train Common Ground
7. Dream Theater A View From The Top Of The World
8. Lifesigns Altitude
9. Meer Playing House
10. The Neal Morse Band Innocence & Danger
.
Fred Nieuwesteeg
Band / Artiest Album
1. Broers en Klazinga Burdens Of The Mind
2. Tamarisk Suspended Animation
3. Infinitome Voyage Home
4. Alessandro Corvaglia Out Of The Gate
5. Jordsjø Pastoralia
6. The Watch The Art Of Bleeding
7. Steve Hackett Surrender Of Silence
8. Neal Morse Band Innocence And Danger
9. Transatlantic The Absolute Universe
10. Giant Sky Giant Sky
.
Mario van Os
Band / Artiest Album
1. Dream Theater A View From The Top Of The World
2. Epica Omega
3. Mogwai As The Love Continues
4. Sweet Oblivion Relentless
5. MSG Immortal
6. TDW Fountains
7. God Is An Astronaut Ghost Tapes #10
8. Maudits Angel Mort
9. Frost* Day and Age
10. Tansatlantic The Absolute Universe – Forevermore
.
Luke Peerdeman
Band / Artiest Album
1. Shamblemaths Shamblemaths 2
2. Mostly Autumn Graveyard Star
3. Black Midi Cavalcade
4. Vienna Circle Secrets Of The Rising Sun
5. Ciccada Harvest
6. Leprous Aphelion
7. Godspeed You! Black Emperor G_d’s Pee AT STATE’S END!
8. Mythopoeic Mind Hatchling
9. Dream Theater A View From The Top Of The World
10. Sylvan One to Zero
.
Hans Ravensbergen
Band / Artiest Album
1. Cast Vigesimus
2. The Paradox Twin Silence From Signals
3. Syrinx Call Mirrorneuron
4. Broers Klazinga Burdens Of The Mind
5. Less Is Lessie The Escape Plan
6. Sylvan One To Zero
7. Leprous Aphelion
8. The Far Cry If Only …
9. Michal Lapaj Are You There
10. Antony Kalugin Chameleon Shapeshifter
.

Jacco Stijkel
Band / Artiest Album
1. Lifesigns Altitude
2. Dave Bainbridge To The Far Away
3. The Neal Morse Band Innocence and Danger
4. Clive Nolan Song Of The Wildlands
5. Mostly Autumn Graveyard Star
6. Drifting Sun Forsaken Innocence
7. Big Big Train Common Ground
8. Ray Wilson The Weight of Man
9. Sylvan One To Zero
10. Evership The Uncrowned King part I
.
Raph Uffing
Band / Artiest Album
1. Wheel Resident Human
2. Big Big Train Common Ground
3. Soen Imperial
4. The Tea Party Blood Moon Rising
5. Nad Sylvan Spiritus Mundi
6. Karmamoi Room 101
7. Kauan Ice Fleet
8. Isildurs Bane & Peter Hammill In Disequilibrium
9. Evership The Uncrowned King – Act 1
10. Broers & Klazinga Burdens Of The Mind
.
Ruard Veltmaat
Band / Artiest Album
1. Giant Sky Giant Sky
2. Smalltape The Hungry Heart
3. Soen Imperial
4. Empyrium Über Den Sternen
5. Soup Visions
6. Hanging Garden Skeleton Lake
7. Clouds Despărțire
8. Ask The Slave Good Things Bad People
9. Swallow The Sun Moonflowers
10. Less Is Lessie The Great Escape
.
Friso Woudstra
Band / Artiest Album
1. Metamorphosis I’m Not A Hero
2. Kayak Out Of This World
3. Cast Vigesimus
4. Ciccada Harvest
5. Allesandro Corvaglia Out Of The Gate
6. Ske Isolubilia
7. Meer Playing House
8. Jordsjo  Pastoralia
9. The Emerald Dawn To Touch The Sky
10. Peter Hammilll & Isildurs Bane In Disequilibrium
.

Krautrock: Een schets

Tekst: Christopher Cusack
Eindredactie: Christopher Cusack en Peter Van Haerenborgh

Het mag geen verrassing heten dat mensen die hun liefde voor progressieve rock betuigen doorgaans bovengemiddeld geïnteresseerd zijn in definities. Bij alle specials die Progwereld door de jaren heen gepubliceerd heeft zijn er dan ook talloze discussies gevoerd over de definitie van het genre prog en alle al dan niet verwante stromingen. Want wat is progressieve rock? Wat hebben subgenres als progmetal en symfonische rock met elkaar te maken? Djent en zeuhl? Neoprog en avantprog? Wat is de relatie tussen Arena en Aksak Maboul? En wat is krautrock nu eigenlijk?

Die laatste vraag staat centraal bij deze special. Hoewel de meeste lezers direct een beeld zullen hebben bij krautrock en de bekendste namen zullen kunnen opdreunen — te beginnen, uiteraard, met Kraftwerk en Tangerine Dream — is dit zonder meer een van de meest problematische labels binnen de progmuziek. Niet alleen hebben de bands die als ‘krautrock’ gecategoriseerd worden veelal weinig stilistische overeenkomsten, maar de term is in de vroege jaren zeventig door de Britse muziekpers verzonnen om makkelijk te kunnen verwijzen naar een grote groep West-Duitse muzikanten en groepen. De term was aanvankelijk enigszins humoristisch bedoeld en is afgeleid van een gangbare beledigende term voor Duitsers, “krauts” (“moffen”), en is absoluut niet een benaming die deze bands zelf zouden hebben voorgesteld.

De term is bovendien niet bijzonder bruikbaar omdat zij suggereert dat deze bands op de een of andere manier gekenmerkt worden door hun nationale identiteit. Hoewel deze groepen het product zijn van de naoorlogse West-Duitse cultuur en de invloed die de recente geschiedenis daarop had uitgeoefend, spreekt er uit de muziek zelden bewust een expliciet Duits karakter. Sommige bands, zoals Kraftwerk, speelden met bepaalde stereotyperingen, maar de band Can, bijvoorbeeld, die gezien wordt als een van de grondleggers van het genre, had Amerikaanse en Japanse frontmannen en bracht nummers uit die gezongen waren in een grotendeels geïmproviseerde fantasievariant van het Engels.

Ondanks deze bezwaren is de term krautrock buiten Duitsland toch uitgegroeid tot een veelgebruikt label en als zodanig gebruiken wij van Progwereld het ook om een special aan op te hangen. Maar wat verstaan wij er dan precies onder?

Er zijn de afgelopen paar jaar meerdere boeken verschenen over de geschiedenis en maatschappelijke achtergrond van wat wij krautrock noemen. In zijn boek “Krautrock: German Music in the Seventies” uit 2016 vat de Duits-Amerikaanse muziekwetenschapper Ulrich Adelt het idee als volgt samen:

In het algemeen wordt krautrock gebruikt als een alomvattende term voor de muziek van verschillende witte West-Duitse rockgroepen uit de jaren zeventig die invloeden uit de Afrikaans-Amerikaanse en Anglo-Amerikaanse muziek combineerden met de experimentele en elektronische muziek van Europese componisten. Veel krautrockbands zijn ontstaan uit de tegencultuur van West-Duitse studenten en verbonden links-politiek activisme met experimentele rockmuziek en, later, elektronica. Er zijn geen concrete jaartallen te noemen voor krautrock, en hoewel de hoogtijdagen ongeveer van 1968 tot 1974 duurden, zou beweerd kunnen worden dat de stroming tot diep in de jaren tachtig standhield. (1-2, mijn vertaling)

Uit deze korte beschrijving blijkt al sterk hoe divers de krautrock als stroming eigenlijk is en hoe moeilijk het dus is om algemene eigenschappen te benoemen die ook daadwerkelijk een idee geven van hoe de muziek klinkt.

Binnen deze special richten wij ons vooral op groepen en artiesten uit de late jaren zestig en de eerste helft van de jaren zeventig. Na deze jaren werd de term krautrock steeds algemener gebruikt voor progressieve en psychedelische rock uit Duitsland. Vaak ontbreekt bij deze muziek de verbindende factoren die de eerste generatie krautrockbands kenmerken, hoe divers ze qua stijl ook zijn. De krautrock is namelijk overwegend ontstaan uit de tegenculturele bewegingen in grote Duitse steden zoals Düsseldorf, Keulen, München en Berlijn. Net als de leden van de internationale Rock in Opposition-beweging, gebruikten bands als Can, Neu!, Faust en Kraftwerk muziek als protest tegen het consumerisme en conformisme dat in hun ogen de naoorlogse economische en maatschappelijke groei typeerde.

Wat de artiesten die wij hier bespreken echter wel allemaal kenmerkt is dat ze, in brede zin, een experimentele inslag hadden. Veel van de eerste generatie krautrockbands is sterk beïnvloed door de experimenten met elektronische muziek van avant-gardistische componisten als Karlheinz Stockhausen, die zelfs twee latere leden van Can als student had gehad. Daarnaast speelde de ontwikkeling van nieuwe soorten synthesizers een grote rol. Vooral Kraftwerk en Tangerine Dream maakten naam met hun experimenten met dergelijke instrumenten. Ook werden veel bands geïnspireerd door de psychedelische rock en spacerock die met name in het Verenigd Koninkrijk in opkomst was. Vooral door de spacerockinvloed worden bands als Can, Faust en Neu! ook wel beschreven als “kosmische Musik”,  of in het kort “kosmische”.

Naast de synthesizermuziek van Kraftwerk en Tangerine Dream associëren veel mensen krautrock ook met de zogenaamde Motorik-beat, een haast mechanische en zeer stuwende vierkwartsmaat. Deze beat is gepopulariseerd door Can-drummer Jaki Liebezeit, zoals op het nummer Vitamin C van het album “Ege Bamyası”, en ook de drummer van Neu!, Klaus Dinger, stond bekend om zijn gebruik ervan. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk Autobahn van Kraftwerk, waar de drijvende beat de ervaring moet oproepen van een lange rit op de snelweg. Voor veel muzikanten was het pompende, industriële karakter van Motorik een ironische weergave van hoe het nastreven van continue economische en industriële groei ten koste gaat van het individu, en de maatschappij tot een winstgerichte machine reduceert.

Hoewel de krautrock nooit daadwerkelijk een samenhangend genre is geweest, hebben de bekendste bands een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van de westerse pop- en rockmuziek. Al in de jaren zeventig liet David Bowie zich op zijn Berlijn-trilogie — ook te vinden in deze special — beïnvloeden door West-Duitse bands. Giorgio Moroder bracht met zijn muziek bepaalde aspecten van de krautrock naar de mainstream, bijvoorbeeld in zijn samenwerking met “Queen of Disco” Donna Summer. In bredere zin hebben de experimenten met ritme en elektronische synthesizers van bands als Kraftwerk en Can diep ingewerkt op de muziek van de jaren zeventig en tachtig, van disco tot postpunk, van hiphop tot new wave, van ambient tot postrock.

Maar hoewel het dus moeilijk is om de invloed van deze generatie West-Duitse artiesten te overschatten, zijn veel mensen niet per se bekend met het werk van de pioniers zelf. Met deze special willen wij terugkeren naar de bron en band voor band, album voor album onderzoeken wat deze periode in de West-Duitse muziekgeschiedenis kenmerkte, en wat nu toch de grote aantrekkingskracht was van deze vreemde en vaak haast ondoordringbare muziek.

We wensen je veel leesplezier en mooie (her)ontdekkingen!

Literatuur
Ulrich Adelt, Krautrock: German Music in the Seventies. Ann Arbor: University of Michigan Press, 2016.

Recensies gepubliceerd in deel I:
Can – Tago Mago
Faust – Faust
Kraftwerk – Kraftwerk
Popol Vuh – In den Gärten Pharaohs
Tangerine Dream – The Virgin Years
Cluster – Cluster II
Neu! – Neu!

Recensies gepubliceerd in deel II:
Amon Düül II – Phallus Dei
Ash Ra Tempel _ Ash Ra Tempel
David Bowie – Low
Faust – Faust IV
Guru Guru – Kanguru
Hölderlin – Hölderlins Traum
Kraftwerk – Kraftwerk 2
NEU! – NEU! 2

Recensies gepubliceerd in deel III:
Can – Ege Bamyas
Cluster – Cluster
David Bowie – “Heroes”
Grobschnitt – Solar Music Live
Kraftwerk – Ralf and Florian

Recensie gepubliceerd in deel IV:
Popol Vuh – Hosianna Mantra
Xhul – Motherfuckers GMBH & Co KG
Neu! – Neu! ’75
La Düsseldorf – La Düsseldorf
Can – Future Days
Amon Düül II – Tanz Der Lemminge
Klaus Schulze – Shadowlands

 

Progwereld Special – Electric Light Orchestra Deel 2

In het tweede deel van onze special rondom Electric Light Orchestra richten we ons op de vijf studioalbums die E.L.O. maakte in de periode tussen 1980 en 2001 waaronder het bijzondere “Xanadu” waarop de band samenwerkte met Olivia Newton-John. Ook bespreken we twee live-albums. Je kunt recensies lezen van:

Xanadu (1980)
Time (1981)
Secret Messages (1983)
Balance Of Power (1986)
Zoom (2001)
Electric Light Orchestra Live (2013)
Wembley Or Bust (2017)

Jos Driessen schreef een uitgebreide introductie over de legendarische band. Als je hem vorige keer gemist hebt klik dan hier om hem alsnog te lezen.

OLé ELO, al 50 lichtjaren onderweg

Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat The Electric Light Orchestra het levenslicht zag. Hoog tijd voor een special voor deze pioniers die de cello en viool prominent in zijn muziek positioneerden en symfonische rock een gezicht gaven met dank aan Lennon & McCartney.

Tussen de grote dinosaurussen uit de jaren ‘70 behoort The Electric Light Orchestra bij de progressieve rock scene tot de guilty pleasures. Voortkomend uit het jaren ‘60 hit groepje The Move groeide E.L.O. uit tot een uiterst succesvolle formatie met als blikvanger en significante muzikale aanvulling de cello en viool. Was het eerste album nog de uitdaging van Roy Wood en Jeff Lynne hoe de ultieme combinatie van klassiek en rock moest klinken. Na het vertrek van Roy Wood, die zijn eigen kleurrijke weg in de muziekscene zocht, was vanaf dat moment Jeff Lynne de grote muzikale leider. Hij zocht op de volgende albums, hoe weinig origineel ook “ELO 2” en “On The Third Day” geheten, verder naar zijn stijl om symfonische muziek in een rockstijl in te passen en vice versa.

De legacy van E.L.O. kent als hoogtepunt natuurlijk Mr. Blue Sky, het slotnummer van de suite Concerto For A Rainy Day die de hele derde lp-kant van “Out Of The Blue” omvat; zowel artistiek als commercieel het meest succesvolle album van E.L.O. Het Magnum Opus is echter het eerder verschenen “Eldorado, A Symphony”. Hierin vond Jeff Lynne de perfecte combinatie tussen de klassieke instrumentatie in een rockjasje aan de hand van zeer persoonlijke songs inclusief overture en finale met een klassiek orkest.

Intussen leverde het duistere “Face The Music” extra media-aandacht op nadat conservatief Amerika meende satanische boodschappen te horen in de achterstevoren ingesproken teksten. Een verkooptruc werd geboren door op het album “Secret Messages”, die later in de jaren ‘80 uitkwam, dit nog eens letterlijk uit te buiten. Met “A New World Record” vervolmaakte E.L.O. intussen zijn herkenbare sound en transformeerden de songs meer en meer naar symfonische pop. Op dit album vind Jeff Lynne de ultieme mix om compacte nummers met een symfonisch inslag toegankelijk te maken. Dit leverde zowel radiovriendelijk hitjes als een artistieke verantwoord album op.

Met The Beatles als oneindigende inspiratiebron weet Jeff lynne altijd pakkende songs te componeren. En hé… is “Sgt Peppers Lonely Heart Club Band” eigenlijk niet de eerste prog plaat uit de muziekgeschiedenis?  Door deze toegankelijkheid werd een groot radiopubliek bereikt en ging de ‘Lynne hitmachine’ pas echt draaien. Alleen zo simpel is het natuurlijk niet. Het was een heuse writersblock dat Jeff Lynne naar de Alpen dreef. Na dagen plensregen brak plotsklaps een hemelse blauwe lucht open en kreeg hij weer de geest. In krap vier weken tijd schreef hij vrijwel alle nummers voor het toepasselijk getitelde “Out Of The Blue”. De strijkers geraakten echter muzikaal steeds meer op de achtergrond en werden alleen nog maar gebruikt voor arrangement-aanvullingen en dreigden bovendien een curiositeit te worden tijdens de live-optredens.

Tijden veranderen snel. Nadat eind jaren ‘70 de punk in opkomst kwam werd de pompeuze symfonisch rock als muzikale vijand gezien en veranderde het radiolandschap. E.L.O. koos ervoor om zijn commerciële succes verder uit te bouwen. Je liep als progrock liefhebber bij E.L.O. ondertussen op een glibberig pad waar je al snel steeds meer kon uitglijden over doorsnee rock & roll songs, discostampers en zoetsappige kwijlnummers. Met “Discovery” liet de albumtitel niets te raden over waar de muziekstijl heen draaide en was voor menig album fan een lastige te nemen horde, hoe goed en kwalitatief de songs ook waren.

Met de muzikale bijdrage aan de film “Xanadu” bracht het de oude fans het schaamrood helemaal op de kaken. Zwaar teleurgesteld als ze waren werd dit album in de platenzaak door hen zelfs fysiek uit de bak |ELO| verplaatst naar |Soundtrack|. Met “Time” revancheerde E.L.O zich voor de progfan al waren de strijkers al niet meer van de partij. E.L.O. koos op dit album voor een meer elektronische sound die op dat moment hip was en nog steeds is. Het begin thema Here Is The News gebruikt de VPRO nog steeds als zijn herkenningstune en is zo verweven dat dit wel voor altijd de leader voor deze omroepvereniging kan blijven. De verschillende thema’s van E.L.O zijn door de jaren heen vaak zo sterk en herkenbaar dat ze vaak gebruikt worden in diverse computerspellen.

Met het contractueel nakomertje “Balance Of Power” leek in 1986 het licht definitief uit te gaan. Het was drummer en medeoprichter Bev Bevan die met ELO Part Two er nog wel een nieuw lampje wilde indraaien. Mede door rechtenkwesties en het ontbreken van de man die E.L.O. op alle fronten groot had gemaakt werd dit niet het succes wat ervan verwacht werd. Daar hielp het enkele malen wijzigen van de groepsnamen niets aan. In zijn hang naar perfectie heeft Jeff Lynne in de tussentijd een veelvoud aan albums voor anderen geproduceerd en daar vaak aan meegeschreven en meegespeeld. Jeff Lynne laat naast succesvol componist zien dat hij ook een veelzijdig gitarist en zanger is. Vanaf “ELO 2” heeft hij als partner in crime de begenadigde toetsenist Richard Tandy die in staat was de snel veranderende synthesizers elke keer weer opnieuw succesvol toe te passen in een frisse sound en geluidsproductie met nieuwe klankkleuren.

Het voert hier te ver alle groepsleden te benoemen, maar de cellisten Hugh McDowell en Melvin Gale verdienen wel extra aandacht. Zij wisten de statische live-optredens op te fleuren door de gekste capriolen met hun cello uit te halen terwijl ze ondertussen gewoon doorspeelden. Het visuele aspect werd echt een spektakel nadat zij een immens UFO schip (gefigureerd uit het embleem van “A New World Record”) als podium gingen gebruiken.

Aan het eind van de jaren ‘90 is het Jeff Lynne zelf die het E.L.O. verleden de 21e eeuw in loodst met (compilatie) albums en remasters met uitgaven van enkele nooit eerder verschenen nummers. Het nieuwe werk bracht echter niet meer dat grote succes dat er ooit was. Het doet echter recht aan het oeuvre van E.L.O. om als special alle albums op te nemen op onze progwereld site en verwijzen wij graag naar onze partner bol.com waar ook de vinyl-uitvoeringen te vinden zijn, waarmee de legendarische albumhoezen het best tot uiting komen. Nostalgie is nog steeds te koop!

Send this to a friend